Transkrypcja małżeństw jednopłciowych: była radość - są problemy, niepewność i rozczarowanie

Zaledwie kilka dni po podpisaniu rozporządzenia otwierającego drogę do transkrypcji zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych okazuje się, że tęczowy entuzjazm ma swoje bardzo wyraźne granice. Z jednej strony koalicyjny PSL zapowiada projekt ustawy zakazującej adopcji dzieci przez pary jednopłciowe – identyczny w duchu z propozycją Konfederacji. Z drugiej – w Poznaniu, reklamowanym jako "polskie San Francisco", pierwsza para składająca wniosek o transkrypcję usłyszała, żeby pojechała do Wrocławia.

Hetman: "ta transkrypcja nie daje nic"

Wiceprezes PSL i europoseł Krzysztof Hetman wystąpił w TV Republika, gdzie zapewniał widzów stacji sympatyzującej z PiS, że transkrypcja w praktyce nic nie zmienia. "Ta transkrypcja nie daje nic tym osobom. Nic w Polsce. Nie daje im nic. Nie będą miały [statusu małżeństwa – red.]. To jest tylko i wyłącznie wpisanie do akt urzędu stanu cywilnego. Ci ludzie nadal będą mieli te wszystkie problemy, które zgłaszali" – mówił Hetman.

Wypowiedź europosła stoi w sprzeczności z zapowiedziami ministra spraw wewnętrznych Marcina Kierwińskiego, według którego pary po transkrypcji "będą korzystać z większości praw, które mają wszyscy polscy małżonkowie – jak dziedziczenie, czy informacja medyczna". W praktyce chodzi m.in. o dziedziczenie ustawowe z prawem do zachowku, dostęp do informacji medycznej i decyzji o zabiegach, wspólne rozliczenie podatkowe, rentę rodzinną oraz prawo odmowy zeznań przeciwko małżonkowi.

Hetman zapowiedział jednocześnie, że klub PSL złoży projekt ustawy zakazujący adopcji dzieci przez pary jednopłciowe. Warto przypomnieć, że PSL współrządzi krajem razem z Koalicją Obywatelską i Lewicą.

"Najbliższy USC – we Wrocławiu"

O tym, jak nowe przepisy wyglądają w praktyce, opowiedział pisarz i dziennikarz Bartosz Żurawiecki. W swoim wpisie opisał wizytę w poznańskim urzędzie stanu cywilnego, gdzie razem z mężem złożył wniosek o transkrypcję zagranicznego aktu ślubu. Zachętą była wcześniejsza deklaracja prezydenta Poznania Jacka Jaśkowiaka, który w Radiu Poznań zapowiadał, że miasto będzie transkrybować takie akty.

Rzeczywistość okazała się inna. "Okazało się, że jesteśmy pierwsi w Poznaniu. Niestety, nie dostaliśmy ani goździka, ani rajstop, ani nawet transkrypcji, a jedynie sugestię, żebyśmy pojechali do Wrocławia, »bo tam nie będzie problemu«" – relacjonuje Żurawiecki. I dodaje gorzko: "Bareja semper vivus: »Najbliższy Urząd Stanu Cywilnego we Wrocławiu«".

Wniosek ostatecznie został przyjęty, lecz – jak pisze autor – "przyjęto go niechętnie i dano nam do zrozumienia, że możemy się spotkać z odmową, bo rzekomo »nie ma przepisów«". To o tyle zaskakujące, że Poznań i jego władze konsekwentnie budują wizerunek miasta otwartego, a sam Jaśkowiak chętnie pojawia się na marszach równości.

Co realnie zmieniło rozporządzenie

22 maja minister spraw wewnętrznych i administracji Marcin Kierwiński oraz wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski podpisali rozporządzenie regulujące transkrypcję zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych oraz wprowadzające nowe wzory aktów małżeństwa. Przewidziano trzy warianty aktu w zależności od płci małżonków: kobieta–mężczyzna, kobieta–kobieta oraz mężczyzna–mężczyzna. Transkrypcji można dokonać w dowolnym USC w Polsce.

Rozporządzenie jest bezpośrednią konsekwencją wyroku TSUE z 25 listopada 2025 roku (sprawa C-713/23) oraz orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pierwszy krajowy wyrok wdrażający tezy TSUE zapadł 20 marca 2026 roku i dotyczył pary Polaków, którzy w 2018 roku zawarli związek w Berlinie. Łącznie NSA wydał już analogiczne orzeczenia w sprawie siedmiu par.