Wykładowca kreatywnego pisania i autor jednej bestsellerowej powieści wpada w życiowy i twórczy dołek. Jego uporządkowany chaos zostaje zburzony w trakcie jednego weekendu, gdy na horyzoncie pojawiają się jego ekscentryczny wydawca i niezwykle utalentowany, ale niestabilny emocjonalnie student.

Profesor Grady Tripp przeżywa właśnie jeden z tych weekendów, które zmuszają do przewartościowania całego życia. Wykładowca kreatywnego pisania, autor jednej, wydanej przed siedmioma laty, wybitnej powieści, od dawna tkwi w twórczym i osobistym impasie. Jego nowa książka rozrosła się do ponad dwóch tysięcy stron bełkotu, małżeństwo się sypie, a romans z rektorką uczelni, Sarą Gaskell (Frances McDormand), właśnie poskutkował nieplanowaną ciążą. W sam środek tego chaosu, na odbywający się w Pittsburghu festiwal literacki, zjeżdża jego wydawca, Terry Crabtree (Robert Downey Jr.), a w orbicie profesora pojawia się James Leer (Tobey Maguire) – genialny, zamknięty w sobie student z mroczną fascynacją samobójstwami gwiazd. Jeden wieczór wystarczy, by weekend zamienił się w absurdalną odyseję z trupem psa w bagażniku i skradzionym żakietem Marilyn Monroe.

Zobacz recenzje filmu „Cudowni chłopcy" na YouTube

Ta melancholijna, pełna absurdalnego humoru opowieść, oparta na powieści Michaela Chabona, była projektem, który niemal nie powstał. Studio Paramount długo wahało się, czy inwestować w „dziwaczną, charakterologiczną komediodramę”, ale ostatecznie przekonała je zgoda Michaela Douglasa na zagranie za znacznie niższą gażę. Aktor w pełni oddał się roli zmęczonego życiem intelektualisty – przytył kilkanaście kilogramów, by fizycznie odciąć się od swojego wizerunku gwiazdora. Reżyser Curtis Hanson, świeżo po sukcesie Tajemnic Los Angeles, uparł się, by kręcić w Pittsburghu, wbrew sugestiom studia, które wolało tańsze Toronto. Hanson widział w podupadłym mieście przemysłowym metaforę losu Grady’ego: człowieka po przejściach, który, podobnie jak miasto, musi odnaleźć swoją tożsamość na nowo po utraconej chwale. Nawet scenarzysta Steve Kloves przyznał, że wrócił do pisania po siedmioletniej przerwie, bo osobiście utożsamiał się z postacią pisarza w kryzysie.

W tym świecie zagubionych dusz szczególnie barwną postacią jest Terry Crabtree, biseksualny redaktor literacki, którego Robert Downey Jr. zagrał z magnetyczną energią. Jego seksualność traktowana jest z rzadką w tamtych czasach swobodą – na festiwal przylatuje w towarzystwie transpłciowej kobiety Antonii, by niemal natychmiast porzucić ją dla młodego Jamesa Leera. Ich flirt i wspólnie spędzona noc zostały pokazane z zaskakującą jak na mainstreamowy film z 2000 roku otwartością, bez moralizatorskiego tonu. Mało brakowało, a wcale by go nie zagrał – Downey był wówczas na zwolnieniu warunkowym, a Hanson miał poważne obawy, czy jego problemy z prawem nie zagrożą produkcji. Aktor jednak utrzymał dyscyplinę przez cały okres zdjęciowy, tworząc jedną ze swoich najbardziej pamiętnych ról.

Mimo gwiazdorskiej obsady i świetnego scenariusza, film okazał się finansową klapą, do czego przyczyniła się fatalna kampania promocyjna i plakat, na którym Douglas, zdaniem krytyków, wyglądał jak Elmer Fudd. Krytyczki i krytycy byli jednak zachwyceni, chwaląc inteligentny humor, dojrzałe aktorstwo i trafne sportretowanie akademickiego życia. Z czasem Cudowni chłopcy zyskali status filmu kultowego. Obraz zdobył Oscara za piosenkę „Things Have Changed”, którą specjalnie na prośbę reżysera napisał Bob Dylan. Ważnym sygnałem była jednak nominacja do nagrody GLAAD Media Awards w 2001 roku za wybitny film szerokiej dystrybucji oraz nagroda Screen Idol przyznana Robertowi Downeyowi Jr. na festiwalu L.A. Outfest. To dowód, że nawet w komercyjnej produkcji można było stworzyć przestrzeń dla queerowych postaci, które nie są ani tragedią, ani puentą żartu, lecz po prostu częścią świata.