Nowe wzory odpisów aktu małżeństwa umożliwiają wpisanie małżeństw osób tej samej płci

Od 23 sierpnia 2026 r. urzędy stanu cywilnego w całej Polsce stosują nowe wzory odpisów aktów małżeństwa. Rozporządzenie Ministerstwa Cyfryzacji, wydane w porozumieniu z MSWiA, ma rozwiązać wieloletni problem: dotychczas nie było technicznej możliwości, by wpisać do polskiego rejestru zagraniczne małżeństwo dwóch osób tej samej płci bez fałszowania danych jednej z nich.

Do tej pory kierownicy USC, którzy próbowali dokonać takiej transkrypcji, stawali przed wyborem: albo odmówić, albo wpisać jedną z osób z oznaczeniem płci niezgodnym z rzeczywistością. Nowe wzory dokumentów tę barierę usuwają. W odpisie pojawi się adnotacja, że akt powstał w wyniku transkrypcji zagranicznego dokumentu dotyczącego małżeństwa zawartego poza granicami Polski. Wzór aktu dla małżeństw zawieranych w kraju pozostaje bez zmian.

Reakcje rządu i Lewicy

Zmianę firmuje wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski. „Historia dzieje się na naszych oczach. Po wielu latach walki każda para, która zawarła małżeństwo za granicą, może otrzymać polski akt małżeństwa bez konieczności godzenia się na to, że jedna z osób będzie figurować w dokumencie z oznaczeniem płci niezgodnym z jej płcią” - stwierdził w komunikacie.

Ministra ds. równości Katarzyna Kotula ostudziła jednak nastroje na Instagramie. „To nie jest rewolucja. To kolejny krok w długim marszu po równość” - napisała, dziękując parom, które poszły do sądu.

Resort podkreśla, że rozporządzenie jest odpowiedzią na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 czerwca 2021 r. (sygn. II OSK 216/21), który nakładał na państwo obowiązek zapewnienia realnej możliwości transkrypcji.

Trybunał Konstytucyjny mówi „nie” - ale wyrok nie działa

Nad zmianą wisi cień sporu o Trybunał Konstytucyjny. 28 lipca 2026 r. TK uznał rozporządzenie za niezgodne z Konstytucją, jednak wyrok nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw - ze względu na trwający spór o status Trybunału - i nie wywołał skutków prawnych. Rozporządzenie weszło w życie zgodnie z planem, a rząd zapewnia, że rejestry państwowe są gotowe do jego stosowania.

Co to realnie zmienia

Pary jednopłciowe, które wzięły ślub za granicą, mogą od 23 sierpnia zarejestrować ten fakt w Polsce i uzyskać polski dokument potwierdzający małżeństwo. Z transkrypcji nadal korzystają też pary różnopłciowe - zmiana likwiduje przede wszystkim techniczną barierę, która dotykała par tej samej płci.

Warto pamiętać, że transkrypcja nie oznacza automatycznego dostępu do wszystkich uprawnień, jakie w Polsce przysługują małżonkom - takich jak wspólne rozliczenie podatkowe czy pełnia praw spadkowych. Te kwestie wciąż zależą od interpretacji urzędów i mogą stać się przedmiotem sporów sądowych. Polska nadal nie uznaje małżeństw jednopłciowych zawieranych na swoim terytorium ani nie ma ustawy o związkach partnerskich.