Dania będzie miała pierwszy tęczowy dom opieki

Artykuł oryginalny: http://www.b.dk/kultur/nu-faar-danmark-sit-foerste-regnbueplejehjem-her-skal-vaere-plads-til-alle
Anne Nørkjær Bang, [email protected]

Tęczowy profil

W listopadzie 2014 roku Komisja Zdrowia i Opieki w gminie Kopenhaga potwierdziła, że dom opieki Slottet w dzielnicy Nørrebro będzie mieć tęczowy profil skupiony na tworzeniu dobrego i otwartego środowiska dla starszych osób LGBT. LGBT Danmark zakłada, że ok. 5 proc. społeczeństwa to osoby LGBT.

Wprowadzanie się osób LGBT będzie się odbywało w miarę pojawiania się wolnych miejsc w domu opieki.

Kopenhaga ma w sumie sześć sprofilowanych domów: Centrum Opieki Rundskuedagen dla entuzjastów kulinarnych, Centrum Opieki Sølund dla melomanów, Centrum Peder Lykke skoncentrowane na różnorodności i wielokulturowości, Centrum Hørgaarden skupione na sporcie i zabawach, Bonderupgaard, gdzie aktywność na świeżym powietrzu i zwierzęta są najważniejsze i teraz dom o profilu tęczowym, Slottet.

Helge Madsen mieszkał w domu opieki Slottet cztery lata, zanim ujawnił personelowi, że jest gejem. Nie dlatego, że się tego wstydził. "Ale to nie jest coś, o czym człowiek mówi na co dzień" - mówił. "Ktoś może coś źle zrozumieć i pomyśleć, że »w takim razie jest pewnie taki, a taki«. Ta myśl mnie odstręczała" - opowiada 83-letni Helge Madsen.

Dziś na dużym biurku Helge Madsena leży magazyn LGBT "Out and About", a personel również wie o Helge. Właśnie dlatego, że jesienią 2014 r. dom opieki Slottet zaczął się przygotowywać do roli "profilowanego domu opieki" - skupionego na trosce o starsze osoby LGBT. Wtedy właśnie szefowa Henriette Højsteen porozmawiała z Helge Madsenem o nowym profilu instytucji, a on zdecydował się ujawnić.

"Uznałem, że to ciekawe. Myślę, że w naturalny sposób będziemy sobie bliżsi. Będzie miło, gdy pojawią się tu inni, którzy żywią te same uczucia. Teraz będzie łatwiej mówić o wielu sprawach" - stwierdza.

Nie jest niczym dziwnym, że starsze osoby LGBT unikają ujawniania swojej seksualności, gdy przenoszą się do domu opieki - mówi Vivi Jelstrup, która jest członkinią komisji ds. seniorów w LGBT Danmark. LGBT Danmark od dawna, we współpracy ze stowarzyszeniem Gay and Grey, pracowała nad utworzeniem oferty mieszkaniowej dla starszych osób LGBT.

"Wiemy, że starsze osoby LGBT często »wracają do szafy«, gdy przenoszą się do domu opieki. Ci ludzie żyli różnie - jedni byli bardzo otwarci, a inni bardzo ostrożni. Ale generalnie osoby w tym wieku żyły w czasach, kiedy trudniej było być osobą ujawnioną. Dlatego jest wielu, którzy czują, że łatwiej jest się nie otwierać i jeszcze raz walczyć o akceptację. To oznacza, że nie mają tych samych możliwości, żeby być sobą i czują się samotni. I właśnie to sprawia, że istnieje zapotrzebowanie na miejsce, gdzie jako LGBT można być pewnym, że można otwarcie mówić o swoim życiu, które się prowadziło i nikt nie oczekuje, że będzie się mówiło o dzieciach i wnukach" - mówi.

