Swobody bardzo dzisiaj brakuje

Spotykamy się tuż przed premierą Waszego nowego albumu "Intruder", która będzie miała miejsce już 17 czerwca. Album promuje teledysk do utworu "Never forget" z jednopłciowym, tragicznym wątkiem. Czy to był spontaniczny, jednorazowy pomysł, czy też planujecie jeszcze jakieś akcje podkreślające, że społeczne zaangażowanie i trudne tematy, takie jak homofobia, są dla Was ważne?
Marika: Temat homofobii jest nam bardzo bliski – mamy bardzo dużo nieheteroseksualnych znajomych, którzy wciąż ukrywają swoją orientację, wciąż nie czują się komfortowo ze sobą. Tragiczny scenariusz naszego teledysku jest zaznaczeniem tego, że nietolerancja może mieć – i często miała - tragiczne skutki.



Bartek: Na przykład historia tego młodego chłopca, Dominika z Bieżunia, który popełnił samobójstwo, bo nie był akceptowany w szkole – to też było dla nas bodźcem do stworzenia tej piosenki i klipu. Jeśli chodzi o kontynuację, być może poruszymy jeszcze ten temat w którymś z utworów – ten lub jakikolwiek inny dotyczący nietolerancji. Nie uważam, że każdy utwór musi być zaangażowany, ale myślę, że muzyka pop – w szerokim rozumieniu tego określenia – jest dobrą drogą do mówienia o sprawach, z którymi się nie zgadzasz, przeciwko którym chcesz zaprotestować, które nie są zgodne z twoimi poglądami. Ciężkie, istotne tematy podane w popowej formie mają szansę dotrzeć do wielu ludzi i dać im do myślenia. W innych formach i gatunkach muzyka ma trochę trudniejszą drogę odbioru. Chcielibyśmy to wykorzystać.

Marika: Mamy dobrego znajomego, który jest drag queen – chodzi o Kim Lee. Robiłam z nim kiedyś wywiad i okazał się bardzo sympatycznym człowiekiem. Wpadłam na pomysł, żeby napisać kawałek o królowej nocy – nie do końca królowej, jednej z takich osób, które nie utożsamiają się z określoną seksualnością czy płcią, z takich osób, które patrzą na człowieka przez pryzmat jego charakteru, a nie tego, czy widzą przed sobą kobietę, mężczyznę, lesbijkę, geja, osobę hetero czy jakąkolwiek inną. Byłaby to piosenka o osobie, dla której nieważna jest seksualność, dla której największą wartością jest po prostu sam człowiek.

A może uważacie, że więcej zespołów w Polsce powinno w ten sposób wykorzystywać swoją muzykę? Czy czujecie, że na polskiej scenie muzycznej brakuje takiego zaangażowania w istotne sprawy?
Bartek: Tak, zdecydowanie. Jest kilka takich zespołów, jeśli chodzi o scenę elektro-synthpopową – chociażby Alles, ale też grupy z kręgu muzyki hardcore/punkowej. Podziemie muzyczne jest zaangażowane, ale wydaje mi się, że w centrum uwagi, w głównym nurcie powinno być więcej istotnych społecznie tematów, poruszanych przez zespoły z różnych gatunków muzycznych. Być może mainstreamowe grupy nie mają takiej potrzeby i wolą śpiewać o tym, że wszystko jest fajnie, przyjemnie, nie ma żadnych problemów, słońce świeci i mamy tęczę na niebie.

Marika: Wiadomo, że w życiu codziennym ludzie spotykają się z nieprzyjemnymi sytuacjami. Duża część twórców chce się odgrodzić od niewygodnych spraw, czy to w muzyce, czy w filmie. W polskim komercyjnym, mainstreamowym kinie dopiero od jakiegoś czasu pojawiają się ciężkie społecznie, aktualne, kontrowersyjne tematy – to jest fajne. Chociaż problemy takie jak homofobia nie są komercyjnym tematem, wciąż są osnute pewnego rodzaju tabu. Często wokaliści, którzy są homoseksualni, w ogóle nie chcą o tym mówić ani śpiewać. Ale ludzie powoli przestają się kryć z tym, kim są, coraz więcej osób ujawnia swoją nieheteroseksualną orientację.

