Przeczytaj fragment książki "Śmierć Viveka Ojiego" - o tożsamości płciowej w nigeryjskim miasteczku

Akwaeke Emezi to urodzona w 1987 roku w Umuahii w Nigerii osoba pisząca i tworząca, działająca w tzw. przestrzeniach granicznych. Jej działalność artystyczna osadzona jest w duchowości afrykańskiej, a w swojej sztuce video, performansach, rzeźbie odtwarza rytuały przejścia między wcieleniami bytu ludzkiego, nie-ludzkiego, demona i potomka bogów. Emezi od szesnastego roku życia mieszka w Stanach Zjednoczonych, obecnie w Nowym Jorku, ukończyła studia administracji publicznej na Uniwersytecie Nowojorskim. W języku angielskim w posługuje się zaimkami oni/ich.


W twórczości literackiej koncentruje się na tematyce tożsamości płciowej, zwłaszcza doświadczeniach osób niebinarnych – o tym właśnie traktuje debiutancka, na poły autobiograficzna, powieść Emezi zatytułowana Freshwater, w której konfrontuje wierzenia zamieszkującej Nigerię grupy etnicznej Igbo z racjonalizmem świata zachodniego.


Debiut ten stał się literacką sensacją, „The New Yorker” uznał ją za książkę roku; „The New York Times” i „The Guardian” zamieściły entuzjastyczne recenzje.



„Śmierć Viveka Ojiego” autorstwa Akwaeke Emezi, osoby piszącej pochodzącej z Nigerii, konstrukcją przywodzi na myśl „Kronikę zapowiedzianej śmierci” Gabriela Garcii Marqueza. Emezi opowiada losy nieheteronormatywnego chłopaka dorastającego w nigeryjskim miasteczku, gdzie kwestia identyfikacji płciowej jest tabuizowana. Na przeszkodzie do swobodnej ekspresji własnej tożsamości i miłosnego spełnienia stają lokalne przesądy oraz bezwzględny patriarchat. Ta misternie skonstruowana powieść została wysoko oceniona przez zagraniczną prasę, a amerykański „Newsweek” uznał ją za jedno z najważniejszych wydarzeń literackich 2020 roku. „Śmierć Viveka Ojiego” to pierwsza przetłumaczona na język polski powieść Akwaeke Emezi. Powieść ukaże się 9 marca nakładem Wydawnictwa Filtry. Mamy dla Was przedpremierowy fragment książki.

Wyświetl ten post na Instagramie

Post udostępniony przez Wydawnictwo Filtry (@wydawnictwo.filtry)

   Vivek

Oto jedno z moich ulubionych wspomnień z Ositą. Jesteśmy w moim pokoju. Rodzice wyszli, więc zostaliśmy sami. Leżę z głową na jego nagim brzuchu, a on bawi się moimi włosami, ciągnie za loki, a potem patrzy, jak znowu się skręcają. Od czasu do czasu gładzi mnie po głowie, a ja obracam twarz, by pocałować go w żebra.

 – Miałem sen – odzywam się.

Zerka na mnie z góry spośród otaczających go poduszek.

 – Opowiedz – prosi w sposób, po którym poznaję, że jest naprawdę zainteresowany, chce poznawać moje sny, moje historie.

 – Śniło mi się, że byłem naszą babką. Popatrzyłem w lustro, a ona tam stała, dokładnie taka jak na zdjęciach, i odezwała się do mnie w igbo.

 – Co powiedziała?

 – „Trzymaj dla mnie moje życie”. – Czekam na śmiech Osity, który się nie rozlega. – Wierzysz w reinkarnację? – pytam.

 – Nie wiem, czy moja wiara ma jakieś znaczenie – odpowiada. – Jeśli istnieje, to istnieje, bez względu na to, czy w nią wierzę, czy nie.

 – Wiesz, o co mi chodzi.

Mój kuzyn lekko się uśmiecha, nawijając na palce kosmyk moich włosów.

 – Wiesz, że w wiosce mówią o tobie i o niej?

Nigdy wcześniej o tym nie słyszałem. Podnoszę się do połowy, opierając się na jego ciele.

 – Mówią, że umarła tego samego dnia, w którym się urodziłeś – ciągnie Osita – i że mój ojciec pokłócił się z twoim co do imienia. Ale nie byłeś dziewczynką, więc… – Wzrusza ramionami i urywa.

 – A co ty myślisz? – pytam.

Patrzy na mnie z łagodnością, której nie okazuje nikomu innemu.

 – Kim my jesteśmy, żeby określać, co możliwe, a co nie?

 – Tylko tak mówisz – odpowiadam.

Kręci głową.

 – Nie żartuję. Wiesz, co się dzieje w twojej głowie. Tylko ty jeden. Więc zapytaj sam siebie, jak to czujesz, a wtedy gdzieś głęboko w sobie znajdziesz kompas, który powie, czy masz rację, czy nie.

Posyłam mu uśmiech.

 – I właśnie w ten sposób podejmujesz decyzje? – droczę się.

Osita omiata wzrokiem nas obu, nagich na łóżku, i nie odpowiada na mój uśmiech. Czuję dreszcz, kiedy dotyka mnie jego spojrzenie; wiem, że poprzedza jego dłonie, jego usta, całą jego cudowną resztę.

 – Tylko te ważne – odpowiada, a potem sięga do mnie.

Tłumaczył Rafał Lisowski.