Marcin Szczygielski

Marcin Szczygielski to jeden z najpopularniejszych polskich pisarzy, dramaturgów i autorów książek dla młodzieży. Jest otwartym gejem, który konsekwentnie wprowadza wątki LGBT+ do literatury głównego nurtu, łącząc tematykę społeczną z humorem i wciągającą fabułą. Jego twórczość, zarówno dla dorosłych, jak i dla młodszych czytelników, zdobyła liczne nagrody i doczekała się adaptacji teatralnych oraz filmowych.

Początki i kariera zawodowa

Marcin Szczygielski urodził się 28 maja 1972 roku w Warszawie. Z wykształcenia jest grafikiem i przez wiele lat pracował w mediach, między innymi jako dyrektor artystyczny polskiej edycji miesięcznika „Playboy”. Doświadczenia z pracy w redakcji stały się inspiracją dla jego debiutanckiej powieści satyrycznej PL-BOY, czyli dziewięć i pół tygodnia z życia pewnej redakcji, wydanej w 2003 roku. Z czasem porzucił pracę w mediach, by w pełni poświęcić się pisaniu.

Literatura dla dorosłych: Od satyry do kronik nierówności

Przełomem w jego karierze okazała się powieść Berek z 2007 roku, która stała się jego literackim i gejowskim coming outem. Książka opowiada o relacji młodego, otwartego geja z jego starszą, konserwatywną sąsiadką. Powieść odniosła ogromny sukces, sprzedając się w nakładzie ponad 25 tysięcy egzemplarzy i zyskując status kultowej.▸ Zainspirowana tekstem aktorka Ewa Kasprzyk namówiła autora do stworzenia adaptacji teatralnej, która również cieszyła się dużą popularnością.▸

W 2010 roku Szczygielski wydał powieść Bierki, stanowiącą kontynuację tematyczną Berka.▸ Inspiracją do stworzenia postaci Anny była aktorka Edyta Olszówka.▸ Obie książki, określane jako cykl Kroniki nierówności, przełamują tabu i poruszają temat zacierania się granic między światem osób hetero- i homoseksualnych.▸

Za swoje najważniejsze dzieło dla dorosłych autor uważa wydaną w 2011 roku sagę Poczet Królowych Polskich. To wielowątkowa powieść historyczna, w której Szczygielski rekonstruuje życie mniejszości seksualnych w przedwojennej Polsce. Opisuje w niej losy gejów, lesbijek i osób transpłciowych, wprowadzając postacie „lal” – chłopców przebierających się za kobiety, będących historycznym odpowiednikiem dzisiejszych drag queens.▸

W 2015 roku ukazała się powieść Bingo, którą autor zadedykował okłamywanym żonom polskich kryptogejów oraz samym mężczyznom żyjącym w ukryciu.▸

Sukces w literaturze młodzieżowej

Równolegle do twórczości dla dorosłych, Marcin Szczygielski zyskał ogromne uznanie jako autor książek dla dzieci i młodzieży. W 2009 roku wydał powieść przygodową Omega.▸ Rok później jego horror dla młodzieży Czarny Młyn zdobył Grand Prix w II Konkursie Literackim im. Astrid Lindgren.▸

Jego książki, takie jak Za niebieskimi drzwiami czy cykl o Mai, zdobyły liczne nagrody, w tym tytuł Książki Roku Polskiej Sekcji IBBY, i zostały przetłumaczone na ponad dwadzieścia języków. Twórczość Szczygielskiego doczekała się także ekranizacji – na ekrany kin trafiły filmy Za niebieskimi drzwiami (2016) i Czarny Młyn (2021). Mimo sukcesów, jego książki spotykały się z cenzurą; w 2015 roku zostały usunięte z biblioteki w warszawskim Ursusie po interwencji osób oburzonych ich treścią.▸

Życie prywatne i coming out

Marcin Szczygielski jest otwartym gejem. Przez wiele lat był w związku z krytykiem filmowym Tomaszem Raczkiem. Ich relacja stała się publicznie znana, gdy w 2008 roku para otrzymała tytuł Pięknej Pary na gali „Róże Gali”. Emisja tego fragmentu w TVP2 wywołała kontrowersje w zarządzie telewizji i wśród polityków Prawa i Sprawiedliwości.▸ W jednym z wywiadów Kora sugerowała, że długoletni związek mógł być jednym z powodów, dla których publiczne ujawnienie orientacji stało się dla partnerów ważne.▸

Sam autor wspominał, że jego publiczny coming out był pozytywnym doświadczeniem, a za symboliczny moment uznał wydanie powieści Berek.▸

Znaczenie dla społeczności LGBT+

Marcin Szczygielski jest jednym z najważniejszych twórców, którzy wprowadzili nienormatywnych bohaterów do polskiej literatury popularnej. Jego książki, zwłaszcza Berek i Bierki, od lat cieszą się ogromną popularnością wśród czytelników i czytelniczek LGBT+, zajmując czołowe miejsca w rankingach sprzedaży księgarni Queeroteka.▸ Poprzez swoją twórczość i publiczną postawę autor przyczynił się do normalizacji wizerunku osób homoseksualnych w polskiej kulturze, pokazując ich jako pełnoprawnych bohaterów codzienności.