Coś się przestawia, gdy widać, że ludzie się kochają

Jak się czujecie po zawarciu związku partnerskiego i weselu?
Iza: Wszystko jest tak samo, ale zupełnie inaczej (śmiech). Jesteśmy w tak dobrym i dziwnym nastroju, że nawet nie umiemy tego określić, a czujemy się tak obie. Na drugi dzień po założeniu obrączek coś się stało. Może dlatego, że to się stało naprawdę i na poważnie, a nie w sferze marzeń, rzeczy niemożliwych, czegoś na co można narzekać, ale się tego nie osiąga. To się po prostu stało i to jest super.

Marta: Potwierdzam! Wiele osób nam mówiło, że po ślubie nic nie zmienia i faktycznie tak się nastawiłyśmy. A jednak jest inaczej. Ja się śmieję, że pan Schmidt, urzędnik, który prowadził naszą ceremonię, kazał nam się lubić i szanować! (śmiech).

Jestem dumna z tego co zrobiłyśmy. Jestem też dumna z tego, że zrobiłyśmy to dokładnie tak, jak planowałyśmy.

To co powiem teraz może być trochę niesprawiedliwe, ale wyobrażam sobie, że heteroseksualne śluby odtwarzają jednak pewien schemat. Mam wrażenie, że my przyłożyłyśmy się naprawdę do tych wszystkich szczegółów, jak to ma wyglądać, gdzie, jak się mamy ubrać. Przez kilka miesięcy zastanawiałam się nad strojem, bo wydawało się mi to bardzo symboliczne. Miałam setkę różnych pomysłów i musiałam wybrać jeden, jak wiadomość, która ma pójść. To było parę miesięcy przygotowań i wszystko zrobiłyśmy jak chciałyśmy.

Iza: I nie dałyśmy się innym z tej drogi zrzucić, jak na przykład: a może jednak pokrowce na krzesła? (śmiech)

Były takie próby, tak?
Marta: Hasło ślub uruchamia taki skrypt u ludzi.

Iza: A może dwie białe sukienki założycie? Takie drobiazgi, które budują to, jak my się w tym czujemy, co to dla nas znaczy. Chciałyśmy się ubrać tak, jak się ubrałyśmy i dla mnie bardzo ważne było to, że Marta uszyła mi frak na ceremonię. Razem wybrałyśmy materiały, ale to ona, od zera, ją uszyła. I to dla mnie jest bardzo symboliczne.

Ty Marto też uszyłaś sobie ubranie na wesele, prawda? Dużo mówicie o stroju, jako wiadomości, co to była za wiadomość?
Marta: Tak. Chodzi mi o to, że każda z opcji tego, jak się ubrać: spodnie, czy sukienka, białe, czy kolorowe, eleganckie, czy bardziej luźne, każda z tych rzeczy dawała sygnał o co tak naprawdę w tym ślubie chodzi. To była kwestia znalezienia w sobie tego, co rezonuje z tym jak ma być. Moja pierwsza myśl była: na pewno nie biała sukienka! Bo to jest bez sensu, bardzo tradycyjne, ja w ogóle nie noszę sukienek.

Iza: Co widzisz, gdy myślisz biała sukienka? Bezę, pufy, jakieś welony, coś eleganckiego, zazwyczaj bardzo niewygodnego, my tego w ogóle nie chciałyśmy.

Marta: Na początku myślałam o czerwonej sukience, jako symbolu życia, pasji. Spodnie, które sobie uszyłam na wesele mają specyficzny krój: nie są eleganckie, bo są luźniejsze, nie są standardowe, moim zdaniem te spodnie mówią coś w stylu: nie jestem śliczną dziewczynką. Trochę zniekształcają sylwetkę, to daje taki sygnał – nie muszę być najpiękniejszą laską tego wieczoru. Ale z drugiej strony jednak są białe, uszyte z eleganckiego materiału. To wszystko gdzieś się spotyka. Cekiny na bluzce? Kojarzą się mi z radością: z tęczą! Taki trochę przesyt, ale to wydarzenie też na to zasługuje. Napis na bluzce: „miłość” jest clou wieczoru. Cała ta składanka długo się układała. W Berlinie miałam sukienkę, bo Iza chciała.

A dlaczego?
Iza: Bo pięknie w niej wygląda. Była prosta i świetnie w niej wyglądałaś.

