Marina, młoda kelnerka i piosenkarka z Santiago, po nagłej śmierci starszego partnera musi walczyć z rodziną zmarłego i instytucjami o prawo do żałoby i godności. Kameralny dramat Sebastiána Lelio z Danielą Vegą w roli głównej, nagrodzony Oscarem dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego.

Marina jest młodą kelnerką i piosenkarką w Santiago. Ma swojego Orlanda — starszego o lata, czułego, planującego z nią wspólne życie. Kiedy on niespodziewanie umiera, jej świat zamiast skupić się wokół żałoby, zamienia się w tor przeszkód. Rodzina zmarłego patrzy na nią z podejrzliwością, instytucje — z chłodem albo wrogością. Bo Marina jest kobietą transpłciową, a w oczach otoczenia to wystarczy, by odebrać jej prawo do bólu, godności, a nawet do pożegnania ukochanego.

Zobacz recenzje filmu „Fantastyczna kobieta" na YouTube

Reżyser Sebastián Lelio opowiada tę historię z dużą powściągliwością — bez publicystyki, bez podniesionego głosu. Zamiast tego dostajemy intymny dramat postaci, w którym realizm przeplata się ze scenami niemal onirycznymi, a wszystko podbite jest świetnie dobranym soundtrackiem. Jeden z polskich recenzentów na łamach Kultury Liberalnej zwracał uwagę, że Lelio nie redukuje Mariny do jej tożsamości — pokazuje pełną, złożoną osobę, która kocha, pracuje, śpiewa i przeżywa stratę. Partneruje jej Francisco Reyes w roli Orlanda, ale to nazwisko z plakatu, które zostaje w pamięci najmocniej, należy do kogoś innego.

Tą osobą jest Daniela Vega — chilijska aktorka i piosenkarka, sama transpłciowa, która gra Marinę z absolutną pewnością siebie. Jej obecność nadała filmowi wymiar, którego nie dałoby się osiągnąć żadną charakteryzacją: autentyczność i symboliczną wagę reprezentacji. Vega początkowo była konsultantką przy scenariuszu, dopiero potem Lelio zdecydował się obsadzić ją w głównej roli. To okazało się jedną z najlepszych decyzji obsadowych chilijskiego kina ostatniej dekady.

A że kino chilijskie zauważyło, doceniło i poniosło ten film dalej — widać po nagrodach. Fantastyczna kobieta przyniosła Chile Oscara za najlepszy film nieanglojęzyczny na ceremonii w 2018 roku (za rok filmowy 2017), dopiero drugą statuetkę Akademii w historii tej kinematografii. Do tego dochodzą Goya i Ariel w kategoriach iberoamerykańskich oraz kilkanaście innych laurów festiwalowych z lat 2017–2018. Krytyka zagraniczna pisała o czułości i subtelności, polscy widzowie na Filmwebie chwalili klimat, muzykę i siłę bohaterki — bez poczucia, że ktokolwiek robi im wykład.

I to jest być może najważniejsze dla osób, które oglądają ten film z perspektywy społeczności LGBT+. Lelio nie sprzedaje Mariny jako „problemu społecznego" ani case study. Pokazuje, że to nie jej tożsamość jest dramatem — dramatem jest przemoc symboliczna i administracyjna, z którą musi się mierzyć w najgorszym momencie życia. Fantastyczna kobieta zrobiła coś, czego głównonurtowe kino długo unikało: dała transpłciowej bohaterce — i transpłciowej aktorce — miejsce w samym centrum kadru, a potem na oscarowej scenie. Bez kompromisów, bez ukrywania, bez przeprosin.