Raport LGBTQ+ Uniwersytetu Warszawskiego: coraz więcej osób nie identyfikuje się jako osoby cis-płciowe

Od ostatniego raportu „Oddzielone, oddzieleni” minęło już pięć lat. Od tego czasu naprawdę wiele się zmieniło. Na sprawozdanie składają się dwa badania – ilościowe i jakościowe. Pierwsze z nich to sondaż, w którym udział wzięło ponad 1200 osób studiujących na Uniwersytecie Warszawskim. Drugie zaś, to 15 wywiadów pogłębionych z osobami LGBTQ, które posiadają status studenta uczelni. 

W części ilościowej większość badanych stanowiły osoby nieheteronormatywne, bowiem odpowiadały za aż 62 proc. odpowiedzi.

Wykres 1 Orientacja psychoseksualna osób uczestniczących

Co ciekawe, coraz więcej osób studiujących na UW nie identyfikuje się jako osoby cis-płciowe i używa innych kategorii do samoidentyfikacji. Sytuacja ta zmieniła się na przestrzeni lat i aktualnie jest zjawiskiem istotnie częstszym.

Wykres 2 Zestawienie odpowiedzi na pytanie o płeć na przestrzeni lat 2010-2021

Osoby uczestniczące w badaniu, pytane o to, czy doświadczyły lub były świadkami przemocy skierowanej wobec osób LGBTQ na UW, najczęściej odpowiadają negatywnie. Nadal jednak pojawią się sytuacje, w których osoby nieheteronormatywne spotykają się na UW z nierównym traktowaniem, dyskryminacją, a nawet przemocą fizyczną.

Jedną z najciekawszych zmian są odpowiedzi na pytanie o to, czy wyoutowanie się jako osoba LGBTQ na UW może być dla takiej osoby powodem dyskomfortu. Odpowiedzi pozytywne na to pytanie spadły na przestrzeni lat o połowę, zaś liczba odpowiedzi negatywnych wzrosła o ok. 15 punktów procentowych.

Czy wyoutowanie się na UW może powodować poczucie dyskomfortu – odpowiedzi 2010-2021

W części jakościowej skupiono się na dogłębniejszej analizie konkretnych przypadków dyskryminacji lub problemów, z jakimi stykają się osoby LGBTQ+ na Uniwersytecie Warszawskim. Jednym z najczęściej poruszanych tematów była kwestia systemu USOS. Służący do obsługi studiów system nie pozwala domyślnie zmienić danych osoby, która używa imienia innego niż to, które znajduje się w oficjalnej dokumentacji.

Na moim instytucie, na moim wydziale, to jest dość normalne (…) ale zetknęłam się z parą wykładowców, którzy nie chcieli mnie akceptować… no I po prostu na uniwersytecie warszawskim na przykład usos. Problem usosa (…) to jest najważniejszy problem, który ogarnia jakby cały uniwersytet.

— odpowiedziała anonimowo osoba trans-queer z  Wydziału Nauk o Kulturze i Sztuce.

Mimo tego, że dość rzadko, to nadal zdarza się, że osoby LGBTQ spotykają się z dyskryminacją. Badane osoby podkreślały najczęściej, że ich bezpośrednio poważniejsze incydenty dyskryminacyjne nie dotyczyły. Zwracały uwagę na nieaktualną wiedzę naukową w niektórych podręcznikach – taką, która może dyskryminować osoby LGBTQ+, ale także na docinki i żarty, na które czas pozwalają sobie osoby prowadzące zajęcia.

Spotykałam się właśnie z komentarzami, że kiedy już wyszło na jaw, że ktoś był… no mam koleżankę lesbijkę. Ona dostała kilka komentarzy, gdzieś tam na uczelni i kiedy była w większym gronie.

Zwykle to są albo takie po prostu jednostkowe komentarze, albo po prostu dziwny wzrok, który jakiś sposób może kogoś urazić. Bardziej to chyba właśnie z racji wyglądu po prostu. Co wydawało mi się, że powinno już odchodzić jakby na dalszy plan. No ale tak, spotkałam się z tym.

— opowiedziała osoba niebinarna, panseksualna z Wydziału Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji.

Najczęściej jednak dyskryminacja odbywa się na poziomie studenckim. I choć osoby badane rzadko jej doświadczyły, to zdarzało się, że były jej świadkami.

Cały raport badawczy w formie publikacji „Oddzielone, oddzieleni” jest już dostępny on-line i można go za darmo ściągnąć ze strony queer.uw.edu.pl.

Dotychczas badanie przeprowadzono dwa razy – po raz pierwszy w 2010 roku a jego efektem był raport „Przemilczane, przemilczani”, zaś po raz drugi w 2016 roku, gdy wyniki zamieszczono w raporcie „Wyobcowane, wyobcowani”. Obie publikacje są dostępne bezpłatnie w formie elektronicznej na stronach Queer UW.

Projekt dofinansowano z budżetu Samorządu Studentów UW.