Pytam Was o stroje, bo moim zdaniem jest coś takiego, że jednopłciowy ślub kojarzy się z dwoma białymi sukienkami, albo garniturami. Zauważyłam też, że często sami ludzie są ciekawi w co na takich wydarzeniach ubrane są panie młode, czy młodzi panowie.
Marta: To jest w sumie też tak, że mnie te białe sukienki i garnitury kojarzą się z pytaniem: a kto w waszym związku jest kobietą, a kto mężczyzną. Sami wtłaczamy się w taki schemat.

Iza: Strój coś znaczy i dla mnie to jest super ważne. Jak ktoś dobrze się czuje w sukience to niech zakłada, nawet identyczne. To jest taki sam przekaz jak to, jakie jedzenie się podaje, gdzie się odbywa impreza i masa innych rzeczy. Dla nas wszystko było ważne.

A jak po weselu? Zmieniłybyście coś teraz?
Iza: No tak, teraz to jesteśmy mądre (śmiech).

Marta: Pomijając drobne, techniczne szczegóły, to chyba nie. Ja trochę żałuję, że nie powiedziałyśmy więcej naszym rodzicom. Miałam taką myśl co powiedzieć, ale potem, w trakcie wesela, to umknęło. I to bym zmieniła. Mamy jednak plan, by podsumować wesele i podziękować rodzicom.

Iza: Podziękowałyśmy, ale chciałyśmy powiedzieć więcej.

Docierały do Was reakcje rodziny?
Iza: Normalne, ta bliższa wie o nas od dawna. A ta dalsza? Jak to z dalszą, czasem widzimy się raz na dziesięć lat.

Ale przyjechali?
Iza: Tak, ci co nie przyjechali to raczej z takich zewnętrznych powodów.

Marta: Nie było nikogo, kto by nam powiedział: co? Lesbijskie wesele? Co to za zboczeństwo! Jeden z moich kuzynów, z którym się dawno nie widziałam, dużo z nami rozmawiał i w pewnym momencie powiedział nam: bo wiecie, to jest tak, że ma się jakiś światopogląd i wiedzę o świecie, a potem się zobaczy i coś się przestawia, bo widać, że ludzie się kochają. I to było bardzo fajne.

Iza: To się wydaje oczywiste, ale jednak jak kogoś poznasz, porozmawiasz, spotkasz się – tak się zmienia czyjeś poglądy. To było dla mnie mega zajebiste, że ludzie przyszli, bo chcieli przyjść na nasze wesele, a nie zastanawiali się – ojej, co to będzie, dwie dziewczyny biorą ślub. I to dla mnie było super: wszyscy się spotkali, poznali, bawili się razem.

Mnie bardzo ruszyło przemówienie Twojego taty Marto, który powiedział, że ludzie dokonują różnych wyborów, ale nikt za nas życia nie przeżyje. Wiedziałyście wcześniej o tym?
Marta: Nie. Przyznam się, że trochę się bałam. Zapowiedział mi, że chciałby coś powiedzieć, miałam mieszane uczucia, bałam się, że jak to ojcowie, będzie mówił za długo, albo mówił pierdoły. A okazało się, że powiedział coś bardzo kluczowego, takiego: wow!

Jak w ogóle Wasi rodzice podeszli do całego wydarzenia?
Marta: Pamiętajmy, że rodzice też muszą przejść swój coming out. Moim zdaniem po naszych rodzicach bardzo widać drogę, którą przeszli. Na początku są opory, potem pojawia się akceptacja, ale ja nie wiem, czy moja mama powiedziałaby w pracy – a żona mojej córki to coś tam.

Chciałabym i mam nadzieję, że to wesele do tego się przyczyniło, że nasi rodzice będą mieli odwagę mówić o tym w ten sposób. Że nie będzie „koleżanka mojej córki”, ale w momencie, gdy już mam obrączkę to nawet głupio będzie powiedzieć „koleżanka”.

Że to będzie fundament pod to, by odważyć się o tym mówić, będąc rodzicem. Z drugiej strony wiem, że to nie jest takie oczywiste.

Iza: To jest też inne pokolenie, z inną tradycją, wychowaniem. Do udawania, że naszych związków nie ma dochodzi też często u rodziców traktowanie tego, jako coś niepoważnego. Ja myślę, że dla naszych rodziców to też było trudne, ale i tak dostałyśmy od nich niesamowite wsparcie. Nie powiedziałyśmy tego na weselu, nie zaplanowałyśmy tego wystarczająco dobrze, zjadły nas emocje.

