Wtorek, 23.02.2016, Aktualizacja: Środa, 01.04.2026
Oscary: filmy, które siedzą w szafie
Od Dietrich do "Smażonych zielonych pomidorów"
Hollywood nie był zawsze tak otwarty na tematy LGBT. Jednak twórcom filmowym nawet w homofobicznych latach 40-tych i 50-tych udawało się skutecznie "przemycać" tęczowe wątki. Dziś wyciągamy z szafy nasze ulubione tytuły nominowane do tej najważniejszej nagrody filmowej.
MAROKO, 1930
Dziś - kultowy już film dla LGBT. Przełomowa rola Marleny Dietrich, która nawet współcześnie rozpala wyobraźnię nie tylko mężczyzn. Scena, w której aktorka w smokingu całuje w usta inną kobietę jest już legendarna. Warto pamiętać, że była to pierwsza kinowa scena kobieco-kobiecego pocałunku. Rola przyniosła Dietrich jedyną w życiu nominację do Oskara.
STRACONY WEEKEND, 1945
Obsypany Oskarami (m.in. najlepszy film roku i główną rolę) film Billy'ego Wildera, oparty na książce Charlesa R. Jacksona. Historia niespełnionego scenarzysty-alkoholika, którego brat i dziewczyna zabierają na "trzeźwy" weekend na wieś. Co ciekawe, w powieści Jackson nawiązuje do prześladującego bohatera homoseksualnego "incydentu" w czasach młodości, w filmie motyw ten został całkowicie pominięty. Warto pamiętać, że Hollywood często "odtęczowiało" książki, o czym jeszcze za chwilę.
WSZYSTKO O EWIE, 1950
Jeden z najważniejszych filmów w historii kina, z 14 oskarowymi nominacjami i 6 Oskarami. Bette Davis jako gwiazda Broadwayu Margo i Anne Baxton jako jej ambitna fanka, Ewa. Kamp, Davis i erotyczne napięcie między nienawidzącymi się kobietami atakuje z ekranu, zapewne dlatego film od lat uważany jest za kultowy dla LGBT. Warto pamiętać, że Bette Davis już w latach 70. nie ukrywała swojego poparcia dla gejowskiej społeczności.
BUNTOWNIK BEZ POWODU, 1955
Trzy oskarowe nominacje, w tym dla Sala Mineo, któremu rola Johna "Plato" Crawforda przyniosła status ikony LGBT. 16-letni Mineo brawurowo wcielił się w rolę prześladowanego, skrycie homoseksualnego przyjaciela Jima Starka (w którym się podkochiwał). Warto pamiętać, że sam aktor już w latach 70. mówił o swojej biseksualności.
KOTKA NA GORĄCYM BLASZANYM DACHU, 1958
Film oparty na motywach sztuki (homoseksualnego) Tennessee Williamsa, która doczekała się już wielu queerowych analiz. Pomimo kilku oskarowych nominacji "Kotka na gorącym blaszanym dachu" nie otrzymała ani jednej nagrody. Mówiło się, że film był zbyt kontrowersyjny - chociaż motyw homoseksualnego pożądania Bricka Pollitta do Skippera został w adaptacji ukryty. Nie spodobało się to samemu pisarzowi, który podkreślał, że film "cofa wszystko o 50 lat", krytyka szła też z ust wcielającego się w główną rolę Paula Newmana. Warto pamiętać, że w tamtych czasach w Hollywood obowiązywał Kodeks Haysa, zakazujący m.in. pokazywania w filmach nieheteronormatywności.
ŚNIADANIE U TIFFANY'EGO, 1961
To najbardziej gejowski film bez gejowskiej postaci (chociaż nie brakuje interpretacji, że zarówno książkowy, jak i filmowy Fred jest gejem). Wspaniała, ważna dla wielu LGBT książka ujawnionego Trumana Capote, wspaniała Holly Golightly (gejowska ikona jak nic) i świetna rola Audrey Hepburn, która przyniosła jej nominację do Oskara.
KOLOR PURPURY, 1985
Książkowy lesbijski romans Shug i Celie w filmie został zredukowany do niewinnego pocałunku. Po latach sam Steven Spielberg mówił, że "nie był dobrym reżyserem do pokazania bardziej szczerej i seksualnej relacji między bohaterkami". Reżyser przyznał, że był trochę... zawstydzony, obawiał się też, że filmowe rozwinięcie wątku sprawi, że film będzie tylko dla dorosłych, a zależało mu na szerszym odbiorze. Za nadmierne "zatuszowanie" lesbijskiej miłości oberwało się Spielbergowi od samej autorki książki, Alice Walker. Film był nominowany do 11 Oskarów, ale nie otrzymał żadnej statuetki.
