Czy to jest przyjaźń, czy to jest kochanie? - Mickiewicz, Sienkiewicz, Żeromski jako autorzy queerowi

W lutym bieżącego roku na rynku polskim premierę miała książka Błażeja Warkockiego, Alessandro Amenty i Tomasza Kaliściaka o frapującym tytule "Dezorientacje. Antologia polskiej literatury queer". Wszyscy trzej autorzy są polonistami, wykładającymi na uniwersytetach i mają już na swoich kontach inne publikacje na temat płci i homoseksualności w literaturze. Ta pozycja jest zdecydowanie największą, nie tylko w ich karierach, ale również na polskim rynku.

Fakt, że polska literatura ma w swojej historii homo- i biseksualnych autorów i autorki nie jest zaskoczeniem. Ostatnio dużo mówi się w kontekście orientacji seksualnej, chociażby o Marii Konopnickiej. Antologia porusza jednak tematy również mniej oczywistych przykładów homoseksualnych i transpłciowych podtekstów w dziełach literackich. W wywiadzie dla "Gazety Wyborczej" Warkocki i Kaliściak mówią m.in. o kwestii homoerotycznej przyjaźni, która była na porządku dziennym w XIX wieku. 
Autorzy liczącej 912 stron antologii przyznają, że napisanie "Dezorientacji..." zajęło im piętnaście lat, w trakcie których forma książki wielokrotnie zmieniała swoją formę. W wersji końcowej czytelnicy znajdą fragmenty znanych utworów literackich wraz z analizą, która pozwala dostrzec i zrozumieć wywrotowy charakter dzieł. Dotyczy to również współczesnych tekstów autorek oraz autorów takich jak Olga Tokarczuk, czy Sylwia Chutnik. Jak zaznaczają twórcy na wstępie książki:

Fragmenty prozy, szkice eseistyczne czy poezja, nie są tu jedynie świadectwem różnorodnych zjawisk literackich, lecz przede wszystkim znakiem zmieniających się wzorów i norm społeczno-kulturowych. „Dezorientacje…” wpisują się przez to w kontekst globalny – „queer studies”; ale i lokalny nawiązując do legendarnej antologii Marii Janion z lat 80. „Transgresje”.

Całego wywiadu można posłuchać na stronie "Gazety Wyborczej", natomiast książka jest już w naszej Queerotece.

(wa)