Wywiad: Mikołaj Milcke, polski autor queerowych powieści o sile reprezentacji i “Chłopaku z drugiego planu”

“Madonna polskiej literatury gejowskiej” – tak Mikołaj Milcke określany jest w oficjalnych materiałach promocyjnych najnowszej powieści „Chłopak z drugiego planu”. Autor głośnego cyklu „Gej w wielkim mieście” stworzył powieść o romansie dwóch mężczyzn w świecie popularnego talent show. Autor porozmawiał z nami o tym, dlaczego reprezentacja mniejszości jest tak ważna w kulturze oraz o tym, jak napisał chodliwy hit muzyczny, którego boją się polscy wokaliści.

Michał Kaczoń: Od lat tworzysz powieści wprost opowiadające o społeczności LGBTQ+ w Polsce. Dlaczego Twoim zdaniem reprezentacja mniejszości w kulturze ma tak duże znaczenie?

Mikołaj Milcke: Dlatego, że jesteśmy równoprawną częścią społeczeństwa. Więc częścią kultury także. Jesteśmy w każdym środowisku, w każdej zawodowej branży. Musimy więc być obecni w literaturze, w filmie, w kulturze masowej. I to nie jako postacie drugoplanowe, nie jako przyjaciele głównych bohaterek komedii romantycznych, tylko jako bohaterowie pierwszoplanowi, wokół których zbudowana jest akcja. Także jako czarne charaktery. Bo jako społeczność nie jesteśmy przecież jednorodni czy tacy sami. I trzeba podkreślić, że w tej sferze na świecie dokonuje się postęp. W Polsce może wolniej, ale także. Dwadzieścia lat temu aktorzy bali się grać gejów w popularnych serialach, gejowskich książek prawie nie było. Dziś mamy ich prawdziwy wysyp. Ta ewolucja dzieje się na naszych oczach. Międzynarodowymi hitami są powieści „Heartstopper”, „Red, White & Royal Blue”, którą właśnie ekranizują. Są liczne queerowe seriale na platformach streamingach. Choć na polski serial LGBTQ+ wciąż czekamy**.  

View this post on Instagram

A post shared by Mikołaj Milcke (@milckemikolaj)

Czy sam masz swoje ulubione twory kultury, które opowiadają o jednopłciowej miłości? Jakie to tytuły?

Uwielbiam książki Oscara Wilde’a. To taka gejowska klasyka. Wielkie wrażenie do dziś robi na mnie „Lubiewo” i książki Marcina Szczygielskiego. Jeden z moich ulubionych tytułów to „Kochanek” Jacka Melchiora. Z wielką przyjemnością sięgam po kolejne książki Michała Pawła Urbaniaka. Z filmów numer jeden to „Samotny mężczyzna”, a dalej „Tajemnica Brokeback Mountain” i „Carol” z Cate Blanchett, która ostatnio zagrała w także świetnym filmie „Tár“. Ostatnio wybornie bawiłem się przy serialu „Singiel w Nowym Jorku“ i cieszę się, że udało się go uratować. Wciąż w czołówce mojej listy przebojów jest film „Płynące wieżowce“ Tomasza Wasilewskiego.


„Gej w wielkim mieście” ma w środowisku LGBT status książki kultowej. Powieść odniosła komercyjny sukces także poza twoją społecznością. Przeczytałem gdzieś, że jesteś Madonną polskiej literatury LGBT*.

- Pasuje mi takie porównanie! (śmiech). I jak Madonna wciąż nie powiedziałem ostatniego słowa. Ona rusza w trasę, ja ruszam z premierą „Chłopaka z drugiego planu”. I ja i Madonna jesteśmy skazani na sukces, bo jesteśmy szczerzy i wciąż mamy frajdę z tego, co robimy.

Twoja powieść „Chłopak z drugiego planu” podejmuje temat toksycznej męskości. Dlaczego Twoim zdaniem warto opowiadać o negatywnych konsekwencjach takich wzorców zachowań?

