Lepiej zostać w cieniu, czyli być nieheteroseksualnym we Lwowie

Kraj, w którym gejów nie widać

Jak mówi jeden z gejowskich przewodników, Ukraina jest usytuowana pomiędzy Europą, w której walka o prawa osób nieheteronormatywnych przynosi rezultaty, a post-radzieckim Wschodem, gdzie (w przypadku ukraińskim) jeśli odbywają się marsze równości, są szczelnie zabezpieczane przez policję. Według niektórych ultranacjonalizm na zachodzie i postawy prorosyjskie na wschodzie zamykają cały świat nieheteroseksualny w podziemiu, dając widoczny wyraz swej obecności w Kijowie, ewentualnie też Charkowie i Odessie. To mają być też jedyne z większych miast, w których kluby gejowskie funkcjonują, ale i tak jest ich niewiele.

Gdy w tym roku (2019) organizowano marsz równości w Kijowie, na Wołyniu (w obwodzie rówieńskim) nawoływano do formowania grup wyjazdowych, które miały walczyć ze zboczeniem. Jakiś czas temu świat obiegła wieść o prawosławnym popie, który w Odessie kładł się na ziemię, żeby zablokować wrogów moralności. Tegoroczne pobudzenie polega zaś na tym, że zorganizowany zostanie również KharkivPride. Charków dołącza więc do miast, w których ukraiński aktywizm widać.

Znajomy mojej koleżanki z Kijowa przyjechał do stolicy Ukrainy z nadzieją, że tu życie będzie choć trochę normalniejsze. Że nie będzie musiał się kryć tak, jak w rodzinnej miejscowości. Miał też nadzieję, że kogoś pozna, z kim zbuduje poważną relację.

Ukraina - rewolucja polityczna a zmiana świadomościowa

Wydawać by się mogło, że Rewolucja Godności, która zaistniała na przełomie 2013 i 2014 roku, mogła przynieść pewne zmiany, polegające na uzachodnieniu społecznego postrzegania pewnych kwestii. Społeczeństwo, które żywiło się nadziejami na wejście do Europy wciąż jeszcze pozostawało w modelu myślenia, który nie wykształcił się w 1991 roku, tylko takim, którego źródeł możemy się doszukiwać jeszcze w polityce okresu Związku Radzieckiego.

Aby móc jednak w pełni zrozumieć odbiór osób LGBT+ na Ukrainie, należy wspomnieć najważniejszy czynnik, który nie sprzyja naszej społeczności po dziś dzień. To upowszechnione w drugiej połowie lata 80-tych przekonanie, że osoby o odmiennej orientacji seksualnej są jedną z przyczyn zakażeń wirusem HIV oraz rozprzestrzeniania się AIDS, co wtedy stało się jednym z elementów ogólnoświatowej dyskusji na temat zdrowia seksualnego.

Według oficjalnej narracji zachorowalność na AIDS była problemem, który dotyczył przede wszystkim szeroko pojmowanego Zachodu, toteż zjawisko homoseksualności nie mogło występować w idealnym społeczeństwie socjalistycznym. Dodatkowym czynnikiem był tu aspekt prokreacyjny - w okresie rosnącego kryzysu demograficznego uznawano, że wszelkie akty mające na celu ograniczenie prokreacji szkodzą społeczeństwu. Taki model obyczajowości siłą rzeczy musiał pozostać w świadomości mieszkańców państw byłego ZSRR, by następnie przesiąknąć do głów kolejnych pokoleń... Wiele wydarzeń z ostatnich lat pokazuje, że zmiany nie nadejdą prędko.

Tekst powstał na podstawie rozmów, przeprowadzonych pod koniec lipca 2019 roku z osobami utożsamiającymi się ze społecznością LGBT+ we Lwowie. Prawdopodobieństwo autentyczności historii, na których został oparty, jest więc wysokie.

- Sławomir Kirdzik