Premierka, marszałkini, teraz prezydentka. Ana Brnabić pierwszą lesbijką na czele państwa

Ana Brnabić przejęła obowiązki prezydenta Serbii po rezygnacji Aleksandara Vučicia. Była premierka i przewodnicząca parlamentu została pierwszą otwartą lesbijką pełniącą funkcję głowy tego państwa. Uroczyste przekazanie władzy odbyło się w poniedziałek 28 września w rezydencji prezydenckiej w centrum Belgradu.

Brnabić będzie sprawować urząd do wyboru kolejnego prezydenta. Serbska konstytucja wymaga, by po rezygnacji głowy państwa wybory odbyły się w ciągu trzech miesięcy.

Historyczna funkcja dla społeczności LGBTQ+

Objęcie obowiązków głowy państwa to kolejny precedens w karierze Brnabić - i kolejny historyczny moment dla widoczności osób LGBTQ+ w europejskiej polityce. W 2017 r. została pierwszą kobietą i pierwszą otwarcie homoseksualną osobą na stanowisku premiera Serbii. Teraz, jako pełniąca obowiązki prezydenta, po raz kolejny przełamuje barierę - tym razem obejmując najwyższy urząd w kraju, w którym społeczność LGBTQ+ wciąż mierzy się z uprzedzeniami i przemocą.

Już w 2017 r. polityczka zaznaczała, że nie chce, by jej orientacja definiowała sposób, w jaki jest postrzegana jako szefowa rządu.

„To dla mnie wielki zaszczyt otrzymać to stanowisko od takiej osoby, a teraz moim obowiązkiem jest sprawować ten urząd, dopóki obywatele nie wybiorą kolejnego prezydenta Serbii” - powiedziała Ana Brnabić po przekazaniu władzy.

Polityczka należy do Serbskiej Partii Postępowej. Na czele rządu stała od 29 czerwca 2017 r. do 20 marca 2024 r., kiedy została przewodniczącą Zgromadzenia Narodowego. Jest pierwszą osobą w Serbii, która pełniła wszystkie trzy najwyższe funkcje polityczne: premiera, przewodniczącej parlamentu i pełniącej obowiązki prezydenta.

Najpierw poprawa sytuacji materialnej - tolerancja przyjdzie wtedy sama

Mimo symbolicznego znaczenia jej kariery dla społeczności LGBTQ+, Brnabić od początku dystansowała się od aktywnego wspierania reform prawnych dotyczących tęczowych rodzin. Po objęciu funkcji premierki deklarowała, że nie zamierza skupiać się na kwestiach takich jak legalizacja małżeństw jednopłciowych. Tłumaczyła to przekonaniem, że poprawa sytuacji materialnej mieszkańców - lepsze zatrudnienie, wyższe płace i większe bezpieczeństwo rodzin - będzie sprzyjać tolerancji. Jej plan częściowo się ziścił, lecz do zadowalającego poziomu Serbii nadal bardzo daleko.

Takie stanowisko spotykało się z krytyką części środowisk LGBTQ+, które wskazywały, że sama obecność otwartej lesbijki na najwyższych stanowiskach nie przekłada się na realną poprawę sytuacji prawnej osób nieheteronormatywnych w Serbii.

Serbskie prawo zakazuje dyskryminacji osób LGBTQ+ w zatrudnieniu, mieszkalnictwie, edukacji i mediach. Osoby transpłciowe mogą zmienić oznaczenie płci w dokumentach, ale wymaga to wcześniejszej diagnozy psychiatrycznej i terapii hormonalnej. Małżeństwa jednopłciowe ani związki partnerskie wciąż nie są w kraju uznawane.

Przejęcie władzy w cieniu protestów

Vučić ustąpił w niedzielę 27 września. Do jego rezygnacji doszło w czasie protestów przeciwko korupcji. Następnego dnia Brnabić uczestniczyła w oficjalnym przekazaniu obowiązków.