Dyskryminacja w szkołach ma się dobrze

14-letni Dominik z Bieżunia powiesił się w maju, reporterzy programu "Uwaga!" w TVN przybliżyli kulisy wydarzenia: okazało się, że chłopak od dawna był prześladowany przez rówieśników, także z powodu swojego wyglądu.

Kampania Przeciw Homofobii i Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej wydały oświadczenie, w którym podkreślają, że badania i raporty od lat wskazują na powszechność dyskryminacji w polskich szkołach i że kluczowa jest reakcja zarówno świadków takich zdarzeń, jak i wsparcie dla osób dyskryminacji doświadczających. W czwartek z inicjatywy tych dwóch organizacji przed budynkiem MEN odbyło się palenie zniczy dla Dominika, do zgromadzonych osób wyszła ministra Joanna Kluzik-Rostkowska. Polityczka potępiła homofobię i zapowiedziała spotkanie z organizacjami.

O czwartkowej akcji, dyskryminacji i homofobii w polskich szkołach, jak i potrzebie zmian systemowych rozmawialiśmy ze Slavą Melnykiem z Kampanii Przeciw Homofobii.

Opowiedz o wczorajszym wydarzeniu przed budynkiem Ministerstwa Edukacji Narodowej: co się stało i co może z tego wynikać w przyszłości w kontekście edukacji antydyskryminacyjnej?

Slava Melnyk: Zapalenie w czwartek pod budynkiem MEN zniczy dla Dominika – tragicznie zmarłego gimnazjalisty z Bieżunia było wspólną inicjatywą Kampanii Przeciw Homofobii i Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej. W ten sposób chcieliśmy uczcić pamięć chłopca – jednej z wielu ofiar homofobii. Zależało nam również na tym, aby Ministerstwo Edukacji Narodowej zwróciło wreszcie uwagę na to, że dyskryminacja w szkołach ma się dobrze i – niezależnie od orientacji seksualnej ofiary - homofobia w szczególny sposób wpływa na to, jak funkcjonuje szkolna społeczność i jak to odczuwają uczniowie oraz uczennice. Z analizy Kuratorium Oświaty wynika, że 50 proc. uczniów i uczennic chodzących do tej samej szkoły co Dominik nie czuło się tam bezpiecznie.

Ponadto chcieliśmy pokazać, że ofiary homofobicznego nękania w Polsce zdarzają się bardzo często. Przypominam, że z badań Kampanii Przeciw Homofobii wynika, że aż 2/3 osób LGBT w szkołach ma myśli samobójcze - w porównaniu do 17 proc. osób heteroseksualnych.

Spodziewaliście się, że Ministra Joanna Kluzik-Rostkowska do Was wyjdzie?

Slava Melnyk: Internautom i internautkom zawdzięczamy to, że już po kilku godzinach od stworzenia wydarzenia na Facebooku zapisało się na nie ponad 1,5 tys. osób. Myślę, że to była masa krytyczna, która się zebrała, nawet symbolicznie, by uczcić pamięć chłopaka. Do tej pory nie mieliśmy żadnego kontaktu z MEN: czy gdy KPH proponowało współpracę, czy gdy Koalicja na rzecz Edukacji Antydyskryminacyjnej zgłaszała Ministrze swoje postulaty. Nie było żadnego odzewu. To, że Joanna Kluzik-Rostkowska zdecydowała się wyjść wczoraj do nas było dla mnie i zebranych na miejscu osób dużym zaskoczeniem.

Ministra mówiła o narzędziach, które są już przez Ministerstwo Edukacji Narodowej wdrażane. Odebrałem to jako próbę obrony, bo naszym głównym zarzutem było to, że MEN nie prowadzi żadnych działań systemowych, a Ministra do wczoraj nigdy nie potępiła publicznie obecnej w szkołach homofobii.

Ministerstwo zadeklarowało, że w przyszłym tygodniu chce się spotkać z organizacjami, zapewne będziecie trzymać rękę na pulsie. Czy można Wam jakoś w tym pomóc?

Slava Melnyk: Im więcej sygnałów będzie dochodziło do Ministerstwa, że problem homofobii w polskich szkołach istnieje i wymaga natychmiastowej reakcji Ministerstwa Edukacji Narodowej, organów prowadzących szkoły i samych szkół, tym mocniej będzie ten sygnał wybrzmiewał. Postulaty, które zgłaszamy jako Koalicja na rzecz Edukacji Antydyskryminacyjnej od dawna już są sformułowane i wydaje mi się, że nigdy za mało przypominania o nich decydentom i decydentkom. To, co wydarzyło się w Bieżuniu jest również ważne w kontekście szkoły w Piątkowisku. Ministerstwo jak dotąd nie zajęło stanowiska w tej sprawie - do tej pory nie wsparło szkoły. Gimnazjum jest ciągle wystawione na szykany ze strony prawicowych mediów. Rzeczniczka Praw Obywatelskich opublikowała dziś na swojej stronie internetowej list wyrażający jej wsparcie dla szkoły w Piątkowisku. Skierowała również prośbę do Kuratorium w Łodzi o udostępnienie raportów z wizytacji. To jeden z nielicznych sygnałów, które docierają ze strony instytucji publicznych do szkół. To, że wśród tych instytucji nie ma MEN jest dla mnie skandaliczne.

Jak młodzi ludzie (ale nie tylko) mogą bronić siebie i innych przed "hejtami" i dyskryminacją? Co można im doradzić?

Slava Melnyk: Bardzo ważne jest zaangażowanie sojuszników jak i świadków dyskryminacji słownej, fizycznej oraz tej symbolicznej w Internecie. Ważne jest również zgłaszanie takich przypadków kadrze nauczycielskiej. Nie można zostawać obojętnym, gdy jest się świadkiem takich sytuacji, nawet wtedy, gdy wydaje nam się, że np. przezwisko jest niegroźne. Sami nauczyciele również powinni podejmować inicjatywę. Wiem, że MEN nie daje bezpośrednio narzędzi do przeciwdziałania homofobii, ale nic nie stoi na przeszkodzie, aby nauczyciele i nauczycielki sami pozyskiwali informacje od organizacji pozarządowych. Do KPH bardzo często zgłaszają się szkoły z zaproszeniami zorganizowania spotkania, jeżeli wiedzą, że w placówce ma miejsce dyskryminacja ze względu na orientację seksualną czy tożsamość płciową. Po stronie szkoły i organów prowadzących stoi odpowiedzialność, by takim sytuacjom zapobiec.

(red)