Polska szkoła homofobią stoi

W ocenie polskich uczniów w ich szkołach nie ma gejów i lesbijek, a mimo deklarowanej tolerancji są najbardziej homofobiczną grupa narodową spośród badanych- wynika z raportu do projektu "Schoolmates" przygotowanego przez organizacje LGBT z 4 europejskich krajów (Austria, Hiszpania, Polska, Włochy).

Projekt realizowany był jednocześnie we wszystkich krajach od maja 2006 do stycznia 2007, w tym czasie przebadano łącznie prawie 1500 osób- uczniów, rodziców i pracowników szkół. Głównym założeniem było przygotowanie rzetelnego obrazu homofobii w szkołach, tak, by w przyszłości możliwe było zapobieganie i zwalczanie psychicznej oraz fizycznej przemocy wynikającej z orientacji seksualnej.

Agresja słowna

Według raportu, najczęstszym problemem w polskich szkołach są obraźliwe uwagi dotyczące osób homoseksualnych- łącznie ponad 70% uczniów usłyszało nazwanie kogoś "pedałem", "ciotą", "lesbą", "cwelem" z czego 40% deklarowało, że zdarza się to często lub bardzo często. Zazwyczaj tego typu ataki skierowane są na mężczyzn- nie tylko homosekualnych, ale również postrzeganych jako takich, przez ubiór, sposób zachowania czy mówienia.

Wyniki badań potwierdzają że homofobiczna przemoc ma miejsce najczęściej poza wzrokiem dorosłych. Jednak, zwłaszcza w Polsce, nawet w obecności nauczycieli atakowani nie mogą czuć się bezpiecznie- personel szkolny, w tym nauczyciele, najczęściej nie zwracają uwagi na przemoc werbalną skierowaną przeciwko osobom homoseksualnym.

Przemoc psychiczna i fizyczna

Najbardziej poważną i niebezpieczną przemocą jest psychiczne i fizyczne znęcanie się. Aż 46 procent badanych przyznało, że miało wrażenie że ktoś jest wyszydzany, poniżany lub atakowany fizycznie ponieważ inni podejrzewają że jest gejem. I tym razem, tego typu przemoc dużo rzadziej spotyka dziewczynki.

Najczęściej napastnikami są uczniowie płci męskiej (95,3 % wskazań). Co ciekawe, wśród odpowiedzi wskazywano także na nauczycieli płci obojga jako sprawców przemocy (szczególnie w Polsce - 3,8 % mężczyzn oraz 3,1 % kobiet).

Niestety, przy pytaniu o interwencję lub pomoc poniżanej osobie, Polska zdecydowanie odbiega od wyników innych krajów. Aż 42,5 % ankietowanych wskazało odpowiedz, że nigdy nie widziało, żeby ktoś interweniował (dla porównywania w Austrii 15,4 %, we Włoszech 20,3 % i Hiszpanii 14,5 %). W większości przypadków były to kobiety.
Brak reakcji, według badań, wynika głównie ze strachu przed byciem odebranym jako osoba homoseksualna i narażeniu się na atak słowny lub fizyczny.

Widoczność

Polska szkoła w kwestii postępu i otwarcia na różnorodność pozostaje daleko w tyle za innymi państwami europejskimi. Udzielając odpowiedzi na pytanie dlaczego gej lub lesbijka może czuć się bezpiecznie lub niebezpiecznie w szkole, polscy ankietowani odpowiadali przede wszystkim, że w polskich szkołach nie ma gejów i lesbijek, a jeśli już są to o tym się nie rozmawia. Większość z nich nie potrafiła oszacować liczby osób homoseksualnych w społeczeństwie. Podawano liczby od 2 % do nawet 40 %.