Bardzo fajny miałyście też pomysł z filmem z berlińskiej ceremonii, który puściłyście gościom. Skupienie, w którym film był oglądany, brawa po, to też był bardzo wzruszający moment. Było też bardzo dużo dzieci…
Marta: Tak! Bardzo zachęcałyśmy, ale przyznam, że się bałam, że dużo osób zrezygnuje z zabrania pociech, bo będzie się zastanawiać: a co ja dziecku powiem, gdy się zapyta dlaczego dwie panie biorą ślub. A jednak przyszli!

Wracając do Berlina: w przypadku związków bądź małżeństw zawieranych za granicą często pojawia się argument: ale po co skoro to w Polsce jest nieważne? Po co w takim razie?
Iza: Dostałyśmy kilka życzeń, które dobrze odpowiadają na to pytanie: chcielibyśmy, żeby ta ceremonia odbyła się w języku polskim. Nie chodziło o tłumaczenie, ale o miejsce. I myślę, że właśnie po to. Poza tym my tu jeszcze żyjemy, uczymy się, pracujemy. I to, że chcemy wyjechać do Niemiec, to nie z przyczyn zarobkowych, chęci zwiedzenia świata, to jest na dalszym miejscu, ale życiowych właśnie.

Marta: Wyjeżdżamy, bo chcemy mieć bezpieczny dom, chcemy mieć rodzinę.

Iza: Nie chcemy się martwić tym, że komuś się coś nie spodoba i przyjdzie do nas z widłami, albo znajomy policjant zrobi coś, co mu jakiś polityk każe.

Nie wyobrażam sobie stabilizacji, czy poczucia bezpieczeństwa w takim klimacie, to jest główny powód. Oczywiście jeżeli coś się tutaj zmieni to wrócimy: tu są nasze rodziny, tu się wychowałyśmy.

Wyjeżdżamy dlatego, żeby poczuć się normalnie, swobodnie, żeby nie słuchać, że się afiszujemy. Afiszujemy się, bo trzymamy się za ręce? Bo mówię w pracy, że to moja żona, a nie mąż? To jest afiszowanie się?

Opowiedzcie o ceremonii w Berlinie, jak wyglądały przygotowania od strony formalnej?
Marta: Zaczęłyśmy przygotowania od poszukiwania informacji, gdzie taki związek partnerski lub małżeństwo można zawrzeć, jeżeli nie mieszkamy w danym państwie. Napisałyśmy do kilku miejsc, ale najbardziej pomógł nam prawnik Kampanii Przeciw Homofobii, odesłano nas również do przewodnika KPH, który dał nam pierwsze kierunki. Zdecydowałyśmy się na Niemcy też w związku z tym, że mamy plan, by tam wyjechać. Więc gdy się okazało, że się da i jest relatywnie blisko to zaczęłyśmy pisać z urzędami. Okazało się, że możemy sobie wybrać urząd same – bo jeśli się tam mieszka to jednak obywatele są przypisani do urzędu miejsca zameldowania. Wybrany urząd poinformował nas jakie dokumenty mamy załatwić, jak wygląda cały proces.

Okazało się, że jest to bardzo proste, bo potrzebujemy: odpisu aktu urodzenia, zaświadczenia o zameldowaniu, ale wcale nie w Niemczech, wystarczy w Polsce, zaświadczenia o stanie cywilnym i dowodu osobistego.

I musiałyśmy załatwić sobie oczywiście tłumacza przysięgłego, a same dokumenty też trzeba było przetłumaczyć na język niemiecki. Musiałyśmy się wcześniej wybrać do Berlina z tłumaczem na rejestrację, żeby ustalić termin, posprawdzać papiery – bardzo to była przyjemna wizyta. Mogłyśmy też zmienić nazwiska, ale zdecydowałyśmy, że nie będziemy robić zamieszania, bo inaczej nazywałybyśmy się w Polsce, inaczej w Niemczech.

Z papierami nie było żadnych problemów.

