"Kraina Lovecrafta" to miejsce pełne potworów, niekoniecznie tych wyimaginowanych

Doktor Jekyll i Pan Hide

Alegoria do Doktora Jekylla i Pana Hide’a dotyczy nie tylko Montrosa, ale również Ruby, siostry Leti, choć w tym przypadku jest jedynie powierzchowna. Dzięki magii otrzymanej przez kochanka, kobieta jest w stanie przybrać powłokę białej kobiety i cieszyć się przywilejami, które przez większość życia były dla niej niedostępne za sprawą koloru skóry. Z początku skóra, którą przybiera, budzi w niej strach i przerażenie. Z czasem jednak zaczyna rozumieć, iż staje przed szansą, która otwiera przed nią wiele możliwości i dzięki której może zaznać przyjemności, jakich jako czarnoskóra kobieta nie byłaby w stanie. Gdy staje się biała, może pozwolić sobie na jedzenie lodów waniliowych w miejscu publicznym (ten smak był zakazany dla Afromarykanów w epoce Jimmy’ego Crowa) lub pracę w centrum handlowym w dziale odzieżowym. Ruby zaczyna stawać się osobą uprzywilejowaną, nie będąc jednak w swojej skórze. Jej życie staje się kłamstwem i ułudą, zaczyna być skomplikowane tak samo jak związek, w który angażuje się z Williamem – mężczyzną, który uwodzi ją w barze i za sprawą którego może stać się na krótki czas białą kobietą.

W ciele Williama skrywa się jednak kobieta o imieniu Christina, która podobnie jak Ruby przybiera powłokę mężczyzny, by ułatwić sobie dojście do wymierzonego celu. Ich związek z miejsca przedstawiony jest jako toksyczny, pełen niedomówień, tajemnic i nie mający racji bytu. Nie jest to specjalnie zaskakujące, mając w pamięci produkcje sprzed lat. Związki między kobietami prezentowane były bowiem zazwyczaj w horrorach tj. ‘Zagadka nieśmiertelności’ (1983) czy ‘Dzieci nocy’ (1971), w których zmysłowa wampirzyca uwodziła podstępem śmiertelną kobietę i skazywała ją na wieczne potępienie.

Christina uwodzi kobietę jako mężczyzna, a widz dowiaduje się prawdy wraz z Ruby dopiero po pięciu odcinkach i choć kobieta czuje się oszukana, napięcie między bohaterkami nie ustaje. Wątek Christiny i Ruby jest szczególnie gorzki, gdyż z miejsca skazany jest na porażkę, ma podobne przesłanie co wcześniejsze produkcje, które sugerowały, iż główna bohaterka ginie przez ciekawość i swoje seksualne wynaturzenie. W ‘Krainie Lovecrafta’ zbliżenie między Christiną i Ruby w ich własnych ciałach jest jedynie zasugerowane w finałowym odcinku. Widz nie jest obserwatorem ich zbliżenia, choć wcześniej był jego świadkiem w heteroseksualnej formie. Co ciekawe, ich ostatnie erotyczne doświadczenie, pozbawione fałszu i „heteroseksualnego płaszcza”, kończy się dla czarnoskórej kobiety tragicznie. Ruby ginie, próbując oszukać Christinę, by pomóc siostrze.

W tym wątku ukryta jest interesująca symbolika. Ruby staje przed trudnym i tragicznym wyborem – albo stanie u boku swoich „czarnych braci i sióstr” i będzie walczyć przeciwko rasizmowi, albo pozostanie bierną obserwatorką. Będzie żyć w otoczeniu białych, nie mając szans na równe prawa, za to będzie cieszyć się  swoją „innością seksualną”, którą odkryła u boku Christiny. Przed podobnymi wyborami często stawały czarnoskóre kobiety w latach sześćdziesiątych, od których wymagano poparcia na rzecz praw obywatelskich lub wspierania ruchu feministycznego, który w dzisiejszych czasach postrzegany jest jako biały (w serialu Christina świetnie go reprezentuje). Postać Ruby jest widocznie rozdarta i przez większość odcinków widz obserwuje jej wewnętrzną walkę oraz determinację w szukaniu swojego miejsca.

Dwie dusze w jednym ciele

Twórcy serialu równie tragicznie rozprawili się z jedną z najbardziej tajemniczych i intrygujących postaci tej produkcji, która na ekranie pojawiła się jedynie na kilka minut, ale to wystarczyło, by przykuć uwagę widzów i rozpocząć dyskusję na temat znaczenia tej postaci dla całej historii. Mowa tutaj o Yahimie, osobie, która reprezentuje rdzennych Amerykanów. Scena z Yahimą jest wyjątkowo problematyczna pod wieloma względami. Yahima na oczach Atticusa, Leti i Montrosa ze zmumifikowanych zwłok przeobraża się w żywego człowieka. Staje przed nimi naga, a widz może szybko zorientować się, iż posiada ona cechy męskie i żeńskie.