SMAŻONE ZIELONE POMIDORY, 1991
Kolejna adaptacja, która wbrew literackiemu oryginałowi, jedynie w subtelny sposób nawiązuje do homoseksualności. Założymy się, że jednak i wśród naszych czytelniczek są osoby, dla których film ten jest na queerowej drodze jednym z ważniejszych, a postać Idgie Threadgoode kultową już chłopczycą. Reżyser, Jon Avnet, nie ukrywał też, że scena walki na jedzenie miała być symbolicznym przedstawieniem... stosunku seksualnego między bohaterkami. Film przyniósł Jessice Tandy oskarową nominację, miał też szansę na nagrodę za najlepszy scenariusz adaptowany.
PODKRĘĆ JAK BECKHAM, 2002
Film, który akurat nie miał żadnych oskarowych nominacji, ale jest dość popularny wśród queerowych kinomanek. Lekka brytyjska komedia z Keirą Knightley i Parminder Nagrą o kobiecej drużynie piłki nożnej. Podobno pierwotnie to między bohaterkami granymi przez Knightley i Nagrą miało narodzić się uczucie, ale twórcy filmu w ostatniej chwili stchórzyli, bojąc się reakcji indyjskiej widowni. Został nam więc film o dziewczynach zakochanych w mężczyźnie, w którym przez cały film zachowują się jak... zakochane w sobie dziewczyny.
Czy w Waszym życiu były "siedzące w szafie" filmy, które miały na Was duży wpływ?
(oprac. md)
Dziś - kultowy już film dla LGBT. Przełomowa rola Marleny Dietrich, która nawet współcześnie rozpala wyobraźnię nie tylko mężczyzn. Scena, w której aktorka w smokingu całuje w usta inną kobietę jest już legendarna. Warto pamiętać, że była to pierwsza kinowa scena kobieco-kobiecego pocałunku. Rola przyniosła Dietrich jedyną w życiu nominację do Oskara.
STRACONY WEEKEND, 1945
Obsypany Oskarami (m.in. najlepszy film roku i główną rolę) film Billy'ego Wildera, oparty na książce Charlesa R. Jacksona. Historia niespełnionego scenarzysty-alkoholika, którego brat i dziewczyna zabierają na "trzeźwy" weekend na wieś. Co ciekawe, w powieści Jackson nawiązuje do prześladującego bohatera homoseksualnego "incydentu" w czasach młodości, w filmie motyw ten został całkowicie pominięty. Warto pamiętać, że Hollywood często "odtęczowiało" książki, o czym jeszcze za chwilę.
WSZYSTKO O EWIE, 1950
Jeden z najważniejszych filmów w historii kina, z 14 oskarowymi nominacjami i 6 Oskarami. Bette Davis jako gwiazda Broadwayu Margo i Anne Baxton jako jej ambitna fanka, Ewa. Kamp, Davis i erotyczne napięcie między nienawidzącymi się kobietami atakuje z ekranu, zapewne dlatego film od lat uważany jest za kultowy dla LGBT. Warto pamiętać, że Bette Davis już w latach 70. nie ukrywała swojego poparcia dla gejowskiej społeczności.
BUNTOWNIK BEZ POWODU, 1955
Trzy oskarowe nominacje, w tym dla Sala Mineo, któremu rola Johna "Plato" Crawforda przyniosła status ikony LGBT. 16-letni Mineo brawurowo wcielił się w rolę prześladowanego, skrycie homoseksualnego przyjaciela Jima Starka (w którym się podkochiwał). Warto pamiętać, że sam aktor już w latach 70. mówił o swojej biseksualności.
KOTKA NA GORĄCYM BLASZANYM DACHU, 1958
Film oparty na motywach sztuki (homoseksualnego) Tennessee Williamsa, która doczekała się już wielu queerowych analiz. Pomimo kilku oskarowych nominacji "Kotka na gorącym blaszanym dachu" nie otrzymała ani jednej nagrody. Mówiło się, że film był zbyt kontrowersyjny - chociaż motyw homoseksualnego pożądania Bricka Pollitta do Skippera został w adaptacji ukryty. Nie spodobało się to samemu pisarzowi, który podkreślał, że film "cofa wszystko o 50 lat", krytyka szła też z ust wcielającego się w główną rolę Paula Newmana. Warto pamiętać, że w tamtych czasach w Hollywood obowiązywał Kodeks Haysa, zakazujący m.in. pokazywania w filmach nieheteronormatywności.
ŚNIADANIE U TIFFANY'EGO, 1961
To najbardziej gejowski film bez gejowskiej postaci (chociaż nie brakuje interpretacji, że zarówno książkowy, jak i filmowy Fred jest gejem). Wspaniała, ważna dla wielu LGBT książka ujawnionego Trumana Capote, wspaniała Holly Golightly (gejowska ikona jak nic) i świetna rola Audrey Hepburn, która przyniosła jej nominację do Oskara.