Połączeni wspólnymi zainteresowaniami

Helge Madsen nie ma ani dzieci ani wnuków, ale ma siostrzenicę, którą przedstawia kolorowy obraz nad jego łóżkiem, a o której z dumą mówi, gdy rozmowa schodzi na temat rodziny. Wiedział, że jest gejem mniej więcej od 14-15 roku życia i chociaż to nie było coś, o czym rozmawiało się w domu, jego rodzice dobrze to wiedzieli - opowiada.
"Zawsze lubiłem teatr i takie wygłupy" — mówi i się uśmiecha.

W młodości Helge Madsen uczestniczył w kopenhaskim życiu gejowskim, bywał w Café Intime w dzielnicy Frederiksberg, która była jednym z tych miejsc, gdzie można było spotkać innych gejów z Kopenhagi. "Mieliśmy różne miejsca. Jednym z nich była Café Intime, przy Rondzie Frederiksberg. Tam na fortepianie grała starsza pani. Oda. Wszyscy znali Odę, wszyscy się spotykali u Ody. To była miła kobieta. I bardzo wyrozumiała" - wspomina.
Ma nadzieję, że dzięki nowemu profilowi Slottet powstaną bliższe relacje między mieszkankami i mieszkańcami, którzy będą mieć nowe wspólne zainteresowania i może nawet będą jeździć razem na wspólne wycieczki.

Dom opieki musi integrować różnorodność

Burmistrzyni gminy Kopenhaga ds. zdrowia i opieki, Ninna Thomsen (z Partii Socjalistycznej) ma także nadzieję, że nowy profil pozwoli na działanie wspólnoty o tych samych zainteresowaniach: "Można ich oczywiście postrzegać jako grupę mniejszościową, ale także jako wspólnotę o tych samych zainteresowaniach. Z osobami LGBT jest związana szczególna tożsamość. Było się częścią pewnych środowisk, miało swoją wspólnotę tam, gdzie oczywiście stosowało się kody społeczne - tak, jak to się dzieje we wszystkich dziedzinach życia. I to jest to, z czym możemy pracować mając ten nowy tęczowy profil".

Przez ostatnie lata gmina Kopenhaga profilowała część swoich domów opieki. W ten sposób mają dziś sześć tak zwanych sprofilowanych domów skupionych na tematach od kulinariów po muzykę. Profil LGBT został przyjęty w listopadzie 2014 r. z zastrzeżeniem Duńskiej Partii Ludowej, która w uwagach do protokołu napisała: "Jesteśmy przekonani, że będzie to za drogie oraz jest zapotrzebowanie na »zwykłe« miejsca opieki, których brakuje, a w przyszłych latach będzie większe zapotrzebowanie na te miejsca". Ale według Ninny Thomsen profil LGBT nie jest ostatnim, który zobaczymy wśród profilowanych domów opieki, chociaż na razie nie ma budżetu na nowe profile w gminie. "Myślę, że mamy zadanie, jako gmina, żeby przełamać wyobrażenie, że sfera budżetowa jest szarą masą, w której wszyscy są tacy sami, a wolność jednostki jest ograniczona. Jest wielu, którym trudno jest podjąć decyzję o przeniesieniu się do domu opieki i wielu mieszkało w swoim domu trochę za długo, a perspektywa leżenia cały dzień w łóżku nie jest zbyt atrakcyjna. Więc chodzi o to, żeby pokazać, że wolny wybór nie jest czymś, co jest zarezerwowane dla sfery prywatnej. To jest coś, co powinniśmy robić także jako budżetówka. Powinniśmy rozumieć, że ludzie są różni, żyli różnie, i na starość mają różne pragnienia i potrzeby" - mówi i dodaje: "Nie wyobrażam sobie, żeby wszystko miało być sprofilowane. Dla niektórych starszych osób profil nie ma znaczenia. Dla nich większe znaczenie ma przywiązanie do okolicy, bliskość rodziny i przyjaciół".

