5x2 pięć razy we dwoje to francuski dramat obyczajowy François Ozona, który opowiada historię rozpadu małżeństwa Marion i Gilles'a poprzez pięć kluczowych scen z ich związku — pokazanych od rozwodu wstecz do pierwszego spotkania.

5x2 pięć razy we dwoje (2004)

Zobacz recenzję filmu „5x2 pięć razy we dwoje" na YouTube

François Ozon nie opowiada historii miłosnej od początku do końca — robi coś przewrotniejszego. 5x2 pięć razy we dwoje zaczyna się tam, gdzie większość filmów romantycznych wolałaby nie zaglądać: od podpisania papierów rozwodowych. Potem cofa się krok po kroku, przez pięć kluczowych momentów, aż do pierwszego spotkania Marion i Gilles'a na włoskiej plaży. Ta odwrócona chronologia to nie formalny trick dla samego efektu — Ozon używa jej po to, żeby widz oglądał każdą scenę z przeczuciem tego, co już wie. Każdy uśmiech, każde zbliżenie, każda kłótnia przy kolacji nabiera innego ciężaru, gdy znamy finał. Efekt jest niepokojący: zamiast pytać, jak ta miłość się skończyła, zaczynamy pytać, czy w ogóle kiedykolwiek była tym, czym się wydawała.

Film powstał we współpracy z Emmanuèle Bernheim, scenarzystką i pisarką, z którą Ozon pracował wcześniej przy Basenie. Premiera odbyła się w konkursie głównym Festiwalu w Wenecji w 2004 roku, a produkcja była kręcona we Francji i we Włoszech — ta druga lokalizacja daje filmowi ciepłe, śródziemnomorskie otwarcie, które kontrastuje z chłodem późniejszych scen. W rolę Marion wciela się Valeria Bruni Tedeschi, której aktorstwo krytycy zgodnie uznali za najmocniejszy punkt całego obrazu. Jej partnerem jest Stéphane Freiss jako Gilles — postać celowo niejednoznaczna, której motywacje Ozon konsekwentnie pozostawia bez wyjaśnienia. Bernheim zmarła 10 maja 2017 roku; reżyser dedykował jej pamięci kolejne swoje filmy.

Odbiór 5x2 był podzielony, ale rzadko obojętny. Krytycy chwalili elegancję konstrukcji i precyzję montażu — czarne ekrany między scenami odmierzają upływ czasu jak uderzenia metronomu. Metacritic zebrał recenzje opisujące film jako „nawiedzające i realistyczne przywołanie ulotności miłości". Część krytyków zarzucała jednak Ozonowi, że forma bierze górę nad treścią, że piękne zdjęcia i świetne aktorstwo maskują pewną emocjonalną powściągliwość. Na Filmwebie film ma 6.7/10, a w komentarzach widać ten sam podział: jedni widzą wnikliwą analizę związku, inni — prowokację dla samej prowokacji. Film otrzymał nominację Europejskiej Akademii Filmowej w 2004 roku.

5x2 nie jest filmem z wątkami LGBT — Marion i Gilles to heteroseksualna para, a Ozon nie próbuje tego zmieniać. Ale Ozon to Ozon: reżyser queer w szerokim sensie, twórca Lata '85, Nowej dziewczyny czy Frantza, którego kino od zawsze krąży wokół pytania, jak bardzo możemy znać drugiego człowieka i jak bardzo możemy znać samych siebie w relacji z nim. 5x2 wpisuje się w ten projekt — historia rozpadu małżeństwa opowiedziana wspak to w gruncie rzeczy historia o tym, że tożsamość w związku jest płynna, zmienna i nigdy do końca uchwytna. Dla widzek i widzów queer, którzy znają to uczucie z własnego doświadczenia, ten film może rezonować głębiej, niż sugeruje jego pozornie konwencjonalny temat.