KOLOR PURPURY, 1985
Książkowy lesbijski romans Shug i Celie w filmie został zredukowany do niewinnego pocałunku. Po latach sam Steven Spielberg mówił, że "nie był dobrym reżyserem do pokazania bardziej szczerej i seksualnej relacji między bohaterkami". Reżyser przyznał, że był trochę... zawstydzony, obawiał się też, że filmowe rozwinięcie wątku sprawi, że film będzie tylko dla dorosłych, a zależało mu na szerszym odbiorze. Za nadmierne "zatuszowanie" lesbijskiej miłości oberwało się Spielbergowi od samej autorki książki, Alice Walker. Film był nominowany do 11 Oskarów, ale nie otrzymał żadnej statuetki.
SMAŻONE ZIELONE POMIDORY, 1991
Kolejna adaptacja, która wbrew literackiemu oryginałowi, jedynie w subtelny sposób nawiązuje do homoseksualności. Założymy się, że jednak i wśród naszych czytelniczek są osoby, dla których film ten jest na queerowej drodze jednym z ważniejszych, a postać Idgie Threadgoode kultową już chłopczycą. Reżyser, Jon Avnet, nie ukrywał też, że scena walki na jedzenie miała być symbolicznym przedstawieniem... stosunku seksualnego między bohaterkami. Film przyniósł Jessice Tandy oskarową nominację, miał też szansę na nagrodę za najlepszy scenariusz adaptowany.
PODKRĘĆ JAK BECKHAM, 2002
Film, który akurat nie miał żadnych oskarowych nominacji, ale jest dość popularny wśród queerowych kinomanek. Lekka brytyjska komedia z Keirą Knightley i Parminder Nagrą o kobiecej drużynie piłki nożnej. Podobno pierwotnie to między bohaterkami granymi przez Knightley i Nagrą miało narodzić się uczucie, ale twórcy filmu w ostatniej chwili stchórzyli, bojąc się reakcji indyjskiej widowni. Został nam więc film o dziewczynach zakochanych w mężczyźnie, w którym przez cały film zachowują się jak... zakochane w sobie dziewczyny.
Czy w Waszym życiu były "siedzące w szafie" filmy, które miały na Was duży wpływ?
(oprac. md)
QUEEROTEKA - największa w Polsce baza filmów i książek LGBT!
Autor
Redakcja Queer.pl
Pierwszy polski portal ludzi LGBT+
Pierwszy polski portal przeznaczony dla osób LGBT+, założony w 1996 roku.
queer.pl Powiązane
Poniedziałek, 28.03.2022 Lady Gaga, Ariana DeBose i nie mów gej na Oscarach - Queerowe akcenty na tegorocznej gali 
Piątek, 14.03.2014 Witaj w klubie 
Piątek, 17.01.2014 Streep, Dench, Lange: oscarowe i dojrzałe kobiety 
Czwartek, 22.01.2009 8 Oscarowych nominacji dla "Obywatela Milka" 
Środa, 17.10.2018 Recenzja - Xavier Dolan: "The Death and Life of John F. Donovan" Inne tematy
Witaj :-) A ja bym tak bardzo tego wszystkiego nie uogólniał. Bo na pewno jest wiele naprawdę wartościowych, pięknych i cennych rzeczy, tylko może trudniej im się przebić przez ten zalew tandety ... Choć oczywiście masz dużo racji, co naprawdę bardzo mnie zasmuca. Czasami tak sobie myślę, że otaczający nas świat przypomina często taki second hand. Mnóstwo wątpliwej jakości elementów, jednak gdy dobrze poszukamy, to możemy odkryć naprawdę wiele cudownych skarbów. Ktoś pięknie kiedyś powiedział, że dziś taki zespół jak Pink Floyd najprawdopodobniej nie miałby większych szans. No bo która komercyjna rozgłośnia radiowa miałaby ochotę grać w swoich audycjach ponad dwudziestominutowe i niezwykle zróżnicowane utwory? Podobnie jest z wieloma innymi naprawdę wartościowymi, pięknymi i cennymi filmami, książkami, płytami ... Niestety, najlepiej sprzedaje się to, co łatwe, uproszczone i dostępne niemal na każdym kroku. Smutne to jest, naprawdę. Na szczęście jest ta cudowna iskierka nadziei, o której wspominałem kilka linijek wyżej ♥ Naprawdę bardzo piękne jest także i to, że szczęśliwie nie musimy brać udziału w czymś, co nam nie odpowiada i co nam się nie podoba ... Bardzo serdecznie Cię pozdrawiam, pogodnego, spokojnego i miłego dnia :-)