Dania nie jest jedynym krajem, który stworzył ofertę opieki dla starszych osób LGBT. W Sztokholmie w 2013 roku powstała pula mieszkań dla seniorów LGBT. I choć Kopenhaga kontaktowała się z Regnbågen (tak nazywają się mieszkania dla starszych w Sztokholmie), to profilowany dom opieki w Kopenhadze będzie działał zupełnie inaczej. W Slottet będą na przykład mieszkały nie tylko osoby LGBT - opowiada Ninna Thomsen: "Chcemy dowiedzieć się, jakie jest tak naprawdę zainteresowanie. Jest to sposób na rozruch. Podoba mi się myśl, że ten dom będzie sprofilowany na ludzi LGBT, ale znajdzie się tam miejsce dla wszystkich, którzy będą mieli ochotę tam mieszkać. Były także rozważania ekonomiczne, ile będzie kosztował dom opieki wyłącznie dla osób LGBT. Miejsce w domu opieki kosztuje mniej więcej 500.000 koron rocznie (ok. 280 tys. zł), to naprawdę dużo, gdyby jakieś miejsce miało być wolne" — mówi.

Nie tylko getto LGBT

Slottet w wielu wymiarach będzie funkcjonować jak zwyczajny dom opieki. Największa i decydująca różnica będzie polegać na tym, że personel przeszedł szkolenie przeprowadzone między innymi przez organizację LGBT Danmark, podczas którego omawiano różne kwestie i specyficzne problemy, które mogą mieć znaczenie w pracy ze starszymi osobami LGBT. Praca ta będzie procesem, w którym będą prowadzone konsultacje zarówno z mieszkańcami, jak i personelem - opowiada Henriette Højsteen: "Na wielu płaszczyznach będziemy robić to samo, co robimy dziś: pracować z ludźmi takimi, jacy są. Ale w stosunku do osób LGBT jest ważne, że mamy także wiedzę na temat czasu, w którym żyli i jak zmieniało się podejście społeczeństwa do mniejszości seksualnych. Ale to nie wszystko. Nasza wiedza musi być aktualizowana i uzupełniana, musi być wykorzystywana w naszej codziennej pracy. Więc będziemy musieli się dowiedzieć, jakie są nastroje i czego mieszkańcy chcą. Mam nadzieję, że z czasem dowiemy się wielu rzeczy, które możemy połączyć, znaleźć wspólne zainteresowania". Ten model wspiera LGBT Danmark. "Bardzo nam się podoba to rozwiązanie. Najważniejsze, że personel jest przygotowany do przyjęcia osób LGBT w odpowiedni sposób. Ludzie LGBT będą się mogli czuć naprawdę dobrze przyjęci. Oczywiście jest to zaleta, że można zamieszkać gdzieś, gdzie spotka się osoby z tymi samymi doświadczeniami. Ale cieszymy się, że to nie będzie getto dla osób LGBT. To ma być część społeczeństwa" - mówi Vivi Jelstrup.

W Slottet pracowniczki i pracownicy cieszą się na nowy rodzaj pracy: "Zanim zgodziłam się na przyjęcie zadania utworzenia u nas profilu LGBT, pytałam wszystkich pracowników, niektórych mieszkańców i ich bliskich o ich ewentualne wątpliwości. Wszędzie spotkałam się z naturalną otwartością na ten temat. Więc teraz musimy stworzyć pełną szacunku wspólnotę, gdzie możemy zagwarantować, że opieka będzie profesjonalna i będziemy okazywać sobie wzajemny szacunek dla naszych różnorodności. Tu jest miejsce dla wszystkich. Deklarujemy to od samego początku".

Dom opieki Slottet rozpoczął działalność dla osób LGBT 12 sierpnia. Otwarcie było związane z odbywającym się Copenhagen Pride, czyli dorocznym świętem osób LGBT.

Tłumaczenie: Joanna Hald
Redakcja: Yga Kostrzewa
Współpraca: Gosia Andresen