Młoda aktorka przyjeżdża do Los Angeles i zaprzyjaźnia się z tajemniczą kobietą cierpiącą na amnezję — razem próbują odkryć jej tożsamość, a ich relacja przeradza się w coś więcej niż przyjaźń, w tym surrealistycznym neo-noir Davida Lyncha, który zaciera granicę między snem a rzeczywistością hollywoodzkiego mitu.

Mulholland Drive zaczyna się jak klasyczny thriller noir — Betty Elms, świeżo przybyła z Deep River w Ontario, aspirantka do aktorskiej kariery, trafia do Los Angeles pełna nadziei i naiwnego entuzjazmu. W mieszkaniu swojej ciotki spotyka tajemniczą brunetkę, którą nazwiemy Ritą — kobietę bez pamięci, bez tożsamości, z torebką pełną gotówki i niebieskim kluczem, którego przeznaczenia żadna z nich nie rozumie. Razem próbują rozwiązać zagadkę, a David Lynch prowadzi widza przez Hollywood jak przez sen, w którym wszystko jest jednocześnie znajome i głęboko niepokojące. Gdzieś obok rozgrywa się osobna historia — reżyser filmowy walczący z gangsterami o obsadę swojego projektu — i choć na początku te wątki wydają się odległe, Lynch stopniowo zaciera granicę między nimi, aż narracja wymyka się wszelkim schematom.

Zobacz recenzje filmu „Mulholland Drive" na YouTube

Film miał niezwykłe narodziny. Pierwotnie Lynch nakręcił go jako pilot serialu dla telewizji ABC — w 1999 roku, za 7 milionów dolarów. Stacja odrzuciła projekt, nie wiedząc, co z nim zrobić. Dopiero finansowe wsparcie Canal+ pozwoliło reżyserowi dokończyć materiał i przekształcić go w pełnometrażowy film. Obsada też powstała w niekonwencjonalny sposób — Lynch wybrał Naomi Watts i Laurę Harring na podstawie ich zdjęć, a następnie przeprowadził z nimi długie rozmowy, nie zapoznając się wcześniej z ich dorobkiem aktorskim. Czerwone kurtyny w Klubie Silencio, jeden z kluczowych elementów scenografii, to wyraźne echo Twin Peaks — Lynch od dekad buduje własną mitologię wizualną i Mulholland Drive jest jej pełnym wyrazem.

Premiera na Festiwalu w Cannes w maju 2001 roku przyniosła Lynchowi nagrodę za reżyserię — ex aequo z Joelem Coenem (za film Człowiek, którego nie było). Potem przyszły cztery nominacje do Złotych Globów, César dla najlepszego filmu zagranicznego i coś rzadszego niż statuetki: status arcydzieła przyznany przez czas. Los Angeles Film Critics Association uznało Mulholland Drive najlepszym filmem 2001 roku, a w prestiżowym plebiscycie BBC Culture z 2016 roku film zajął pierwsze miejsce na liście najlepszych filmów XXI wieku. Na Rotten Tomatoes film utrzymuje 84% od krytyków, a recenzenci wciąż wracają do niego z nowymi interpretacjami. Filmweb zbiera dyskusje, w których widzowie od ponad dwudziestu lat próbują rozgryźć, co tak naprawdę wydarzyło się na ekranie.

Dla społeczności LGBT film ma szczególne znaczenie i od premiery był w niej szeroko celebrowany. Relacja między Betty i Ritą — czuła, namiętna, pełna napięcia — to jedna z najbardziej ikonicznych lesbijskich scen w historii kina głównego nurtu. Lynch nie traktuje jej jako ozdobnika ani prowokacji; queer miłość jest tu silnikiem całej historii, źródłem zarówno intensywności, jak i tragedii. AfterEllen wprost nazywa Mulholland Drive kluczowym filmem sapphic kina, a Criterion Collection włączyło go do swojej biblioteki, co samo w sobie jest formą uznania. W centrum wszystkiego leży obsesja, zazdrość i destrukcyjna siła miłości — uczucia, które Lynch opisuje bez moralizowania i bez cudzysłowu.