Adopcja przez lesbijki

Kwestia adopcji przez lesbijki oraz szerzej, przez pary jednopłciowe, jest tematem wielu dyskusji. Często pojawiają się w nich pytania o dobrostan i rozwój dzieci wychowywanych w takich rodzinach. Odpowiedzi na te wątpliwości dostarcza rosnąca liczba badań naukowych oraz stanowiska największych światowych organizacji psychologicznych i medycznych.

Dzieci w rodzinach z dwiema mamami – co mówią badania?

Systematyczne przeglądy literatury naukowej pozwalają na wyciągnięcie szerokich wniosków. Jeden z najnowszych, opublikowany w 2023 roku pod tytułem Family outcome disparities between sexual minority parent families and heterosexual parent families, analizuje wyniki badań z krajów, gdzie związki jednopłciowe są prawnie uznawane.

Wnioski płynące z tej analizy pokazują, że większość wskaźników funkcjonowania rodziny jest podobna w rodzinach jednopłciowych i heteroseksualnych. Dotyczy to między innymi psychologicznego dobrostanu dzieci. Co więcej, w niektórych obszarach rodziny tworzone przez pary tej samej płci osiągają nawet lepsze wyniki, na przykład w jakości relacji rodzic-dziecko.

Wcześniejsze analizy, takie jak praca Lorena Marksa z 2012 roku, wskazywały na pewne ograniczenia metodologiczne starszych badań, jak małe grupy badawcze. Jednak nawet ta krytyka nie dostarczyła dowodów na to, że dzieci w rodzinach jednopłciowych radzą sobie gorzej. Nowsze, lepiej zaprojektowane badania potwierdzają, że kluczowa dla rozwoju dziecka jest jakość opieki, a nie orientacja seksualna rodziców.

Adopcja przez lesbijki a dobrostan dziecka

Badania skupiające się bezpośrednio na rodzinach adopcyjnych przynoszą podobne rezultaty. Przegląd badań autorstwa Erich, Leung, Kindle i Carter porównywał rodziny adopcyjne tworzone przez pary lesbijskie i gejowskie z rodzinami heteroseksualnymi. Okazało się, że rodzice tej samej płci byli często równie dobrze lub nawet lepiej przygotowani do adopcji.

W badaniu autorstwa Goldberg & Smith, obejmującym 174 rodziców adopcyjnych, nie stwierdzono istotnych różnic w problemach z zachowaniem u dzieci. Co ciekawe, dzieci wychowywane w rodzinach jednopłciowych wykazywały niższy poziom problemów internalizacyjnych, takich jak lęk czy wycofanie.

Brytyjskie badanie z 2014 roku porównywało 40 rodzin lesbijskich, 41 rodzin gejowskich i 49 rodzin heteroseksualnych. Wykazało ono, że to poziom stresu rodzicielskiego, a nie typ rodziny, był głównym czynnikiem przewidującym problemy u dziecka. W rodzinach heteroseksualnych raportowano więcej problemów z zachowaniem dzieci niż w rodzinach jednopłciowych.

Największe wyzwanie: reakcja otoczenia

Jeśli dzieci wychowywane przez dwie matki napotykają na trudności, ich źródłem jest najczęściej nie sama struktura rodziny, ale reakcja otoczenia. Badania prezentowane przez American Psychological Association (APA) pokazują, że dzieci te mogą doświadczać mikroagresji i odczuwać "inność" z powodu posiadania rodziców tej samej płci.

W badaniu podłużnym prowadzonym przez A. Farr 58% dzieci doświadczyło nieprzyjemnych komentarzy lub uwag. Jednocześnie 70% z nich wykazywało dużą rezyliencję, czyli zdolność do dobrego funkcjonowania pomimo przeciwności. To sugeruje, że wyzwania związane są głównie ze stygmatyzacją, a nie z jakością życia wewnątrz rodziny.

Potwierdzają to również wyniki wspomnianego badania Goldberg & Smith. Matki lesbijki częściej niż rodzice heteroseksualni zgłaszały negatywne doświadczenia w kontaktach ze szkołą. Mimo to, nie przekładało się to na gorsze funkcjonowanie ich dzieci.

Głos autorytetów: co na to psychologia i medycyna?

Wiodące organizacje naukowe i zawodowe na świecie od lat analizują dostępne dane. Ich stanowiska są spójne. American Psychological Association już w 2005 roku stwierdziło, że nie ma naukowych dowodów, by dzieci wychowywane przez lesbijki czy gejów rozwijały się gorzej niż dzieci z rodzin heteroseksualnych.

Podobne stanowisko zajmuje brytyjskie Royal College of Psychiatrists (RCPsych). W dokumencie z 2014 roku organizacja stwierdza, że orientacja seksualna rodziców sama w sobie nie szkodzi dzieciom. Podkreśla natomiast, że problemem może być stygmatyzacja, jakiej doświadczają takie rodziny w nieprzychylnym społeczeństwie.

Również American Academy of Pediatrics (AAP), czyli amerykańskie stowarzyszenie pediatrów, opowiada się za umożliwieniem adopcji parom jednopłciowym. W swoich rekomendacjach podkreśla, że każde dziecko zasługuje na stabilne i wspierające środowisko, a rodzice tej samej płci są w stanie je zapewnić na równi z rodzicami heteroseksualnymi.

Adopcja w Polsce a pary jednopłciowe

W Polsce sytuacja prawna jest jednoznaczna. Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, wspólnie adoptować dziecko mogą wyłącznie małżonkowie, a małżeństwo definiowane jest jako związek kobiety i mężczyzny. Oznacza to, że para lesbijek jako para nie może wspólnie przysposobić dziecka.

Prawo dopuszcza adopcję przez osobę samotną. W praktyce jedna z kobiet w związku jednopłciowym może adoptować dziecko, ale jej partnerka nie będzie miała żadnych praw rodzicielskich. W wielu krajach Europy Zachodniej takie rozwiązania zostały zastąpione przez pełne prawo do wspólnej adopcji przez pary tej samej płci.