Męskość to słowo, które bywa bardzo dziwnie rozumiane. Często słyszę, że gej nie jest mężczyzną. Gdy pytam kim jest, zapada cisza. Męskość kręci się najczęściej wokół ciała, a moim zdaniem męskość jest nie w mięśniach, ale w głowie, w emocjach, w dojrzałości. Co z tego, że facet ma sto kilogramów muskulatury skoro nie umie rozmawiać, jest nieodpowiedzialny? Uważa się też, że facet nie powinien pokazywać uczuć czy słabości. Tłamszenie emocji czy udawanie to prosta droga nie do męskości, tylko do problemów psychicznych. W „Chłopaku z drugiego planu” Adam trzyma się zasady, że prawdziwy mężczyzna nie ubiera kolorowych ubrań i nie jada lodów w wafelku. Bo to dziwnie wygląda. Tak postrzega męskość. To absurdalne. 

Bohater twojej książki, Adam, twierdzi, że „nie jest gejem i tylko czasem ma coś z chłopakami”. To się nie wyklucza?*

Według niego nie. Dlaczego tak mówi? Bo ma powód, który nie pozwala mu żyć w zgodzie ze sobą. Ale więcej nie powiem, bo może ktoś zechce sięgnąć po „Chłopaka z drugiego planu”. To jest książka i miłości, ale tak samo bardzo jest o lęku. O lęku przed byciem sobą. O lęku, który paraliżuje i niszczy. Ludzi i miłość.

Myślisz, że dziś, w 2023 roku osoby LGBT często udają, że są hetero?*

Myślę, że nierzadko. Kiedyś było to normą, że większość gejów się żeniła, zakładała rodziny, niektórzy szli do seminarium. Początek lat 2000 przyniósł coś w rodzaju odwilży, ale ostatnio łatka geja stała się stygmatem. A skrót LGBT został kompletnie wypaczony. Zrobiono wiele, by stał się obelgą, straszakiem i synonimem zła. W Warszawie czy dużych miastach łatwiej być gejem. W mniejszych ośrodkach czy na wsiach może to być piekielnie trudne. Właśnie przez ten czarny PR zafundowany przez polityków na potrzeby polityki.

Twoje książki mają z tym walczyć?*


Mają pokazywać, że geje - czy szerzej osoby LGBT – niczym nie różnią się od osób hetero. Tak samo kochamy, cierpimy, płacimy podatki, chorujemy, bierzemy kredyty. I konsekwentnie pokazuję to od ponad jedenastu lat, od „Geja w wielkim mieście”. Bo wszystkie moje książki to klasyczne obyczajówki.

Dlaczego zdecydowałeś się umieścić akcję „Chłopaka z drugiego planu” w świecie muzycznego talent-show?

Dwadzieścia lat temu, jako student otarłem się o program „Idol”. Młodsi czytelnicy mają prawo go nie pamiętać, a był to pierwszy, organizowany z rozmachem muzyczny talent show. W niedzielne wieczory gromadził wielomilionową widownię. Z ”Idola” wywodzą się Ania Dąbrowska, Monika Brodka czy Krzysztof Zalewski. Tworząc uniwersum „Chłopaka z drugiego planu” skorzystałem z tamtych doświadczeń i obserwacji. Zmieniła się technologia i możliwości telewizji, ale podstawowe zasady realizacji takiego programu są i zawsze będą niezmienne. Warto zaznaczyć, że zasady książkowego „Next Superstar” wymyśliłem sam.

Wspomniałeś, że nagrałeś wersję demo utworu, który pojawia się w książce. Jak sądzisz  – kiedy nadejdzie czas na jego wypuszczenie w świat?

Piosenka, którą wykonuje w książce jeden z uczestników istnieje naprawdę. Zwróciliśmy się nawet do kilku wokalistów z ofertą jej nagrania. Bo to bardzo przyzwoity, melodyjny pop-rockowy numer. To byłoby wymieszanie światów książkowego i realnego. Część powiedziała, że piosenka nie jest w ich stylu. A niektórzy odmówili ze względu na to, że piosenka pojawia się w książce postrzeganej jako gejowska. To trochę tak jak z tymi aktorami, którzy nie chcieli grać gejów, bo jeszcze ktoś by pomyślał, że są gejami. 

Rozmowa Michała Kaczonia z autorem Mikołajem Milcke uzupełniona jest o pytania Moniki Szamborskiej z materiałów prasowych wydawnictwa Prószyński Media. Te pytania oznaczone są gwiazdką (*).

** Przypominamy, że na Player.pl dostępny jest polski serial "Kontrola" o miłości dwóch kobiet.