Odpowiedzi jednoznacznie pokazują, że homoseksualność jest tematem przemilczanym w szkole, a geje i lesbijki żyją w ukryciu. Wiele osób podkreślało także, że są tolerancyjne, ale nie akceptują osób homoseksualnych ("Prawie ich toleruję. Nie dyskryminujemy ich otwarcie, ale śmiejemy się z gejów i lesbijek", "Poza ogólną tolerancją, po prostu nie akceptujemy gejów i lesbijek")

Stereotypy

Wśród uczniów i personelu szkolnego nadal funkcjonuje wiele stereotypów na temat gejów i lesbijek. Na pytanie jak poznać, że chłopak jest gejem większość ankietowanych udzielała odpowiedzi opisujących konkretne zachowania, dokonując generalizacji grupowej. 63% potrafiłaby poznać geja po jego ruchach, prawie 39% po tym jak się zwraca do ludzi oraz sposobie mówienia, 24% po wyglądzie i ubraniach, które nosi. Tylko 24,6 % odpowiedziało, że nie jest w stanie rozpoznać czy ktoś jest gejem, czy nie.

Co ciekawe, tego typu stereotypy są słabsze w pytaniu o lesbijki. Aż, albo tylko, 44 % badanych nie jest w stanie rozpoznać czy ktoś jest lesbijką, czy nie.
Interesujące jest też to, że respondenci w Polsce, w porównaniu z innymi krajami, wydają się być bardziej ostrożni w podawaniu specyficznych cech związanych z orientacją seksualną.

Okazuje się jednak, że ankietowani nie znają gejów i lesbijek, a mimo to mają o nich wyrobione opinie. Na pytanie: "Czy w twojej szkole znasz osobiście przynajmniej jednego ucznia, który jest gejem?" aż 57 % ankietowanych odpowiedziało "nie wiem". Podobnie jest w pytaniu o lesbijki - 69 %.

Interesujące są wyniki w Polsce, gdzie w odróżnieniu od innych krajów, uzyskano dużo odpowiedzi "nie ma żadnych gejów/lesbijek w mojej szkole". To znów może pokazywać, że geje i lesbijki nie są mogą być Polakami/Polkami- żyją być może w Holandii, Niemczech, ale nie w naszym kraju.

Agresja w stosunku do osób homoseksualnych jest dla badanych bardziej wytłumaczalna, szczególnie jeśli ktoś publicznie deklaruje się jako gej lub lesbijka lub uczestniczy w Paradach Równości. Reprezentatywna jest tutaj odpowiedz jednego z badanych: "Dlaczego mamy wiedzieć o życiu seksualnym naszych uczniów?".

Odpowiedzi z wywiadów indywidualnych pokazują, że homoseksualni uczniowie żyją w szkołach w ukryciu, a najmniejsze podejrzenie, że ktoś może być homoseksualny, wzbudza agresywną reakcję ze strony kolegów i koleżanek.

Działanie

Wszyscy badani zgodnie twierdzili, że ich szkoły nigdy nie były otwarte na tematykę homofobicznego znęcania się, ale podkreślano, że nauczyciele podnoszą swoje kwalifikacje w tej dziedzinie, np. poprzez udział w szkoleniach realizowanych przez KPH

Respondenci sugerowali, że nauczyciele powinni być bardziej motywowani większymi zarobkami oraz należy zmodyfikować politykę Ministerstwa Edukacji Narodowej w zakresie nauczania o tolerancji, zwłaszcza, że ostatnimi czasy klimat wokół osób homoseksualnych w szkole (szczególnie nauczycieli) jest trudny.

Niektórzy zgadzali się, że tolerancja powinna być promowana w szkołach, ale jednocześnie pytali w jaki sposób to robić skoro nie mogą wspomnieć o homoseksualności w pozytywnym kontekście bo boją się, że mogą zostać zwolnieni lub po prostu mieć problemy w pracy.

Dyrektorzy szkół, nawet jeśli chcieliby, to boją się namawiać do tolerancji wobec gejów i lesbijek, nie wspominając nawet o zapraszaniu działaczy organizacji homoseksualnych na lekcje o homofobii. Jeden z badanych dyrektorów przyznał: -Jeśli zgodziłbym się na lekcje o tolerancji wobec osób homoseksualnych albo prezentowanie ich jako normalnych ludzi, następnego miałbym tłum wściekłych rodziców w gabinecie, w kościele, w urzędzie miasta, który mnie zatrudnia. A by mnie zwolnić wystarczy jeden wściekły rodzic.


(mk)

źródło: Kampania Przeciw Homofobii