Związki partnerskie - co sądzi...

(…)

1. Wyrażony został pogląd, że ustawowa regulacja związków partnerskich stanowi urzeczywistnienie wartości i norm Konstytucji oraz odpowiada współczesnym standardom państwa demokratycznego i prawnego.

2. System prawny demokratycznego państwa powinien zapewniać obywatelom możliwości ochrony i realizacji ich interesów oraz potrzeb w maksymalnym stopniu, o ile nie godzi to w inne konkurujące z tym interesy lub dobra. Zatem obok instytucji małżeństwa powinny być przyjęte inne regulacje prawne (ujęte niekoniecznie w jednej ustawie), stanowiące wyraz instytucjonalizacji np. związków partnerskich, wychodzące naprzeciw potrzebom trwałych związków emocjonalnych, osobistych i gospodarczych, innych niż małżeństwo, zarówno osób różnej, jak i tej samej płci. Prawo powinno dawać możliwość formalizacji takich związków, przy czym prawne reżimy mogą być zróżnicowane. Uwagę zwraca fakt, że obecnie w prawie istnieje wiele „szczątkowych" regulacji dotyczących konkubinatów heteroseksualnych czy rodzin zastępczych i nikt nie uznaje ich za jakąkolwiek konkurencję czy uszczerbek dla tradycyjnego małżeństwa. Podstawową doniosłość, w tym aksjologiczną, ma „włączająca" nie zaś postawa „wykluczająca" postawa prawodawcy. Pożądane jest przy tym takie stanowisko, jakie towarzyszy charakterowi praw człowieka: zaspokajanie aspiracji statusowych (wolność osobista) wymaga tylko ich uznania; zaspokajanie aspiracji pomocowych - świadczeń. Dlatego przy kształtowaniu konkretnych reżimów prawnych konieczne są rozwaga i powściągliwość, zwłaszcza w tej drugiej sferze.

3. Związek partnerski wypełnia potrzebę instytucjonalizacji relacji międzyludzkich w przypadku osób, które nie godzą się na formułę małżeństwa. Związek taki może być także traktowany jako forma przygotowania do małżeństwa, co ma swoją doniosłość w kontekście zwiększającej się liczby rozwodów. Sam prawodawca, poprzez instytucję separacji, dostrzega problem trwałości więzi małżeńskiej.
Natomiast w przypadku osób homoseksualnych, dla których instytucja małżeństwa jest „zamknięta", byłby to wyraz szacunku dla godności i instytucjonalizacji przyjętej koncepcji życia.

(…)

Wykładnia art. 18 Konstytucji nie daje jednak podstawy do wniosku, że małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny jest jedyną możliwą podstawą rodziny, w szczególności nie przekreśla dość oczywistej konstatacji, iż - w myśl stanowiska doktryny prawa, orzecznictwa i badań nauk społecznych - współcześnie rodzinę mogą tworzyć (i faktycznie tworzą) osoby funkcjonujące w długotrwałym pożyciu, prowadzące wspólne gospodarstwo, wychowujące dzieci i biorące za nie współodpowiedzialność. Tak pojmowana rodzina może być oparta na bliskim związku osób różnej albo tej samej płci. Konstytucja, definiując małżeństwo, nie definiuje rodziny. Dla „życia rodzinnego" nie jest konieczna instytucja małżeństwa, albowiem może ono realizować się również poza małżeństwem. Ustawowe unormowanie związków partnerskich byłoby celowe i zasadne do instytucjonalizacji, dookreślenia i poszanowania faktycznie występujących form życia rodzinnego. Związek partnerski jawi się zatem nie jako alternatywa dla małżeństwa, lecz jako nowa forma rodziny, pozwalająca osobom pozostającym poza małżeństwem realizować swoje fundamentalne aspiracje życiowe.

(…) Przedstawiony projekt co do sposobu zaproponowanej regulacji oraz budowy i konstrukcji proponowanych przepisu nie budzi zastrzeżeń. Nie dotyczy on też organizacji i działania samorządu komorniczego ani sądowego postępowania egzekucyjnego.

Wątpliwości budzi jedynie celowość wprowadzania tego typu rozwiązań oraz zgodność zaproponowanych rozwiązań z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Należy bowiem mieć na uwadze, że projekt ustawy o związkach partnerskich wprowadza nową, nieznaną dotychczas instytucję polegającą na dopuszczalności funkcjonowania innych, obok małżeństwa, form tworzenia związków dwóch osób, niekoniecznie odmiennej płci. Jednocześnie, jak wynika z treści projektu ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o związkach partnerskich - przewiduje się wprowadzenie zmian w ponad 150 ustawach, które to zmiany w istocie sprowadzają się do zrównania instytucji związku partnerskiego z instytucją małżeństwa. Tymczasem zgodnie z treścią art. 18 Konstytucji RP pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej znajdować się może wyłącznie małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny oraz rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo. Proponowanego związku partnerskiego nie sposób uznać za małżeństwo, ani też za rodzinę, stąd brak jest podstaw do zrównywania zakresu ochrony i opieki Państwa nad tego rodzaju związkami.

Mam nadzieję, że wskazane wyżej uwagi, przedstawione przez samorząd komorniczy, okażą się przydatne i zostaną uwzględnione w toku dalszych prac legislacyjnych.

(…) zgłaszam następującą uwagę do art. 66:

Zgodnie z art. 40e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, środki zewidencjonowane na subkoncie podlegają podziałowi w trakcie rozwodu, unieważnienia małżeństwa albo w przypadku śmierci na zasadach określonych w przepisach o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. Projektowana ustawa, w art. 61, wprowadza zmiany do ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych rozciągające przepisy dotyczące podziału środków w razie rozwodu lub unieważnienia małżeństwa, a także w razie śmierci, na osoby pozostające w związkach partnerskich. Brak odpowiedniego dostosowania art. 40e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, powoduje, że inne będą zasady podziału środków zewidencjonowanych na subkoncie, a inne zgromadzonych na rachunku w ofe, co będzie rodziło problemy po stronie wykonawczej.

Jednocześnie informuję, że do projektu ustawy o związkach partnerskich uwag nie zgłaszam.

Prezydium Rady Krajowej NSZZ RI „Solidarność” odrzuca w całości Projekt ustawy o związkach partnerskich oraz przepisy wprowadzających ustawę o związkach partnerskich.

Uzasadnienie:

Przedmiotowy projekt oraz przepisy wprowadzające pozostają w całkowitej sprzeczności z zasadami statutowymi NSZZ RI „Solidarność” oraz wartościami moralnymi, którymi kierują się członkowie Związku.