Dzieciaki, porządek i my

Takiego lesbijskiego hitu nie było w polskich kinach chyba od czasu „Fucking Amal” sprzed prawie dziesięciu lat. Co więcej, wcale nie o samo „bycie lesbijką” chodzi we „Wszystko w porządku”, tylko o lesbijską rodzinę. To lekki, ale nie omijający poważniejszych wątków komediodramat. Do tego gwiazdy w głównych rolach, uznana reżyserka (wyoutowana lesbijka) oraz garść nagród z oscarowymi nominacjami na czele. Słowem, nie wypada nie zobaczyć.

Nic (Annette Bening) i Jules (Julianne Moore) są parą od dawna, od czasów studenckich. Nic jest lekarką, a Jules, która ma za sobą parę niezbyt udanych przedsięwzięć zawodowych oraz pracę w domu na etacie mamy, znów myśli o założeniu własnej firmy, chciałaby projektować ogrody. Nic jest dobrze zorganizowana i dość zasadnicza, Jules – trochę niepewna siebie. Mają dwójkę nastoletnich dzieci – Lasera (Josh Hutcherson), którego urodziła Jules i Joni (Mia Wasikowska), którą urodziła Nic. W obu przypadkach dawca spermy był ten sam. Joni, która kończy właśnie 18 lat, namówiona przez Lasera postanawia go odnaleźć. Paul (Marc Ruffalo) okazuje się sympatycznym singlem koło czterdziestki, luzakiem. Wydaje się, że z takim bezproblemowym gościem problemów być nie może, ale pozory mylą.

Niepotrzebne ogniwo?

We „Wszystko w porządku” wiwisekcji poddana jest nietypowa konstelacja rodzinna, do której wkracza nowy człowiek o niejasnym statusie. Jaką właściwie pozycję powinien zająć w tej sytuacji nigdy wcześniej nie widziany dawca spermy? Na pewno nie ojca, ale kogo? Jest intruzem czy przyjacielem? Zostanie w tą konstelację życzliwie wchłonięty czy też wyrzucony jako element zbędny, niepotrzebne ogniwo?

Te poważne kwestie Lisa Cholodenko pokazuje z życzliwym dystansem i humorem. Paul zaczyna od małej wpadki - gdy Joni mówi mu, że ma dwie mamy, ten wykrzykuje z radością: „Lubię lesbijki!” mając zapewne na myśli mniej więcej to, co poseł Węgrzyn. Ale już sekundę później orientuje się, że nie zabrzmiało to dobrze, koniec pajacowania.

Obie mamy na wieść o spotkaniu dzieci z Paulem najpierw wpadają w lekki niepokój, ale potem dzielnie stawiają czoła wyzwaniu. A jeszcze później sprawy przybierają zupełnie nieoczekiwany obrót... I śledzimy skok w bok lesbijki z... mężczyzną.

W kulturze gejowskiej trudno spotkać wątek faceta, który będąc w długoletnim związku z drugim facetem, nagle przeżywa namiętny romans z kobietą, a w kulturze lesbijskiej - mimo że nie ma ona na koncie tysiąca filmów i raczej ubolewamy nad jej niewidocznością - proszę bardzo. Jeśli dodamy, że Jules i Nic lubią oglądać gejowskie porno w ramach gry wstępnej, to staje się jasne, że... proste porównania czy szukanie analogii między gejami a lesbijkami albo między kulturą gejowską i lesbijską prowadzą często na manowce.

Oni się męczą, my mamy ubaw

"Wszystko w porządku" ma niehollywoodzki, nieefekciarski styl. Akcja nie pędzi jak szalona. Dialogi nie zmierzają nieuchronnie do koniecznie bardzo komicznych puent. Raczej dziwnie się rwą, nie ma kropek nad "i". Na przykład, gdy Nic stara się ukryć, że nie bardzo akceptuje filozofię życiową Paula i jest w wymuszony sposób uprzejma. Albo gdy Laser w napięciu decyduje się zadać Paulowi tzw. Ważne Pytanie, czyli "dlaczego zdecydowałeś się oddać swoją spermę?" a odpowiedź zbija go z tropu: "Bo wydało mi się to fajniejsze, niż oddanie krwi". Lub gdy Jules i Nic snują przypuszczenia, że Laser jest gejem i postanawiają z nim o tym porozmawiać.
To ten rodzaj humoru, gdzie bohaterowie pakują się w niewygodne sytuacje, z których trudno im wybrnąć, a im bardziej się starają, tym żałośniej wypadają. Oni się męczą, a my - widzowie - mamy ubaw.