Macie dosyć charakterystyczny wizerunek, odróżniacie się od innych zespołów, które zaliczają się do kręgu polskiej sceny alternatywnej. Co sądzicie o podwójnych standardach, bardzo dobrze widocznych w Polsce, które przyzwalają kobietom na noszenie spodni i wygląd wykraczający poza stereotypowo pojmowaną kobiecość, a mężczyznom zabraniają noszenia sukienek, makijażu, pomalowanych paznokci?
Bartek: Uważam, że tej swobody bardzo dzisiaj brakuje. Za ten aspekt kocham lata 80. Dało się wtedy zaobserwować taki element karnawału, stylistycznego mieszania płci - dziewczyny nosiły marynarki, krótkie włosy, krawaty. Wystarczy spojrzeć na Annie Lennox. Mężczyźni ubierali się w damskie ciuchy, nosili make up, natapirowane włosy, kolczyki. To miało energię, było ciekawe, a potem lata 90. zupełnie zmieniły trendy. Bardzo mi tego brakuje.

Marika: Mamy w Polsce kilku modeli, którzy tak się ubierają, być może są orientacji innej niż heteroseksualna. Są wręcz linczowani za swoją odmienność – widzę na przykład na Facebooku zdjęcia takich modeli jak Radek Pestka czy Mateusz Maga z Top Model, które ludzie komentują: "patrzcie, co się stało z mężczyznami!". Jak to, co się stało?! Takie trendy można uznać za powrót do stylistyki lat 80., w których gwiazdy wyglądały androgynicznie – na przykład Boy George. A dziś publicznie obrzuca się błotem osoby wyglądające w ten sposób – przestano tolerować swobodę wyrażania siebie poprzez wygląd. Niby rozwijamy się jako społeczeństwo, a jednak w kwestii tolerancji coraz bardziej się cofamy.

Wasz wizerunek i muzyka nie są mainstreamowe – gracie na małych scenach, jesteście częścią nurtu muzyki alternatywnej. Chcecie zostać w tym miejscu – rozwijać swoje mocne strony w muzycznym podziemiu, czy też bierzecie pod uwagę wejście w muzykę komercyjną? Występowaliście już na przykład w programie Must Be The Music – ten krok mógł zaowocować bardziej komercyjnymi działaniami w przyszłości (zespół odpadł z programu mimo ciepłego przyjęcia przez jurorów – przyp. WFJ). Czy widzicie się w mainstreamie, czy też lepiej Wam w muzycznym podziemiu?
Bartek: Jeżeli nie będziemy musieli się naginać – czy to w kwestii muzyki, czy wizerunku – to jak najbardziej chcielibyśmy spróbować swoich sił na scenie poza alternatywą. Ale jeśli taka zmiana wiązałaby się z poddaniem się jakimś trendom, jeśli charakter naszej muzyki i wizerunku miałby być przeszkodą, to nie. Osobiście nie czuję się komfortowo na dużych scenach i dużych festiwalach - w takich sytuacjach zatraca się swoista intymność, kontakt z publicznością i z innymi muzykami.



Marika: Wszystko może stać się komercyjne – są zespoły, które po długiej karierze w muzycznym podziemiu, przy trzeciej, czwartej płycie wypuściły singiel, który – chociaż wcale nie miał być komercyjny – nagle spodobał się szerokiej publiczności, zaczął się sprzedawać. W takich sytuacjach, kiedy zespół staje się znany, ludzie wracają do jego wcześniejszych płyt i zaczynają odkrywać to, co kiedyś było niszową muzyką. To jest w porządku, to jak najbardziej dobry sposób na wyjście do szerokiej publiczności i myślę, że jeśli mielibyśmy zacząć grać w głównym nurcie, to właśnie w ten sposób. Może kiedyś na przykład ktoś odkryje na nowo naszą pierwszą płytę, stare numery załapią i nagle ludzie nabiją nam milion wyświetleń na Youtube. Może tak być, ale jeśli nie będzie, to nie będziemy z tego powodu nieszczęśliwi – bo budujemy cały czas swoje grono wiernych odbiorców. Tak naprawdę ci fani są dla nas dużo bardziej wartościowi niż ci, którzy mogliby nas usłyszeć na przykład w komercyjnym radiu...

Bartek: ...i słuchać nas, stojąc na koncercie z założonymi rękami, bez entuzjazmu.

I to właśnie można nazwać queerowym podejściem, sytuacją, w której liczy się różnorodność, a nie podążanie za głównym nurtem. Świat osób nieheteroseksualnych też w pewnym sensie dzieli się w ten sposób – na główny nurt, gejów i lesbijki o tradycyjnych przekonaniach i wyglądzie oraz queerowe podziemie, w którym znajdują się osoby o niestandardowym stosunku do kwestii związków czy wyglądu. Oczywiście żaden z tych światów nie jest zły, ale ważne jest podkreślenie, że istnieją ludzie, którzy nie przystają do wyobrażeń i oczekiwań, na przykład nie są w monogamicznym związku, czy – z drugiej strony – nie chodzą do klubów, by potańczyć przy Britney czy Madonnie, ale szukają czegoś poza mainstreamem, również w muzyce.
Marika: Uwielbiam Madonnę!

