Watykan krytykuje terapie konwersyjne: "niszczące skutki"

To dokument bez precedensu. Watykan opublikował 5 maja raport grupy studyjnej teologów, w którym po raz pierwszy w oficjalnej publikacji Stolicy Apostolskiej znalazły się szczegółowe świadectwa katolików LGBTQ+ — w tym dwóch żonatych mężczyzn pozostających w związkach z innymi mężczyznami. Tekst nie owija też w bawełnę, mówiąc wprost o "niszczących skutkach terapii naprawczych mających na celu odzyskanie heteroseksualności".

Raport powstał w ramach Synodu o Synodalności — flagowej inicjatywy papieża Franciszka — i miał odpowiedzieć na najbardziej zapalne kwestie, których nie poddano ogólnej synodalnej dyskusji. Jedną z nich jest właśnie miejsce osób LGBTQ+ we wspólnocie Kościoła. Pod tekstem podpisali się biskupi, księża, zakonnicy i świeccy, a jego upublicznienie wymagało osobistej zgody papieża Leona XIV.

"Pierwszy raz w historii"

Autorzy nie unikają trudnego rachunku sumienia. Przyznają, że Kościół ponosi współodpowiedzialność za "samotność, udrękę i stygmatyzację, które towarzyszą osobom o pociągu do tej samej płci oraz ich rodzinom". Dla jezuity Jamesa Martina, założyciela posługi LGBTQ Outreach i delegata na synod, to przełom.

To wielka sprawa, ponieważ włączono i opublikowano świadectwa dwóch osób LGBTQ, obu pozostających w małżeństwach — co dla Watykanu jest sytuacją wyjątkową. O ile wiem, to pierwszy raz, gdy w jakiejkolwiek oficjalnej publikacji Watykanu w tak szczegółowy sposób uwzględniono głosy katolików LGBTQ.

Martin zwraca też uwagę, że nigdy wcześniej watykański dokument nie krytykował terapii konwersyjnych "tak mocno".

I rzeczywiście — jedno ze świadectw uderza siłą osobistego wyznania. Portugalczyk żyjący w związku małżeńskim z mężczyzną pisze: "Nie mogę ignorować blizn, które noszę. Byłem świadkiem niszczących skutków 'terapii konwersyjnych' i rozpadu rodzin, które odczuwałem jako atak na wrażliwe i niewinne stworzenie Boga". I dodaje: "Czuję, że Kościół musi wyjść poza zwykłe 'przyjmowanie' i 'litość'. Musimy głosić niewypowiedzianą prawdę: Bóg cię kocha i pragnie twojej pełni".

"Zmiana paradygmatu"

Doktryna pozostaje nietknięta — i raport tego nie ukrywa. Zamiast tego proponuje "zmianę paradygmatu": odejście od narzucania abstrakcyjnych zasad teologicznych realiom życia na rzecz "cnotliwego cyklu" wymiany między teorią a praktyką. Teologowie zalecają podejście transdyscyplinarne, łączące Biblię i nauczanie Kościoła z dorobkiem psychologii.

Marianne Duddy-Burke, dyrektorka wykonawcza DignityUSA, uważa, że najważniejsze jest uznanie, iż "odgórne dyktowanie zachowań i moralności na podstawie dogmatu nie działa". Z kolei Yunuen Trujillo, autorka książki LGBTQ Catholics: A Guide to Inclusive Ministry, mówi o dokumencie wprost "historyczny" — zaznacza jednak, że skupia się on wyłącznie na lesbijkach, gejach i osobach biseksualnych.

Zaskoczenia nie kryje też Francis DeBernardo z organizacji New Ways Ministry. "Spodziewałem się raczej mdłego raportu. To nie jest taki raport" — przyznaje. I dodaje, że dawniej Watykan jedynie "odhaczał" obecność osób LGBTQ+, dobierając wyłącznie głosy niekrytyczne wobec Kościoła.

Reakcja prawicy i pytanie o Leona XIV

Publikacja wywołała furię skrajnie prawicowych mediów katolickich. Portal LifeSite zarzucił dokumentowi podważanie "grzesznej natury homoseksualizmu", a jego współzałożyciel John-Henry Westen w nagraniu ostrzegał, że pro-LGBTQ+ wymowa raportu pokazuje, czym tak naprawdę jest "synodalność" za pontyfikatu Leona.

Sygnały z samego Watykanu są jednak niejednoznaczne. Już dzień po publikacji raportu Stolica Apostolska udostępniła list watykańskiej Dykasterii Nauki Wiary z 2024 roku, w którym potępiono plany niemieckich biskupów dotyczące sformalizowanych błogosławieństw par jednopłciowych.

Duddy-Burke, reprezentująca oddolną grupę katolików LGBTQ+, której 40 lat temu zakazano spotkań w przestrzeniach kościelnych, znaczenie dokumentu kwituje krótko: "Nie mieliśmy miejsca przy stole. Ten dokument mówi, że nadszedł czas, byśmy je mieli".