Palestyński student i izraelski prawnik z Tel Awiwu wdają się w romans, który rozgrywa się w cieniu kontroli granicznych, deportacji i podwójnej homofobii. Debiut Michaela Mayera łączy queerowy melodramat z thrillerem politycznym o konflikcie izraelsko-palestyńskim.

Nimer to młody Palestyńczyk studiujący psychologię, który marzy o wyjeździe za granicę i o życiu, w którym nie musiałby ukrywać ani swojej narodowości, ani orientacji. Podczas jednej z wypraw do Tel Awiwu poznaje Roya — izraelskiego prawnika z zamożnej rodziny. To, co zaczyna się jako przelotny romans, szybko przeradza się w prawdziwe uczucie. Problem w tym, że Tel Awiw, który z początku wydaje się Nimerowi oazą swobody, ma dla niego zupełnie inne reguły niż dla Roya. Bohater pozostaje Palestyńczykiem bez izraelskiego statusu prawnego, zależnym od pozwoleń i narażonym na deportację, a jego palestyńskie środowisko nie zaakceptuje związku z mężczyzną. Miłość rozgrywa się więc w cieniu kontroli granicznych, dokumentów i podwójnej homofobii.

Zobacz recenzje filmu „W ciemno" na YouTube

W ciemno było pełnometrażowym debiutem Michaela Mayera, który współtworzył scenariusz z Yael Shafrir. W rolach głównych obsadzono Nicholasa Jacoba jako Nimera i Michaela Aloniego jako Roya. Reżyser mówił w wywiadzie dla Los Angeles Times, że pomysł na film zrodził się z prywatnej rozmowy z przyjacielem — chciał opowiedzieć o konflikcie izraelsko-palestyńskim z perspektywy intymnej, a nie wojskowej czy dyplomatycznej. Hebrajski tytuł Alata oznacza „ciemność", co odnosi się zarówno do konspiracyjnego charakteru związku, jak i do politycznej atmosfery filmu.

Światowa premiera odbyła się we wrześniu 2012 roku na Toronto International Film Festival, a do polskich kin obraz trafił 11 października 2013. Krytyka przyjęła film przychylnie: Rotten Tomatoes odnotowało 79% pozytywnych recenzji, Metacritic przyznał 69 punktów na 100. Rex Reed z The New York Observer nazwał go jednym z najmocniejszych obrazów o konflikcie arabsko-izraelskim, a Ella Taylor w recenzji dla NPR pisała, że Mayer „sprytnie scala [Tel Awiw i Zachodni Brzeg] w jedno klaustrofobiczne kontinuum paranoi, przemocy i korupcji". Pojawiały się też głosy zarzucające filmowi melodramatyczne uproszczenia i podporządkowywanie realiów napięciu fabularnemu — nie odebrało mu to jednak siły oddziaływania.

Festiwalowa kariera obrazu była wyjątkowa. Zdobył ponad dwadzieścia wyróżnień, między innymi nagrodę w konkursie filmu izraelskiego na festiwalu w Hajfie (ex aequo z Wypełnić pustkę) oraz nagrody publiczności w Berlinie, Poczdamie, Miami, Filadelfii, Turynie i San Diego, gdzie osobno wyróżniono Aloniego. W 2014 roku film otrzymał także nominację do GLAAD Media Award. W Polsce prezentowano go m.in. podczas festiwalu Żydowskie Motywy.

Największą wartością W ciemno jest to, że nie sprowadza queerowej historii do jednego wymiaru. Nimer doświadcza wykluczenia jednocześnie jako Palestyńczyk, jako osoba bez pełnych praw pobytu i jako gej — a film pokazuje, jak te warstwy nakładają się na siebie. Mayer komplikuje mit Tel Awiwu jako liberalnej przystani: Roy porusza się po nim swobodnie, bo jest Izraelczykiem z odpowiedniej klasy, Nimer nie ma tego przywileju. Można w tym odczytać krytykę pinkwashingu — sam fakt większej akceptacji homoseksualności w części izraelskiego społeczeństwa nie oznacza, że palestyński gej korzysta z tych samych praw. Homofobia zostaje pokazana po obu stronach konfliktu, a miłość nie działa tu jak automatyczny bilet do wolności. Właśnie ta asymetria — nie sam romans — stanowi sedno filmu.