Bartek: Myślę, że jeśli ludziom spodoba się nasza muzyka, gdy jakimś sposobem trafi ona do nich bardziej komercyjnymi kanałami, a przy okazji będziemy mogli przekazać publiczności coś ważnego, to będzie miało sens.

W latach 80. zespoły synthpopowe eksperymentowały z brzmieniami, bawiły się z dźwiękiem, używały do grania nawet metalowych elementów znalezionych na złomowisku. Czy przy nagrywaniu nowej płyty wykorzystywaliście takie niecodzienne dźwiękowe efekty?
Bartek: Sample do naszych utworów są pozyskiwane z naturalnego otoczenia, z zakładów przemysłowych i fabryk, opuszczonych miejsc, których w moim regionie – zagłębiu górnośląskim – jest bardzo dużo. To sprzyja muzycznym poszukiwaniom. Na nowej płycie mamy bardzo dużo takich zsamplowanych dźwięków, wplecionych między chłodne syntezatory. Uwielbiam takie elektroindustrialne połączenia, takie kombinacje syntezatorów z dziwnymi, industrialnymi brzmieniami.

Czy jest jakiś polski lub zagraniczny, istniejący nadal zespół, z którym chcielibyście zagrać na jednej scenie? Coś z kategorii muzycznych marzeń?
Bartek: Tak, jasne – z zespołów, które grają do dzisiaj, to oczywiście The Frozen Autumn, który jest moją ukochaną grupą. Bardzo lubię też Provision, są dla mnie dużą inspiracją. Także grupa Sixth June.

Marika: Provision udostępnili na Facebooku nasz numer! Ja natomiast bardzo chciałabym wystąpić z Electric Youth, Parallels, może z CHVRCHES, a także z Soft Moon. Jestem otwarta na różne muzyczne klimaty, słucham też zespołów uważanych za hipsterskie. Takie gościnne występy mogłyby się wydarzyć przy następnej płycie – chciałabym, aby słodki głos łączył się z mrocznymi brzmieniami. Najlepiej czuję się w śpiewaniu w takiej stylistyce.

Wasz występ z tymi grupami byłby świetnym pomysłem. A co do formuły zespołu – wcześniej graliście w trójkę (jako Neon Romance – przyp. WFJ), teraz jesteście duetem. Tę zmianę da się usłyszeć. Jak to zmieniło Wasze podejście do nagrywania i Waszą kreatywność?
Bartek: Mamy wspólną wizję, nie czujemy się w żaden sposób ograniczeni. We dwójkę dogadujemy się świetnie. Moim zdaniem im więcej osób w zespole, tym więcej problemów – szczególnie jeśli nasze wyobrażenia o muzyce idą w rozbieżnych kierunkach.

Marika: Poza tym pierwsze nasze kompozycje nie były autorstwa Bartka, zostały dodane na płytę Neon Romance przez grającego wtedy z nami muzyka. To były też moje pierwsze teksty – pisałam trochę o pierdołach. Kolejna płyta jest w całości, oprócz jednego tylko numeru, skomponowana przez Bartka. Nowe kompozycje są zupełnie inne – bardziej industrialne, mniej popowe od poprzednich. Jeśli chodzi o teksty: każdy jest inspirowany jakąś historią: Evelyn McHale, Mur Berliński, miłość do zmarłej osoby, uzależnienie od narkotyków.

Ostatnie pytanie – czy wybieracie się na tegoroczną Paradę Równości lub jakiś marsz?
Bartek: Bardzo byśmy chcieli, jeśli tylko uda nam się zgrać organizacyjnie obecność na Paradzie z koncertem, który mamy wieczorem 11 czerwca w Łodzi.

Marika: Poza tym nasza wytwórnia chciałaby, żebyśmy zrobili krótki dokument o zespole i naszej twórczości, ale mamy też pomysł na drugi film, w którym skupilibyśmy się na środowisku LGBTQ. Może nagramy w tym celu rozmowę z drag queen Kim Lee? Myśleliśmy też o tym, by wybrać się z kamerą właśnie na Paradę Równości lub marsz i porozmawiać z uczestnikami. Z tego wyszedłby ciekawy projekt.