A jak z zaświadczeniem o stanie cywilnym?
Marta: Teraz jest fajnie, bo ze zdobyciem go nie ma problemu. Od jakiegoś czasu zmieniły się zasady wydawania tych zaświadczeń i nie ma obowiązku podawania imienia i nazwiska przyszłego współmałżonka. Nas więc nikt o to nie pytał, dostałyśmy po prostu zaświadczenie, że jesteśmy stanu wolnego i tyle.

Iza: Chociaż trzeba podać powód, ja napisałam, że potrzebuję zaświadczenia, bo chcę wstąpić w związek za granicą. I tyle, to wystarczyło. Oczywiście to nie jest tak, że hop siup i załatwione, też trzeba wyłożyć trochę pieniędzy i poświęcić czasu, jak przy każdym ślubie, czy weselu. W przypadku wielu par cała ta formalna otoczka będzie także testem – my też się kilka razy pokłóciłyśmy, warto o tym pamiętać, że to tak nie działa i nagle pojawi się tęcza i płatki róż.

Marta: Zanim zdecydowałyśmy się na związek partnerski długo myślałyśmy o ślubie humanistycznym: opcja czysto symboliczna, ale też moim zdaniem fajna, jeżeli komuś zależy na symbolice.

Iza: Dla mnie najważniejsze jest to, że jak pojedziemy za granicę to będziemy normalnie, prawnie parą.

Wy poszłyście jeszcze dalej: nie tylko zdecydowałyście na związek partnerski i wesele, ale postanowiłyście jeszcze to nagłośnić.
Marta: Pomysł z nagłośnieniem był bardziej mój, Iza na początku była sceptyczna. Dla mnie najważniejszą formą aktywizmu jest pokazywanie się.

Iza: Czyli zwykłe, codzienne życie.

Marta: Robisz swoje, ale jesteś na widoku.

Iza: Ja to odczuwam także jako gest społeczny, szturchnięcie tradycji i religii.

Marta: Widzę to tak, że wychodząc z Izą na ulicę i trzymając się za rękę - w jakimś stopniu przyczyniam się do tego, że w pewnym momencie będziemy mogły wziąć ślub w Polsce. Oczywiście w dalekim łańcuszku wydarzeń, ale to jest ta moja mała cegiełka.

Iza: My nie afiszowałyśmy się, nie pouczałyśmy nikogo, nie nawracałyśmy, nie wstydziłyśmy się też. Dla mnie ta droga była dłuższa niż Marty, ale gdy już to nastąpiło to była czysta radość. Niedawno zmieniłam pracę i warunki, które mam w obecnej pracy są zupełnie inne niż w poprzedniej. To nie jest oczywiście tak, że wszyscy biją mi brawo i przynoszą kwiaty, ale ja o tym mówię otwarcie, bo wyczytałam w kanonie firmy, że wszyscy mają być tak samo traktowani i zwracać się do siebie z szacunkiem, nie ma mowy nienawiści. Dla mnie to nie jest tylko na papierze – ja mówiąc o tym głośno i wyraźnie - potwierdzam ten kanon firmowy. Z drugiej strony pracuję przecież z ludźmi, którzy być może mówią, że u nich pracuje taka dziewczyna. To się dalej rozniesie. A mnie pomaga to czuć się normalnie. Dążymy do tego, żeby to było zwykłe, po prostu, dlatego mówmy o sobie.

Co byście radziły naszym czytelnikom i czytelniczkom, którzy chcą wstąpić w związek partnerski bądź wyprawić wesele?
Marta: Warto jest zrobić wesele, warto pozwolić sobie na taki moment, że zapraszasz wszystkich ludzi i nie przejmujesz się tym co oni myślą, bo ważna jest godność. To jest dla ciebie ważny moment i zapraszasz ludzi, by świętowali go razem z tobą. I w ten sposób dajesz też sygnał, że to jest ważne, że to się dzieje naprawdę, że wasz związek zasługuje na to, żeby wyprawić mu wesele. I to jest super doświadczenie i dlatego warto to robić, nieważne czy w formie związku partnerskiego za granicą, czy ślubu humanistycznego, czegoś symbolicznego. Świętowanie zawarcia związku jest moim zdaniem bardzo ważne dla nas i ma niesamowitą moc uświadamiającą innych.

Iza: Nie bać się, warto to zrobić dla siebie. I dziękujemy Queer.pl za przyjęcie zaproszenia na nasze wesele oraz za publikacje na temat obu uroczystości.