Oparta na faktach historia lekarzy i aktywistów, którzy na początku lat 80. próbują powstrzymać tajemniczą epidemię dziesiątkującą społeczność gejowską, stając do walki nie tylko z wirusem, ale też z polityczną obojętnością i naukową arogancją.

W 1976 roku młody epidemiolog Don Francis trafia do wioski w Zairze, gdzie jest świadkiem spustoszenia, jakie sieje nieznany wirus Ebola. To doświadczenie zdefiniuje jego przyszłość. Pięć lat później, już jako badacz w amerykańskim Centers for Disease Control, Francis zauważa niepokojący wzrost zgonów wśród gejów w Los Angeles, Nowym Jorku i San Francisco. Młodzi, dotąd zdrowi mężczyźni umierają na rzadkie choroby, które atakują tylko osoby z ekstremalnie osłabioną odpornością. Francis i jego zespół rozpoczynają wyścig z czasem, by zrozumieć, co zabija ich pacjentów, szybko dochodząc do wniosku, że mają do czynienia z nową chorobą przenoszoną drogą płciową.

Zobacz recenzje filmu „A orkiestra grała dalej" na YouTube

Tajemnicza choroba szybko przestaje być tylko problemem medycznym. Film w reżyserii Rogera Spottiswoode’a precyzyjnie pokazuje, jak na drodze naukowczyń i naukowców staje nie tylko wirus, ale też obojętność administracji Ronalda Reagana, która marginalizuje problem jako „gejowską plagę”, oraz chciwość przemysłu krwi, który w obawie o straty finansowe blokuje wprowadzenie testów przesiewowych. Jednocześnie obraz wnika w głąb samej społeczności gejowskiej, ukazując jej wewnętrzne rozdarcie. Aktywiści tacy jak Bill Kraus walczą o zamknięcie łaźni i promocję bezpiecznego seksu, ale spotykają się z oporem części środowiska, dla której jest to zamach na wolność seksualną wywalczoną po Stonewall. To bolesny portret społeczności, która musi zmierzyć się z zagrożeniem z zewnątrz i trudnymi wyborami wewnątrz.

Równolegle do walki z uprzedzeniami i biurokracją toczy się inna, niemniej zacięta bitwa – o prestiż i pieniądze w świecie nauki. Film drobiazgowo rekonstruuje konflikt między zespołem amerykańskiego wirusologa Roberta Gallo a zespołem francuskich badaczy z Instytutu Pasteura pod kierownictwem Luca Montagniera. Ich rywalizacja o to, kto pierwszy odkryje wirusa i opatentuje test diagnostyczny, opóźnia kluczowe badania i staje się symbolem arogancji, która kosztuje ludzkie życie.

Projekt, odrzucony przez wielkie stacje telewizyjne jako zbyt kontrowersyjny, znalazł swój dom w HBO. Scenarzysta Arnold Schulman pracował nad tekstem prawie dwa lata, a ostateczny efekt, który trafił na ekrany w 1993 roku, okazał się produkcją bezprecedensową, także dzięki imponującej obsadzie. W rolach głównych i epizodycznych pojawiają się między innymi Alan Alda, Ian McKellen, Lily Tomlin, Richard Gere i Phil Collins, co nadało historii odpowiednią rangę. Krytyczki i krytycy byli niemal jednomyślni, chwaląc obraz za odwagę i rzetelność. Produkcja zdobyła nagrodę Emmy dla najlepszego filmu telewizyjnego oraz nagrodę GLAAD Media Award dla wybitnego filmu telewizyjnego. A orkiestra grała dalej to nie tylko film, to historyczna kapsuła czasu, która do dziś wykorzystywana jest jako materiał edukacyjny na uczelniach medycznych i w ramach studiów queerowych, pokazując, jak polityka i uprzedzenia mogą zmienić kryzys zdrowotny w humanitarną katastrofę.

Mimo faktograficznego zacięcia, A orkiestra grała dalej nie jest jedynie chłodną rekonstrukcją. To przede wszystkim opowieść o ludziach – zdesperowanych lekarzach, odważnych aktywistach i cichych ofiarach. Osobisty dramat Billa Krausa, który sam zapada na AIDS, czy historie osób zakażonych podczas transfuzji krwi nadają statystykom ludzką twarz. W finale, przy dźwiękach piosenki Eltona Johna The Last Song, na ekranie pojawia się poruszający montaż zdjęć. Upamiętnia on zarówno ofiary AIDS, takie jak Freddie Mercury czy Rock Hudson, jak i osoby, które niestrudzenie walczyły z chorobą i jej stygmatyzacją, w tym Elizabeth Taylor i księżną Dianę. To hołd i przypomnienie, że choć orkiestra grała dalej, dla zbyt wielu muzyka umilkła na zawsze.