Czy byłoby ci wstyd gdyby ktoś z rodziny był gejem? Europejski Sondaż Społeczny pyta, a odpowiedzi zaskakują

W Europejskim Sondażu Społecznym (ESS) uczestniczy około 30 krajów - liczba ta nie jest stała. W Polsce projekt jest realizowany przez Instytut Filozofii i Socjologii PAN. Badanie przeprowadzane jest co dwa lata i dotyczy kwestii społecznych i politycznych w kraju. Część pytań jest powtarzalna, inne są jednorazowe i dotyczą spraw aktualnych.

Instytut Filozofii i Socjologii wydał niedawno broszurę, w której omawia wybrane rezultaty badania, opisując poglądy respondentów z Polski na tle postaw i zachowań osób z innych krajów europejskich. Znajdziemy tam zagadnienia takie jak: "Czy patriotyzm jest prawicowy", "Postawy wobec imigrantów w „starych” i „nowych” krajach imigracyjnych", czy "Postawy wobec gejów i lesbijek – Polska w kontekście europejskim". 

Jak pisze Instytut:

Realizowany od roku 2002 w cyklu dwuletnim Europejski Sondaż Społeczny (ESS) łączy walory badania powtarzalnego (podłużnego) i  jednorazowego, dotyczącego spraw aktualnych. Część zadawanych pytań, dotycząca kluczowych dla społeczeństw europejskich zagadnień, powtarzana jest we wszystkich edycjach badania, co umożliwia obserwację zmian zachodzących w czasie. Chodzi o takie zagadnienia jak zaufanie do ludzi i różnych instytucji (krajowych i międzynarodowych), zainteresowanie polityką i poczucie na nią wpływu, orientacje społeczno-polityczne i różne formy zaangażowania politycznego, religijność, dyskryminacja i wykluczenie społeczne.

Kwestii równości i tolerancji wobec osób LGBTQ+ poświęcony został cały rozdział. Analizy badań w tym temacie podjęła się Dorota Hall z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN. Z broszury możemy się na przykład dowiedzieć, jak przebiega proces edukacji równościowej w Polsce w porównaniu do innych krajów europejskich. 

Dane ESS pozwalają wychwycić rozbieżność między aprobatą dla sposobu życia gejów i lesbijek z jednej strony w krajach postkomunistycznych, z drugiej zaś w krajach, które półwiecza komunizmu nie doświadczyły. Te dwie części Europy charakteryzują się też inną dynamiką zmian w omawianym zakresie.

Aktualna debata wokół wstrzymania przez instytucje unijne finansowania dla polskich gmin, które ogłosiły się „strefami wolnymi od LGBT”, niewątpliwie podtrzymuje szczególny status stosunku do homoseksualności jako czynnika organizującego postawy proeuropejskie i  eurosceptyczne. Dane ESS z 2018 roku wskazują, że w  polskiej opinii społecznej można obserwować związek między aprobatą homoseksualności i poparciem dla idei silnie zintegrowanej wewnętrznie Unii Europejskiej.

Jednym ze stwierdzeń, do jakich mieli odnieść się ankietowani w kontekście osób nieheteronormatywnych było: "gdyby ktoś z mojej bliskiej rodziny był osobą homoseksualną – gejem lub lesbijką – byłoby mi wstyd”. Osoby uczesniczące w badaniu miały zaznaczyć jedną z opcji na pięciostopniowej skali: "zdecydowanie się zgadzam", "zgadzam się", "ani się zgadzam, ani się nie zgadzam", "nie zgadzam się" i "zdecydowanie się nie zgadzam". Najwięcej, bo 28% głosów zdobyła odpowiedź "nie zgadzam się". 

Oprócz broszury, wyniki badań są również opublikowane w formie wyszukiwarki TUTAJ. Dzięki tej stronie możemy bezpośrednio przenieść się do wyników dotyczących konkretnego zagadnienia i zobaczyć dane w formie wykresu słupkowego.

(wa)