Bogaci kolekcjonerzy sztuki z Manhattanu przyjmują pod swój dach tajemniczego młodego mężczyznę podającego się za syna Sidneya Poitiera — i ta jedna noc zmienia wszystko w tym opartym na faktach dramacie psychologicznym z Willem Smithem i Stockard Channing w rolach głównych.

Pewnego wieczoru w luksusowym apartamencie na Manhattanie pojawia się ranny młody mężczyzna, który twierdzi, że jest synem Sidneya Poitiera i zna dzieci gospodarzy z Harvardu. Flan i Ouisa Kittredge — zamożni kolekcjonerzy sztuki — przyjmują go bez większych pytań, oczarowani jego inteligencją, urokiem i znajomością malarstwa. Paul, bo tak się przedstawia, szybko staje się centrum ich świata. Dopóki pewnego ranka Ouisa nie odkrywa czegoś, co burzy cały ten starannie zbudowany obraz. Szósty stopień oddalenia to historia o tym, jak łatwo dać się uwieść komuś, kto mówi nam dokładnie to, co chcemy usłyszeć — i jak bardzo boli, gdy iluzja pęka.

Zobacz recenzje filmu „Szósty stopień oddalenia" na YouTube

Fred Schepisi oparł film na sztuce Johna Guare'a z 1990 roku, ta zaś wyrosła z prawdziwej historii Davida Hamptona — oszusta, który w latach 80. wdzierał się do elitarnych domów Nowego Jorku, podszywając się pod syna Poitiera. Hampton trafił ostatecznie za kratki, a jego historia dotarła do Guare'a za pośrednictwem znajomych. Premiera odbyła się 8 grudnia 1993 roku. Przy budżecie około 12 milionów dolarów film zarobił nieco ponad 6 milionów — nie był kasowym hitem, ale krytycy przyjęli go entuzjastycznie. Rotten Tomatoes notuje 88% pozytywnych recenzji, a Roger Ebert przyznał 3,5 na 4 gwiazdki, chwaląc energię i ironię całości. Zarzucano mu jednak zbyt teatralny styl — co zresztą trudno uznać za zaskoczenie przy adaptacji scenicznej.

W roli Paula wystąpił Will Smith, wówczas dwudziestoczteroletni, na długo przed tym, jak stał się gwiazdą kina akcji dzięki Bad Boys. Był to jego pierwszy poważny dramatyczny występ, doceniony nominacją do nagrody MTV Movie Award dla najbardziej obiecującego aktora. Stockard Channing jako Ouisa zebrała równie gorące recenzje i znalazła się wśród oscarowych nominowanych — otrzymała też nominację do Złotego Globu — a jej rola jest tu tak naprawdę sercem całej opowieści. Na Broadwayu Paula grał wcześniej Courtney B. Vance, ale to Smith nadał tej postaci zupełnie nowy wymiar — obsadzenie czarnoskórego aktora wyostrzyło rasowy podtekst historii w sposób, którego nie można zignorować.

Queerowość Paula jest w filmie kluczowa i celowo dwuznaczna. Jego seksualność — biseksualna, homoseksualna, instrumentalna? — staje się zarówno narzędziem manipulacji, jak i źródłem jego upadku. Gdy elita odkrywa, że Paul sprowadził do ich domu mężczyznę do towarzystwa, reakcja mówi więcej o gospodarzach niż o gościu: lęk przed gejowską bliskością nakłada się tu na lęk przed rasą i klasą. Analizy queer, m.in. na łamach Film Comment, widzą w Paulu outsidera żądnego akceptacji, który używa „pokazowej queerness" jako przepustki do świata, który normalnie byłby dla niego zamknięty. Warto przy tym pamiętać, że Smith unikał pełnego pocałunku w scenie z Anthony Michaelem Hallem — co w 1993 roku komentowano jako wahanie gwiazdy przed rolami gejowskimi, a co dziś czytamy jako symptom epoki.

Trzydzieści lat po premierze Szósty stopień oddalenia nie stracił nic ze swojej aktualności. Teoria, od której pochodzi tytuł — że każdy człowiek na świecie jest połączony z każdym innym przez zaledwie sześć ogniw — służy tu jako gorzka ironia: im bliżej, tym mniej naprawdę wiemy o sobie nawzajem. Film dostępny jest na Filmweb z oceną 6,9/10, a jego polska dystrybucja trafiła do kin nakładem Warner Bros. w 1994 roku.