Szesnastoletni Hubert toczy wyniszczającą wojnę z matką, jednocześnie przeżywając pierwszą miłość z kolegą ze szkoły — autobiograficzny debiut Xaviera Dolana, nakręcony, gdy reżyser miał dziewiętnaście lat, to gorączkowy dramat o dorastaniu, wstydzie i toksycznej bliskości.

Szesnastoletni Hubert Minel żyje w stanie permanentnej wojny domowej. Matka Chantale doprowadza go do furii samym sposobem jedzenia tosta, wzorkami na sweterku, naiwnymi pytaniami. Hubert się jej wstydzi, krzyczy na nią, kłamie — i równocześnie rozpaczliwie potrzebuje, żeby go zrozumiała. Po rozwodzie rodziców zostali sami w mieszkaniu pełnym pretensji, a on właśnie odkrywa swoją seksualność i wchodzi w pierwszą poważną relację z kolegą ze szkoły, Antoninem. Kiedy matka decyduje się wysłać go do szkoły z internatem, konflikt rozkręca się na dobre. To film o miłości tak gęstej, że dusi obie strony.

Zobacz recenzje filmu „Zabiłem moją matkę" na YouTube

Zabiłem moją matkę powstał, gdy Xavier Dolan miał dziewiętnaście lat — napisał scenariusz jako nastolatek, wyreżyserował, zagrał główną rolę i włożył w produkcję własne oszczędności. Quebecki debiut jest jawnie autobiograficzny, co reżyser przyznawał w wywiadach bez owijania w bawełnę. Rolę matki dostała Anne Dorval, która stworzyła kreację balansującą między groteską a rozdzierającym smutkiem — i od tego filmu została stałą muzą Dolana, wracając u niego w Mommy i Wyśnionym życiu Laurence’a.

W Cannes 2009 film trafił do sekcji Quinzaine des Réalisateurs i zgarnął tam trzy nagrody: Art Cinema Award, Prix Regards Jeunes oraz nagrodę SACD. Branża natychmiast okrzyknęła Dolana cudownym dzieckiem kina francuskojęzycznego, a Kanada wysłała Zabiłem moją matkę jako swojego kandydata do Oscara w kategorii filmu nieanglojęzycznego. Krytyczki i krytycy chwalili intensywność, autorską energię, wyrazistą kolorystykę i sposób, w jaki młody reżyser używa muzyki jako emocjonalnego paliwa. Pojawiały się też głosy, że film bywa przerysowany i zanadto demonstracyjny — ale nawet sceptykom trudno było odmówić mu szczerości.

Wątek queerowy nie jest tu tematem do rozgryzienia, tylko częścią pejzażu. Hubert jest gejem, kocha Antonina, sypia z nim, kłóci się z nim — i nikt nie robi z tego dramatu coming outowego w klasycznym sensie. Dolan opowiada raczej o wstydzie klasowym, o niemożności porozumienia z najbliższą osobą, o tym, jak gniew bywa formą czułości. W tamtym momencie taki portret nastoletniej queerowej tożsamości — bez idealizacji, z autodestrukcją i jednoczesnym głodem bliskości — był rzadkością. Film zapowiedział też wszystko, co stało się znakiem firmowym reżysera: matkę jako figurę centralną, estetyzację afektu, napięcie między pragnieniem a odrzuceniem.

Dziś Zabiłem moją matkę ogląda się jak kamień milowy queerowego kina XXI wieku — manifest dziewiętnastolatka, który nie czekał na pozwolenie. Maksymalna ocena nie jest tu kurtuazją wobec młodego autora, tylko uznaniem dla filmu, który zmienił rozmowę o tym, jak można pokazywać queerową młodość: gniewną, czułą, niewygodną i bardzo żywą.