Po nagłej śmierci partnerki Dita, która nigdy nie chciała być matką, musi zawalczyć o opiekę nad jej dwiema córkami i ocalić ich nietypową, queerową rodzinę przed rozpadem. Komediodramat Gorana Stolevskiego to poruszająca opowieść o tym, że więzy krwi nie zawsze są najważniejsze.

W domu Dity nie ma chwili ciszy. To tętniąca życiem komuna w sercu Skopje, gdzie pod jednym dachem mieszkają jej partnerka Suada, Romka z dwiema zbuntowanymi córkami, ich przyjaciel gej Toni ze swoimi kolejnymi chłopakami i dwie młode lesbijki, które znalazły tu schronienie. Dita, grana brawurowo przez Anamarię Marincę (pamiętamy ją z rumuńskiego arcydzieła 4 miesiące, 3 tygodnie i 2 dni), jest pracowniczką socjalną i nigdy nie planowała być matką. Gdy Suada (Alina Șerban) nagle umiera, cały ten chaotyczny, ale szczęśliwy świat staje na krawędzi. Dita musi zmierzyć się nie tylko z żałobą, ale też z biurokracją, rasizmem i presją romskiej społeczności, by ocalić tę patchworkową, wybraną przez siebie rodzinę.

Za tym poruszającym obrazem stoi macedońsko-australijski reżyser i scenarzysta Goran Stolevski, dla którego Razem z przypadku jest już drugim filmem zgłoszonym przez Macedonię Północną do Oscara. Inspiracja przyszła z nieoczekiwanego źródła - ze zdjęcia z lat 70., które reżyser zobaczył na Facebooku. Przedstawiało ono geja z Melbourne mieszkającego z ośmioma lesbijkami. Stolevski przeniósł tę ideę na grunt współczesnych Bałkanów, by pokazać, że queerowe życie i tworzenie bezpiecznych „kokonów” to doświadczenie uniwersalne, nieograniczone do liberalnych, zachodnich metropolii. Film, będący międzynarodową koprodukcją z udziałem Polski (dystrybutorem jest Aurora Films), od początku miał być autentyczny, niemal dokumentalny w swojej energii, dlatego aktorzy posługują się naturalnym dla siebie dialektem macedońskim i romskim.

Ta surowa autentyczność zachwyciła krytyczki i krytyków. Razem z przypadku porównywano do kina Hirokazu Koreedy i jego głośnych Złodziejaszków, chwaląc za portretowanie rodziny jako wspólnoty opartej na miłości, a nie więzach krwi. Kipiący energią komediodramat zdobył serca publiczności na festiwalach, w tym na polskich Nowych Horyzontach, gdzie miał swoją premierę przed wejściem do kin we wrześniu 2024 roku. Choć od premiery minęły już prawie dwa lata, film wciąż rezonuje szczerością i wzruszającym przesłaniem.

Światowa premiera na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji w 2023 roku przyniosła filmowi dwa ważne wyróżnienia, które idealnie oddają jego ducha. Pierwszym był Queer Lion - nagroda dla najlepszego filmu o tematyce LGBT+, co jest najlepszym świadectwem siły tej opowieści dla naszej społeczności. Drugie wyróżnienie, od fundacji zajmującej się tematyką pracy i inkluzji, doceniło sposób, w jaki Stolevski opowiada o wykluczeniu i walce o godność.

Razem z przypadku to przede wszystkim piękny i bezpretensjonalny hołd dla tęczowych rodzin. Obserwujemy żałobę w lesbijskim związku, wyzwania związane z wychowywaniem dzieci w nieheteronormatywnym domu i codzienne zmagania z homofobią i rasizmem. Film pokazuje, że schronienie, które tworzą dla siebie Dita, Toni i reszta ekipy, jest aktem odwagi w konserwatywnym społeczeństwie. To opowieść, która przypomina, że prawdziwą rodzinę tworzą ludzie, którzy decydują się trwać przy sobie, zwłaszcza gdy cały świat jest przeciwko nim.