Starsze lesbijki? Przecież ich nie ma

Lesbijki istotami klubowymi w większości przestają być dość szybko (o ile w ogóle zaczną) i bez oporów porzucają parkiety i błyszczącą kulę na rzecz miłej mieszczańskiej egzystencji we dwie (plus grono przyjaciół). Oczywiście owa egzystencja nie wyklucza bywania tu i ówdzie, ale też do niego nie obliguje i nikogo nie razi. Prędzej już rażą zbyt „dojrzałe” i na dodatek zadowolone ze swojego życia singielki, wszak życie we dwie to jest to, a jak któraś tego nie chce, to najwyraźniej jest z nią coś nie tak.
"Inna Strona" rozpoczęła w styczniu cykl artykułów poświęconych podwójnemu wykluczeniu starszych członków społeczności LGBT. Prosimy o Wasze komentarze. Liczymy na żywą dyskusję. Zapraszamy także na łamy autorów i czytelników, którzy chcieliby opowiedzieć o swoich doświadczeniach. Kolejnym głosem w dyskusji jest artykuł blogerki i dziennikarki - Ewy Tomaszewicz.

O starszych gejach niewiele się pisze i mówi, ale przynajmniej wiadomo, że istnieją – tak najkrócej mogłabym podsumować moje zmagania z tematem lesbijskiej starości zainspirowane tekstem Jacka Kochanowskiego „To nie jest raj dla starych gejów” na temat podwójnego wykluczenia starszych osób nieheteroseksualnych. O tę widoczność mężczyzn zresztą nietrudno, skoro, według Jacka, dla geja starość zaczyna się w wieku 35 lat i, uogólniając, mierzy się szeroko rozumianą towarzyską atrakcyjnością oraz oczekiwaniami „,młodych” w stosunku do „starych” – że ci drudzy powinni sobie odpuścić pląsanie w klubach czy poszukiwanie partnerów na jedną noc, bo im już po prostu nie wypada.

Trudno w ten sam sposób wyznaczyć początek „lesbijskiej starości”. Bo lesbijki istotami klubowymi w większości przestają być dość szybko (o ile w ogóle zaczną) i bez oporów porzucają parkiety i błyszczącą kulę na rzecz miłej mieszczańskiej egzystencji we dwie (plus grono przyjaciół). Oczywiście owa egzystencja nie wyklucza bywania tu i ówdzie, ale też do niego nie obliguje i nikogo nie razi. Prędzej już rażą zbyt „dojrzałe” i na dodatek zadowolone ze swojego życia singielki, wszak życie we dwie to jest to, a jak któraś tego nie chce, to najwyraźniej jest z nią coś nie tak.

Z drugiej strony, mimo zapędów do ustatkowania się, wcale nie musimy być takie stateczne. Nie musimy wyglądać na swój wiek, zachowywać się na swój wiek, myśleć na swój wiek („na swój wiek” rozumiane stereotypowo, rzecz jasna). Prawko jazdy na motor w wieku czterdziestu lat? Proszę bardzo. A może nowa strzelanka na konsolę na pięćdziesiąte urodziny? Też ujdzie. Tak, wiem, te dobra są dostępne wszystkim niezależnie od płci czy orientacji (a za to zależnie od statusu materialnego). Ale jakoś mam wrażenie, że stereotypowa kobieta nieheteroseksualna prędzej po nie sięgnie niż stereotypowa kobieta heteroseksualna. I szybciej się do tego przyzna. Choć mogę się mylić. Ale jeżeli nie - to przynajmniej część z nas bardzo długo jest młoda (niekoniecznie metrykalnie, ale gdy wziąć pod uwagę standardy kulturowe, to już tak).

Kolejna rzecz – mimo że mamy swoje wady i przywary, to uprzedzenia ze względu na wiek specjalnie się do nich nie zaliczają. Ze stereotypów na temat starszych (nie określając, ile właściwie trzeba mieć lat, by sobie zasłużyć na to miano) lesbijek kojarzę dwa - zewnątrzśrodowiskowy, że generalnie, aby być lesbijką, trzeba przekroczyć pewną granicę wieku, tuszy i brzydoty, bo młode i nieprzekraczające owych granic lesbijki bywają tylko w pornolach. I wewnątrzśrodowiskowy, że te „stare” to grube, agresywne babochłopy w polarach, które śmią psuć młodym zabawę, bywając na przykład w takim Rasko. Kłopot w tym, że żaden z nich tak naprawdę nie odnosi się do wieku. Chodzi o wygląd.



Czy zatem można w ogóle mówić o podwójnym wykluczeniu starszych kobiet nieheteroseksualnych (rozumianym jako wykluczenie i ze strony „społeczeństwa”, i „środowiska”)? Być może tak, ale przyznam, że nie udało mi się znaleźć czegoś, co wyglądałoby na ogólny i specyficzny wyłącznie dla naszej grupy (a nie ogółu „społeczeństwa”) trend, a nie jednostkowe doświadczenia. Po części pewnie wynika to z niewielkiej widoczności kobiet w wieku okołoemerytalnym. Która może być też pochodną braku jakiejkolwiek pozainternetowej oferty dla nich (jak choćby grupy wsparcia czy po prostu towarzyskie w takiej Lambdzie). Tak że ów potencjalny ageizm nie ma zbyt wielkiej możliwości ujawnienia się.

Z drugiej strony – owa niewidoczność może być równie dobrze niewidzialnością na własne życzenie. Bo między obecnymi czterdziestokilkulatkami a kobietami w wieku okołoemerytalnym jest ogromna przepaść pokoleniowa wynikająca z naszej historii – wszak początek jakiej takiej emancypacji przypada na końcówkę lat 80. ubiegłego wieku. Lesbijki, które przed tymi czasami weszły w dorosłość, w ogromnej większości wybrały życie w ukryciu i w ukryciu pozostały do dziś, mimo że czasy się zmieniły i osobom nieheteronormatywnym jest, przynajmniej w teorii, łatwiej żyć otwarcie.

Wydaje mi się, że o tym, czy wykluczenie dotyczy również starszych lesbijek (i kobiet biseksualnych, szczególnie tych, które wybrały życie z kobietą), przekonamy się tak naprawdę dopiero za kilkanaście lat, kiedy w wiek okołoemerytalny wejdzie pierwsze pokolenie kobiet z czasów emancypacji. Czy wówczas okaże się, że „lesbijska starość” jest jeszcze trudniejsza niż starość w ogóle? Trochę to zależy od nas samych. I dlatego warto o tym dyskutować już teraz.