Inspirowany masakrą w Columbine poetycki dramat Gusa Van Santa, który śledzi zwykły dzień w amerykańskiej szkole średniej oczami kilkorga nastolatków — aż do momentu, gdy ten dzień przestaje być zwykły.

Elephant Gusa Van Santa zaczyna się jak każdy szkolny dzień — uczniowie wchodzą do budynku, rozmawiają na korytarzach, fotografują, jedzą obiad. Kamera podąża za nimi długimi, spokojnymi ujęciami, jakby nic złego nie mogło się wydarzyć. Film opowiada o jednym dniu w szkole średniej w Portland, widzianym oczami kilkorga nastolatków: Johna z ojcem alkoholikiem, Eliasa z aparatem fotograficznym, Michelle chowającej się za workowatymi dresami, Acadii uczestniczącej w spotkaniu szkolnego sojuszu gejsko-heteroseksualnego. Gdzieś w tle Alex i Eric szykują się do czegoś, o czym widz wie od początku — bo film jest inspirowany masakrą w Columbine High School z 1999 roku. Van Sant nie ukrywa tego, dokąd zmierza. Ukrywa tylko, dlaczego.

Zobacz recenzje filmu „Słoń" na YouTube

Projekt powstał semi-improwizowany, bez klasycznego scenariusza w wielu scenach. Do ról reżyser zaangażował głównie nieprofesjonalnych aktorów z Portland, m.in. Alexa Frosta, Erica Deulena i Johna Robinsona, a zdjęcia kręcono w prawdziwej szkole. Operator Harris Savides budował napięcie przez statyczne, długie ujęcia pustych korytarzy — styl bliższy dokumentowi niż fabule. Tytuł nawiązuje do brytyjskiego filmu Alana Clarke'a Elephant z 1989 roku, poświęconego przemocy w Irlandii Północnej. Muzyka jest minimalistyczna — głównie Beethoven — i działa jak zimny prysznic wobec tego, co dzieje się na ekranie.

Film trafił do Cannes i wrócił z dwiema najważniejszymi nagrodami: Złotą Palmą i nagrodą za reżyserię na 56. MFF w Cannes w 2003 roku. Krytycy chwalili poetycką formę i chłód emocjonalny — Van Sant celowo odmawia wyjaśnień, nie moralizuje, nie psychologizuje sprawców. Recenzentki i recenzenci podkreślali, że film „hipnotyzuje i przeraża formą", choć część widzów krytykowała właśnie tę powściągliwość jako brak głębi. Na IMDb film ma około 7,1/10, a jego status arcydzieła kina niezależnego pozostaje niekwestionowany mimo upływu lat.

Van Sant jest otwarcie gejem i queerowy wymiar Elephanta nie jest przypadkowy. Alex i Eric — sprawcy masakry — są parą; film pokazuje ich razem rano, przed wszystkim. To jedna z niewielu scen, w których Van Sant pozwala sobie na intymność, i jedna z bardziej niepokojących decyzji reżyserskich: nie dlatego, że łączy homoseksualność z przemocą, ale dlatego, że odmawia prostej interpretacji tego połączenia. Równolegle Acadia uczestniczy w szkolnym spotkaniu GSA, gdzie uczniowie dyskutują m.in. o tym, czy geja „widać po chodzeniu". To zderzenie dwóch queerowych rzeczywistości — widzialnej i ukrytej, wspólnotowej i izolowanej — jest jednym z najbardziej przemyślanych elementów całego filmu.