Scena z miejsca podkreśla jej „inność”. Jej nagość zdaje się jedynie pretekstem, aby widz razem z głównymi bohaterami mógł zaspokoić swoją niezdrową ciekawość, której ofiarami często padają osoby transpłciowe, niebinarne czy interpłciowe. Atticus wraz z ojcem i Leti, stoją ściśnięci obok siebie, nie mogąc oderwać wzroku od nagiej sylwetki Yahimy. Scena ta jest bardzo wymowna – oto grupa ludzi określana jako „normalna” bada wzrokiem wyalienowaną i osamotnioną w kadrze postać, co tylko podkreśla jej „inność”. Po chwili Montrose pyta: „Czym jesteś?”, odbierając Yahimie z miejsca człowieczeństwo. Osobą, która szybko go poprawia, pytając: „Kim jesteś?”, jest Atticus. Yahima, ubierając się, wyjaśnia, iż jest dwiema duszami (żeńską i męską) w jednym ciele.

Postać ta może być bardzo istotna dla osób, które nadal cierpią na brak reprezentacji na ekranie i nie jest tutaj mowa jedynie o osobach transpłciowych lub interpłciowych. Warto podkreślić, iż pojawienie się Yahimy w tej historii jest ukłonem dla rdzennych Amerykanów, którzy w wyniku białej opresji stracili swoje dziedzictwo kulturowe, wiele obrzędów i wierzeń. Rdzenni Amerykanie uważali m.in., iż istnieje pięć płci, a Yahima reprezentuje jedną z nich. Oczywiście dwie dusze mogą dołączyć pod termin ogólny, jakim jest LGBT+, jednak przez szacunek do kultury i wierzeń ludów Ameryki Północnej warto wyodrębnić osoby o dwóch duszach. Niestety mimo dobrej woli twórców serialu, scena z Yahimą przez wielu może zostać odczytana jako transfobiczna.

Wesprzyj Queer.pl - najstarszy portal LGBT w Europie

Dziś bardziej niż kiedykolwiek potrzebujemy własnego głosu w Internecie. Daliśmy radę przez 24 lata - z Waszą pomocą przetrwamy także ten ciężki okres. Równocześnie utrzymanie takiego projektu jeszcze nigdy nie było tak trudne.

Zobacz jak wspomóc QUEER.PL

Nie chodzi tutaj jedynie o niepotrzebne epatowanie nagością Yahimy. Widzowie mogą się zorientować, że brak okrycia krępuje dwie dusze, bowiem szybko zakrywa się ubraniem. Problem pojawia się w końcowej scenie odcinka, gdy Montrose zostaje sam z Yahimą i po chwili decyduje się odebrać jej życie z przyczyn nie do końca widzom zrozumiałych. W późniejszych odcinkach mężczyzna nie wyjaśnia motywów, które pchnęły go do tak drastycznego czynu. Misha Green, reżyserka serialu. tuż po premierze odcinka przeprosiła za brak rozwinięcia postaci Yahimy, przyznała, iż ten watek zasługiwał na lepsze rozwinięcie. Osoby stojące za scenariuszem w podcaście o ‘Krainie Lovecrafta’ wyjaśniły natomiast, że Montrose zabija Yahimę ze strachu. Nie chce, aby jego syn miał styczność z „innością”, która może sprawić, iż stanie się jeszcze bardziej wyalienowany od innych.

Ten czyn jest szczególnie bolesny, ponieważ został dokonany przez osobę  nieheteronormatywną, żyjącą w opresji i narażoną na ostracyzm. Mimo jasnego wyjaśnienia twórców zamordowanie Yahimy może symbolizować również istotny konflikt w ruchu LGBT+ w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, gdy geje i lesbijki chcieli odciąć się od osób transpłciowych i interpłciowych. Sylvia Rivera, słynna aktywistka walcząca o prawa mniejszości seksualnych, była w końcu skutecznie odsuwana od publicznych wystąpień i finalnie nie mogła liczyć na poparcie gejów i lesbijek, którzy nie utożsamiali osób transpłciowych z ruchem LGBT+ i ich nie wspierali. Przykre, że postać taka jak Yahima, która w produkcjach filmowych i telewizyjnych nadal pojawia się rzadko, doczekała tak smutnego i bezsensownego końca, a osoby transpłciowe i interpłciowe nadal cierpią na deficyt reprezentacji na ekranie.

‘Kraina Lovecrafta’ jest tak naprawdę serialem o konflikcie. Konflikcie społecznym, politycznym, ale również wewnętrznym, który prowadzi ze sobą każdy z bohaterów i bohaterek. Błędem byłoby określać serial jedynie jako fantasy lub Sci-Fi, można w nim dostrzec wiele odniesień literackich lub filmowych. Serial nawiązuje również do autentycznych wydarzeń, takich jak masakra na czarnoskórej ludności zamieszkałej w Tulsie czy tragicznej śmierci Emmetta Tilla, które przez lata były przemilczane przez Amerykanów. Warto też podkreślić, iż serial nie jest wymierzony przeciw białym Amerykanom, a raczej w symbolicznego „heteroseksualnego, uprzywilejowanego, białego mężczyznę”, twórcę patriarchatu, podziałów i konfliktów. To on jest tak naprawdę największym potworem, przez którego wszyscy cierpimy, niezależnie od koloru skóry czy orientacji seksualnej.