Jak się żyje aktywiście LGBTQ na Słowacji?

Róbert Furiel jest aktywistą działającym na rzecz społeczności LGBTQ w Słowacji. Pochodzi z miejscowości położonej niedaleko Koszyc. Przez osiem lat mieszkał, pracował i studiował w Pradze żeby później wrócić w rodzinne strony i w 2013 roku zorganizować pierwszy Pride Koszyce w historii. Dokonał tego z pomocą jednej osoby. We dwójkę zapoczątkowali ruch LGBT w drugim co do wielkości mieście Słowacji. 

Paweł Krupiński: Jak to się stało, że Pride Koszyce powstało, jak wyglądały początki i jak wygląda to teraz? 

Róbert Furiel: Zaczęliśmy działać w 2013 roku, kiedy wróciłem z Pragi. W tym czasie byłem członkiem zespołu Pride Bratysława. Chciałem dalej robić coś skupionego wokół aktywizmu i jedną z rzeczy, które wiedziałem jak zorganizować był właśnie Pride. Skontaktowałem się z jedną osobą z Bratysławy i razem zorganizowaliśmy pierwszą paradę w Koszycach. Początek był bardzo dziki i... interesujący. W dwójkę zorganizowaliśmy Pride w przeciągu dwóch lub trzech miesięcy.

To imponujące.

Teraz bym powiedział, że to było głupie (śmiech). W marszu wzięło udział około 30 osób, a w kontrmanifestacji od 60 do 90. Przeciwnicy byli agresywni, ale nie zrobili nam krzywdy. Policja była w stanie zatrzymać ich z daleka. Przed marszem nie było festiwalu, nie było żadnej imprezy po. Tak właśnie wyglądał pierwszy Pride Koszyce. Obecnie rozwinęliśmy się. W ubiegłym roku w marszu wzięło udział około 500 osób przy około 50 kontrmanifestantach. Wszystkiemu towarzyszył festiwal, a w aktywizm zaangażowało się więcej ludzi. 

Nie odnotowujemy wielu aktów przemocy fizycznej, ale to dlatego, że wiele osób żyje skrycie. Nie jest ujawniona lub wiedzą o nich tylko najbliżsi przyjaciele. 

Co byś polecił polskiej społeczności LGBT+ zobaczyć na Słowacji? 

Słowacja jest piękna. Masz tu wysokie góry w Tatrach, jest region win (Tokaj) i równiny. Osobiście bardzo lubię stare miasto w Koszycach. Jest tu wiele przyjemnych knajp, w tym np. Kino Umsev, w którym teraz siedzimy czy Tabacka Kultulfabrik, są to miejsca "gay friendly". Istnieje nawet połączenie autobusowe pomiędzy Krakowem i Koszycami. Bratysława nie jest ładnym miastem (śmiech), ale jest tu wiele rzeczy do zobaczenia. Dla podróżników stricte LGBT polecałbym Koszyce i Bratysława Pride. Pride Koszyce odbędzie się 24 sierpnia wraz z towarzyszącym "pride weekiem". Będą pokazy filmowe, dyskusje. Ponadto w Bratysławie odbywają się regularnie imprezy dla osób LGBT. W Bańskiej Bystrzycy działa grupa Drag Queens. We Vrutkach działa kilka klubów i w niektórych z nich organizowane są co jakiś czas imprezy dla osób se społeczności LGBT+. Poza tym Słowacja jest idealnym miejscem do aktywnego spędzania czasu lub może być ciekawym przystankiem w drodze do Wiednia lub Budapesztu (śmiech).


Jak wygląda życie osoby LGBT w Koszycach i ogólnie na Słowacji?

Koszyce to drugie pod względem wielkości miasto Słowacji. Położone w jej wschodniej części, bardziej konserwatywnej i religijnej, bardziej podobnej do Polski bym powiedział, więc może to pozwoli Ci wyobrazić sobie jak żyją tutaj ludzie LGBT. Ogólnie rzec biorąc - nie jest łatwo. Nie odnotowujemy wielu aktów przemocy fizycznej, ale to dlatego, że wiele osób żyje skrycie. Nie jest ujawniona lub wiedzą o nich tylko najbliżsi przyjaciele. Mimo tego, od czasu do czasu pojawiają się doniesienia. Wiele osób doświadcza również przemocy werbalnej. W Bratysławie ludzie są bardziej otwarci. Bardzo duża część osób LGBT przeprowadza się do Pragi. To jest bardzo łatwe dla Słowaka, nie trzeba nawet znać innego języka. 

