Dzień dobry, będę się nazywała Erik Hansen

Dania była pierwszym krajem na świecie, gdzie przeprowadzono operację zmiany płci. Operowano mężczyznę w 1953 roku i historia obiegła czołówki gazet na całej kuli ziemskiej. Wydawałoby się, że pionierski kraj w miarę upływu lat wyspecjalizował się w tych operacjach i uprościł procedury, które do niej wiodą. Nic bardziej mylnego. Rokrocznie dokonuje się tu zaledwie 5 do 10 operacji zmiany płci, a Duńczycy coraz częściej decydują się na operację za granicą, gdzie jest to szybsze, łatwiejsze i tańsze. Ocenia się, że w Danii mieszka około 50.000 osób transseksualnych. Oto historia jednego człowieka, który po latach starań dopiął swego.

Erik Hansen jest dziś szczęśliwym mężczyzną. Po czterech długich latach, kiedy to między innymi chodził na terapię do kliniki seksuologicznej, dostał wreszcie pozytywną opinię sądu, umożliwiającą mu operację zmiany płci. Potem zostanie już tylko czekanie na nowe dokumenty, potwierdzające, że stał się mężczyzną.

W rozumieniu urzędowym Erik nie zawsze był mężczyzną, prawo do takiego określania się dostał dopiero niedawno, po operacji usunięcia żeńskich organów rozrodczych. Od tej pory może oficjalnie przedstawiać się jako Erik Hansen.

"Mimo tego, że żyłem w kobiecym ciele, zawsze czułem się mężczyzną. Urodziłem jako kobieta dwójkę cudownych dzieci i nigdy nie żałowałem okresu spędzonego jako część składowa tradycyjnej rodziny. Ale zawsze wiedziałem, że naprawdę jestem mężczyzną, i w moim rozumieniu płeć nie jest między nogami, a w mózgu."

To były cztery długie i trudne lata, ale dziś Erik jest innym człowiekiem. Z osoby, która brała środki antydepresyjne i była częstym gościem na oddziale psychiatrycznym stał się osobą, która jest wolna od leków, poza hormonami męskimi na receptę.

"Sześć lat temu nawiązałem kontakt z innymi transseksualistami, stworzyliśmy małą grupę, która wspólnie spędzała czas i dyskutowała o naszej tożsamości płciowej. Byłem wtedy bardzo zamknięty i w zasadzie nie miałem innych znajomych poza nimi. To także się zmieniło, kiedy odważyłem się pójść na Copenhagen Queer Festival. Wtedy zrozumiałem, że to do tego środowiska należę i że nie ma co z tym walczyć. Od tamtej pory działam aktywnie, wygłaszam odczyty o tożsamości płciowej, organizuję imprezy dla osób transseksualnych, queer i innych "dziwaków" i stałem się działaczem środowiskowym pełną gębą. Zyskałem mnóstwo nowych znajomych i teraz rzadko kiedy w ogóle mam czas być sam. Krótko mówiąc, wyszedłem z szafy na dobre i na całość."



Co na to dzieci? "Kiedy im wyznałem prawdę, starszy syn powiedział, że wreszcie pasują mu wszystkie elementy układanki. On zawsze czuł, że coś było nie tak. Przyjął to znakomicie, do tego stopnia, że on i jego dziewczyna nazywają mnie Erikiem. Gorzej z młodszym synem, uważa mnie za dziwaka i często daje temu wyraz. Staram się z nim dużo na ten temat rozmawiać, bo dla mnie najważniejsze jest, by wiedział, że jestem przecież tą samą osobą, jaką znał zawsze, nawet jeśli wyglądam inaczej."

Cztery lata walki o zmianę płci były ciężkie, głównie przez wszystkie uciążliwe etapy, które trzeba przejść starając się o pozwolenie na operację. Na przykład wymóg rocznego życia jako osoba o innej płci na co dzień, czyli ubieranie się i wyglądanie oraz przedstawianie się odpowiednio jako mężczyzna lub kobieta. Erik mówi, że stwarza to problemy np. przy konieczności legitymowania się w czasie kontroli, zakładania konta w banku itp.

Państwo najczęściej nie daje też zezwolenia na zmianę płci tak długo, jak długo można się reprodukować, a przecież pamiętamy wszyscy, jakie kontrowersje wzbudziła ciąża transseksualnego Amerykanina. "Brakuje w tych działaniach logiki, a już na pewno indywidualnego podejścia do osoby. Ja mam już dwójkę dzieci i nie chcę mieć więcej" - mówi Erik. Dla niego pójście pod nóż nie było problemem, ale jest dla wielu innych, którzy zwyczajnie boją się kilku operacji. Takie osoby nie mogą dostać nowych dokumentów, bo te przysługują dopiero po przejściu całego procesu.

Erik po zmianie płci nie zamierza zaprzestać działania, gdyż uważa, że jest wiele do zrobienia, by osoby transsseksualne czuły się poważanymi obywatelami i spotykały się ze zrozumieniem. A tak nie jest, smutne statystyki mówią, że osoby transseksualne są trzykrotnie bardziej narażone na hate crimes, a jednocześnie nie chroni ich prawo antydyskryminacyjne, że jest wysoki odsetek samobójstw, że osoby otwarcie transseksualne mimo wysokiego wykształcenia mają duże problemy ze znalezieniem pracy. Tym wszystkim trzeba się zająć. "W 2008 roku osoby transpłciowe zostały włączone do organizacji zrzeszającej gejów i lesbijki. Ja jestem sceptyczny, bo transseksualizm to nie jest orientacja seksualna. Ja zresztą tego terminu nie używam, wolę transpłciowość" - kwituje krótko Erik. Mimo swego sceptycyzmu dostrzega jednak, że działalność LGBT Danmark przekłada się na większą akceptację dla osób trans. Jego zdaniem najważniejszym jednak czynnikiem przyczyniającym się do wzrostu akceptacji są uregulowania prawne. Jak na przykład usunięcie transpłciowości z listy chorób psychicznych WHO. A jeśli nie da się zmienić stanowiska WHO, to może chociaż Danii. Francja wykreśliła transseksualizm z listy zaburzeń psychicznych w 2010 roku, Dania niestety nie poszła jej śladami. Erik nie zamierza spocząć na laurach.

*opracowanie i tłumaczenie na podstawie artykułów Freddy'ego Hagena w "Out and About" z lutego 2011 oraz "Information" z maja 2008