Oscar dla Bening?

„Wszystko w porządku” było przebojem festiwalu niezależnego kina w Sundance w 2010 r. Obraz zrobiony za grosze (4 mln dolarów) wprowadzono w USA do szerokiej dystrybucji latem zeszłego roku i bingo! Dochód wyniósł 20 mln dolarów. Posypały się tez nagrody - m. in. organizacja GLAAD uznała „Wszystko...” za film LGBT roku, a dziennikarze głosujący na Złote Globy obwołali film najlepszą komedią roku. „Wszystko w porządku” otrzymało również 4 nominacje do Oscara w ważnych kategoriach - Najlepszy Film, Najlepszy Scenariusz, Najlepsza Aktorka (Bening) i Najlepszy Aktor Drugoplanowy (Ruffalo). Bening jest faworytką do zwycięstwa wraz z Natalie Portman za „Czarnego łabędzia”. Dziwne, że nominacji nie zdobyła Julianne Moore, której rola jest równie dobra. Nawiasem mówiąc, Moore to cała instytucja LGBT w amerykańskim kinie. Grała już lesbijki lub biseksualistki („Godziny”, „Chloe”, „Prywatne życie Pippy Lee”), a także przyjaciółkę geja („Samotny mężczyzna”), matkę geja („Uwikłani”) i żonę geja („Daleko od nieba”).
Pytana przy okazji premiery „Wszystko w porządku”, czy z własnymi dziećmi rozmawia o homorodzicielstwie, Moore powiedziała: Nie, nie muszę. Moje dzieci mają kolegów i koleżanki wychowywanych przez dwie mamy lub dwóch ojców. Wiedzą doskonale, że taka opcja istnieje. To nie jest temat naszych dyskusji, to rzeczywistość.



Dzieciaki są w porządku

Widzowie nastawieni na studium homorodzicielstwa we „Wszystko w porządku” będą zawiedzeni. Nic z tych rzeczy. Nic i Jules po prostu są mamami i koniec, co tu rozważać? Ich związek czasem przypomina „zwykły związek hetero” a czasem nie. Problemy miewa czasem podobne, a czasem nie.
Tymczasem w pierwszych polskich recenzjach filmu przebijają analizy sytuacji wyjściowej - czyli rodziny z dwoma mamami i ich dwojgiem dzieci – z nią samą niektórzy krytycy mają trudny orzech do zgryzienia, nie zgłębiając specjalnie tego, co stanowi główny temat filmu. I pojawiają się takie kwiatki, jak tekst z „Gazety Wyborczej” (24.02.2011 r.), w którym Jacek Szczerba zastanawia się np. „czy to nie z powodu braku mężczyzny w rodzinie daje się Laser wodzić za nos dominującemu koledze?” albo „Joni wzdycha do przystojnego Hindusa, wzdycha i nic więcej. Może dlatego, że w domu widzi w łóżku wyłącznie dwie kobiety?” Gdyby to Laser dominował nad kolegą, Szczerba pewnie sugerowałby, że to brak figury ojca w rodzinie powoduje nadmiernie samcze zachowania Lasera. A gdyby Joni rzuciła się na Hindusa zamiast tylko wzdychać, pewnie napisałby, że to dlatego, że w domu widzi w łóżku wyłącznie dwie kobiety, więc jest seksualnie nadmiernie wygłodniała. Tak to jest, gdy na siłę szuka się uzasadnienia dla własnych homofobicznych uprzedzeń.

Dla homofoba „Wszystko w porządku” opisuje coś, co jest nie do przyjęcia już na starcie: rodzinę lesbijek, w której dzieciaki są w porządku, a przecież „powinny” być porządnie zaburzone.