Słowacja w porównaniu do Polski wciąż nie posiada tak zaangażowanej społeczności. (...) Wciąż nie posiadamy własnej siły politycznej.

Niedawno na Słowacji odbyły się wybory prezydenckie, w których wygrała Zuzanna Caputova. Polskie media mówiły wiele na temat jej liberalnych poglądów na tematy bliskie osobom LGBT. Chciałbym zapytać jak Ty odbierasz nową prezydentkę? Czy uważasz, że dzięki niej sytuacja mniejszości seksualnych na Słowacji ulegnie poprawie? 

Podobnie jak w Polsce, prezydent ma tutaj bardziej funkcję reprezentacyjną niż wykonawczą. Jakiekolwiek oczekiwania czy nadzieje jakie mam co do niej mierzą się z tym, co może ona zrobić w rzeczywistości. Jest rzecz, która musi zostać powiedziana – była jedyną liczącą się kandydatką, która otwarcie wyrażała swoje opinie pro-LGBT. Nie jest przeciwna adopcji, ponieważ uważa, że dla dziecka jest lepiej mieć jakichkolwiek rodziców niż być w domu dziecka. To co mnie zaskoczyło, było postawienie spraw LGBT w centrum kampanii wyborczej przez Caputovą i innych kandydatów. Było to dla mnie szokujące i denerwujące ponieważ my nie głosujemy na LGBT tylko na prezydenta Słowacji. Pomimo swojej pozycji jest niewiele rzeczy, które może zrobić. W symbolicznym znaczeniu to dobrze mieć kogoś kto wyraża takie opinie w sytuacji gdy nie ma innego politycznego wsparcia. To był akt osobistej odwagi, dlatego jestem wdzięczny, że to zrobiła i będę ją obserwować, ale nie sądzę, że jest w tym coś ponad symbolizmem i poglądem, że mamy teraz liberalną prezydentkę.



Czy według Ciebie na poziomie legislacyjnym dojdzie do jakiejś ważnej dla społeczności LGBT+ zmiany w przeciągu kilku najbliższych lat? 

Nie uważam tak, albo nie oczekuję wiele. Mogę być zaskoczony, nawet pozytywnie. Wygląda na to, że w nadchodzących wyborach parlamentarnych nowe partie polityczne będą sięgać po władzę. Bardziej progresywne i liberalne, które mogą ruszyć ten program odrobinę, jednak zobaczymy jak to pójdzie. Bez względu na to jak ważny, jest to tylko jeden z wielu problemów, z którymi Słowacja musi się uporać. Kolejną rzeczą jest to, że Słowacja w porównaniu do Polski wciąż nie posiada tak zaangażowanej społeczności. Mamy tylko trzy parady: w Bratysławie, Koszycach i Bańskiej Bystrzycy. Wciąż nie posiadamy własnej siły politycznej. Może być wiele osób "spoza środowiska" walczących o nasze prawa, ale musimy mieć własną siłę i skupić się na jej budowaniu. Musimy się skupić na aktywizmie i budowaniu społeczności. Tak samo jak w Polsce. Śledzę moich znajomych z Twojego kraju i widzę jak dużo jest tam organizowanych parad i marszy. Burmistrz jakiegoś miasta jest pozywany do sądu homofobiczne komentarze. Tutaj nic takiego się nie dzieje. Dlatego na razie musimy skupić się na aktywizmie.


Dziękuję za rozmowę Robert. Czy chciałbyś powiedzieć coś na koniec o Pride Koszyce? 

Chciałbym zaprosić ludzi z Polski na parady w Bratysławie i Koszycach. Możecie się tu dostać pociągiem z Warszawy do Bratysławy lub autobusem z Krakowa do Koszyc. Część programu jest po angielsku, także też coś zrozumiecie (śmiech). Nasze parady są bezpieczne, nie ma na nich przemocy i pomimo tego, że to przede wszystkim protest polityczny, jest dużo zabawy. Zapraszam wszystkich, którzy mogą przyjechać i czekam na Marsz Równości w Krakowie. To jak wiele macie marszów w Polce jest dla mnie inspiracją i trzymam kciuki za społeczność LGBTQ w Polsce.