W melancholijnym dramacie drogi Gusa Van Santa cierpiący na narkolepsję hustler i zbuntowany syn burmistrza wyruszają w podróż przez Amerykę w poszukiwaniu matki i własnej tożsamości.

Na pustej drodze pośrodku niczego budzi się Mike Waters, chłopak zarabiający na życie jako męska prostytutka w Portland. Jego narkolepsja, sprawiająca, że zasypia w najmniej spodziewanych, stresujących momentach, jest metaforą jego emocjonalnego zagubienia i tęsknoty za matką, której wspomnienie nawiedza go w snach. U jego boku stoi Scott Favor, syn burmistrza, który życie na ulicy traktuje jak buntowniczą przygodę i tymczasową ucieczkę od bogatego domu. Razem wyruszają w podróż z Oregonu do Idaho, a potem aż do Rzymu, by odnaleźć ślady matki Mike’a. Ta wędrówka szybko przestaje być tylko fizycznym przemieszczaniem się po mapie, stając się bolesną podróżą w głąb samotności, pożądania i poszukiwania domu, którego być może nigdy nie było.

Zobacz recenzje filmu „Moje własne Idaho" na YouTube

To właśnie w trakcie tej podróży relacja przyjaciół nabiera głębszego, bardziej bolesnego wymiaru. W jednej z najbardziej ikonicznych scen queerowego kina lat 90., przy blasku ogniska, Mike wyznaje Scottowi miłość. Ten poruszający monolog, napisany zresztą przez samego Rivera Phoenixa, jest pozbawiony jakiejkolwiek ironii – to czyste, surowe wyznanie uczuć, na które Scott nie potrafi w pełni odpowiedzieć. Ta scena, pełna niedopowiedzeń i jednostronnej czułości, stała się dla wielu osób LGBT pierwszym tak szczerym i pozbawionym melodramatyzmu obrazem nieodwzajemnionej miłości w kinie. Gus Van Sant, reżyser i scenarzysta, rozwijał ten projekt przez lata, łącząc w nim swoje własne doświadczenia z materiałem quasi-dokumentalnym, opartym na rozmowach z prawdziwymi hustlerami z ulic Portland.

Artystyczna odwaga Van Santa objawia się nie tylko w szczerości emocjonalnej, ale i w formie. Moje własne Idaho to filmowy kolaż, w którym realizm ulicy zderza się z… Szekspirem. Struktura relacji Scotta z jego mentorem, Bobem Pigeonem, i bogatym ojcem jest luźno oparta na Henryku IV, a dialogi potrafią nagle przeskoczyć z potocznego slangu w stylizowany język elżbietański. Reżyser bawi się konwencją, stosując zamrożone kadry, nagłe cięcia i plansze z tekstami, co nadaje filmowi oniryczny, hipnotyczny rytm. Ta awangardowa wizja, połączona z fenomenalnymi kreacjami aktorskimi, przyniosła filmowi uznanie na festiwalach. River Phoenix za rolę Mike’a otrzymał Puchar Volpiego dla najlepszego aktora na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji oraz nagrodę Independent Spirit.

Dla Phoenixa była to rola życia, utwierdzająca jego pozycję jednego z najzdolniejszych aktorów pokolenia. Dla Keanu Reevesa – szansa na zerwanie z wizerunkiem naiwnego nastolatka z komedii (jak Wspaniała przygoda Billa i Teda) i udowodnienie swojego talentu w kinie niezależnym. Choć film nie stał się blockbusterem, z budżetem 2,5 miliona dolarów zarobił ponad 6 milionów, co było sporym sukcesem jak na tak odważną produkcję. Krytyczki i krytycy, w tym legendarny Roger Ebert, chwalili film za poetyckość i empatię. Dziś Moje własne Idaho uznawane jest za jedno z najważniejszych dzieł nurtu New Queer Cinema, który na początku lat 90. rewolucjonizował sposób opowiadania o tożsamościach i społecznościach LGBT, odchodząc od moralizatorstwa na rzecz formalnej i fabularnej brawury.

Film Van Santa to jednak coś więcej niż tylko historia o nieheteronormatywnej miłości. To także subtelna, ale dotkliwa krytyka klasowa. Queerowość jest tu nierozerwalnie związana z ekonomią przetrwania. Dla Mike’a i jego przyjaciół bycie na marginesie to nie wybór, a konieczność. Scott z kolei może sobie pozwolić na „zabawę w margines”, by ostatecznie porzucić ulicę, przyjaciół i wrócić do świata przywilejów, żeniąc się z Carmellą, młodą Włoszką, którą poznał w Rzymie. Jego postać, często interpretowana jako biseksualna, pokazuje, jak łatwo można zdradzić nie tylko przyjaciół, ale i część własnej tożsamości, gdy ma się bezpieczną siatkę społeczną. Mike zostaje sam, na pustej drodze, w swoim własnym, prywatnym Idaho – metaforycznej przestrzeni wiecznego poszukiwania, która stała się jednym z najsmutniejszych i najpiękniejszych obrazów w historii kina queer.