Listy od czytelników: więźniowie seksualności

Jeżeli współczesny ład i porządek wynika z chrześcijańskich korzeni cywilizacji, to jak o skuteczności nauk Kościoła świadczyć może fakt, że główna oś podziału społeczeństwa wytyczona jest przez preferencje seksualne, czyli aspekt tak mocno (teoretycznie) zakrywanego kołdrą małżeństwa? Heteroseksizm – przekonanie o nadrzędnej pozycji osób heteroseksualnych – gdy odarte z setek lat praktyki nagle okazuje się poglądem opartym o absurdalne przesłanki. W odróżnieniu od merytokracji, zakładającej przewodnią rolę elit intelektualnych, czy teokracji uzależniającej społeczeństwo od sakralnej władzy kapłana, heteroseksistowska demokracja dzieli społeczeństwo na rządzących i rządzonych na podstawie aspektu całkowicie od nikogo niezależnego. A co może zaskakiwać, im większy
ucisk, tym większy nacisk obu stron na podkreślanie seksualności.

Przeprowadzone w 2016 r. badania instytutu Dalia na temat seksualności europejskich społeczeństw musiały zaszokować wielu stałych bywalców internetowych kłótni o prawa mniejszości LGBT. I nie chodzi o sam rezultat, lecz o technikę badania. Berlińscy naukowcy zamiast pytać ankietowanych o binarne ustawienie na linii heteroseksualizm – homoseksualizm, poprosili o określenie orientacji w skali „wyłącznie heteroseksualna”, „w głównej mierze heteroseksualna, czasami homoseksualna”, „w równym stopniu
heteroseksualna co homoseksualna”, „przede wszystkim homoseksualna, czasami heteroseksualna”, „wyłącznie homoseksualna”, „aseksualna”, „nie wiem”. Był to być może jeden z pierwszych momentów, w którym rozpoczęto proces odchodzenia od wciskania w sztywne ramy hetero-bi-homoseksualizmu. I nie da się w tym momencie pominąć kluczowego pytania – dlaczego dopiero teraz nieśmiało wykluwają się idee zrywania z obowiązkiem utożsamiania się z grupą o określonej orientacji?

Nie bez powodu orientację można ustawić naprzeciw tolerancji. We wszystkich społeczeństwach (nie tylko zacofanych światopoglądowo) preferencje seksualne stają się powodem do stygmatyzacji. I tak, Robert Biedroń staje się prezydentem-GEJEM, a Neil Patrick Harris nawet „tym przystojnym gejem, co grał w znanym serialu”. W ten sposób orientacja staje się swego rodzaju namaszczeniem, raczej postrzeganym w sposób podobny do zarzutów o molestowanie – tak więc wszelkie zawodowe osiągnięcia schodzą na dalszy plan wobec sensacyjnych rewelacji o życiu uczuciowym.

Z jednej strony może być to bodziec stymulujący: osoby, które odważyły się na coming out są głośno popierane przez stronnictwa LGBT, ale jest to także silne obciążenie. Z punktu widzenia zdrowego rozsądku, elektorat Roberta Biedronia powinien składać się z zadowolonych z działań prezydenta swojego miasta słupszczan, nie zaś z osób wyłącznie zachwyconych jego homoseksualizmem. Podejście oceniania (pozytywnego lub nie) na podstawie orientacji w przypadku Biedronia w istocie podburza jego pozycję, działa na niekorzyść pracy zawodowej, spychając ją na daleki plan – i podobne wnioski wysnuć można w kontekście wszystkich innych, których homoseksualizm stał się istotniejszy od dorobku.

Inną sprawą jest fakt, że sama świadomość siebie nie jest aż tak łatwa do uzyskania, jak mogłoby się to wydawać. Szczególny problem widać w przypadku osób „w głównej mierze heteroseksualnych, czasami homoseksualnych”. W najprostszym podziale społeczeństwa na trzy główne orientacje, biseksualizm uchodzi za mieszankę hetero- i homoseksualizmu. Czym jednak w istocie jest biseksualizm? Czy osoby określające się w ten sposób muszą czuć pociąg do obu płci naraz, czy też pociąg ten zależy od nastroju i ulega zmianie co pewien czas? I co z osobami, które nie tyle określają się za biseksualne, co najzwyczajniej w świecie nie zamierzają nikogo skreślać jedynie ze względu na przynależność płciową? Czy pozorny biseksualizm (rozumiany jako zostawienie otwartej furtki na wszelki wypadek) należy uznawać za rzeczywisty, nawet jeśli byłby niezgodny z opracowaną definicją?

Podobnych pytań można tworzyć więcej, co jest możliwe dzięki swoistemu uświęceniu instytucji orientacji. Co więcej, środowiska LGBT wcale nie uważają za nic złego kampowe uwydatnianie swoich preferencji, jak gdyby czerpiąc przyjemność z możliwości wykrzyczenia wprost swojej orientacji. Powstaje jednak nadrzędne pytanie, jak traktować osoby, które w najmniejszym stopniu nie są świadome samych siebie, albo też celowo unikają nałożenia gęby własnej seksualności. Słowem, takie, dla których orientacja seksualna nie jest żadnym wyznacznikiem, ani celem w życiu, ani kłodą rzuconą pod nogi.

Nie jest prawdą, że każdy homoseksualista musi odnajdywać się w świecie „Lubiewa”. I choć jasnym jest, że powieść Witkowskiego ma na celu przede wszystkim zaszokować, tym niemniej wykreowany przez mass media obraz geja w cekinowym stroju ze świecącym fallusem przyklejonym do czoła rzeczywiście pojawia się w dyskursie. Parady równości to bardziej połączenie odpustu z dyskoteką w Żabieńcu, aniżeli działanie na rzecz praw mniejszości, okazja do wykrzyczenia: „patrzcie, my jesteśmy I N N I”. Nie, nie są. I nie zmieni tego akcentowanie odmienności na każdym kroku. O ile w zabiegu artystycznym Witkowskiego tworzenie wyrazistego znaku rozpoznawczego może się obronić, o tyle na co dzień jest to raczej zbędne.


Bo tak naprawdę jedyna różnica między heteroseksualistami a przedstawicielami innych orientacji to preferencje dotyczące doboru partnera. Dorabianie kolejnych ideologii, dzielenie na „nas” i „ich” zahacza o groteskę. Tylko czy można od tego się uwolnić? Jedynym wyjściem byłaby rezygnacja ze społecznego obowiązku identyfikacji z konkretną orientacją, jednak jest to bardziej niż niemożliwe. Zarówno w przypadku samców alfa, jak i najzatwardzialszych działaczy LGBT, płeć i orientacja to fundament, bez którego niemożliwe byłoby budowanie swojej pozycji w społeczeństwie. Rezygnacja z takiego podejścia nie tylko oczyściłaby społeczeństwo z niechęci podszytej stereotypami, ale też mogłaby zakończyć pewien rozdział w historii podejścia do seksualności. Bo po stuleciach hipokryzji okraszonej dwoistością: nakazem heteroseksualizmu i jednoczesnym spychaniem życia intymnego do sfery prywatnej, wypadałoby, aby w końcu uwolnić się od niechęci podszytej tylko seksem.

Jan Brożek