Nie bójmy się prosić o pomoc

Grupa wsparcia dla LGBT w Krakowie - rozmowa

"Chcemy zapewnić wsparcie wszystkim osobom ze społeczności LGBT, bez względu na tożsamość seksualną i płciową. To pozwoli nam również na budowanie społeczności i uwrażliwienie siebie samych na problemy innych. Myślę, że każdy z nas nie raz był świadkiem sytuacji, gdzie zabrakło zrozumienia dla drugiej osoby, mimo, że obie strony były częścią społeczności LGBT" - mówią Ania, Dorota i Marcin, którzy w Krakowie tworzą grupę wsparcia dla osób LGBT. Czym grupa wsparcia jest? Jak działa? I dlaczego warto się zgłosić, o ile czujemy taką potrzebę? W Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego zapraszamy do lektury naszej rozmowy.

Z jednej strony kwestia problemów społeczności LGBT, dyskryminacji, odrzucenia, pojawia się regularnie w mediach głównego nurtu, rozmawia się o tym, a przypadki nietolerancji nagłaśnia. Z drugiej - homofobiczna retoryka w przestrzeni publicznej i panujący nam obecnie klimat polityczny sprawiają, że część osób decyduje się ukrywać fakt doświadczania dyskryminacji czy nawet przemocy. Ale są też osoby, które decydują się sięgnąć po pomoc. Zwłaszcza, kiedy opcji jest coraz więcej, jak np. w Krakowie, gdzie Stowarzyszenie Queerowy Maj powołało do życia grupę wsparcia.

Prowadzą ją Dorota Dowgiel, Marcin Grabowski i Ania Tereszko. Mieliśmy okazję porozmawiać z nimi o tym, czym grupa wsparcia jest, jakie są jej cele i jak działa.

Czym jest grupa wsparcia?

Grupa wsparcia najczęściej rozumiana jest jako samopomoc osób, które łączy podobny problem i przybiera najczęściej formę cyklicznych spotkań. Istnieją jednak grupy bardziej sformalizowane, takie jak np. nasza grupa. Grupy o takim charakterze organizowane są przez stowarzyszenia i fundacje, a prowadzone są przez osoby mające pewne doświadczenie z zakresu pomocy psychologicznej. W naszym przypadku są to terapeuci i psycholog.

Dorota Dowgiel, fot. Malwa Olejnik

Jakie są cele grupy wsparcia?

Zazwyczaj to osoby tworzące daną grupę określają jej cel. Grupa ma służyć przede wszystkim jej członkom. Można jednak określić bardzo ogólne cele, które przyświecają prawdopodobnie każdej takiej grupie. Jednym z nich jest na pewno stworzenie bezpiecznej przestrzeni do wyrażania siebie i wyrażenia swoich emocji - w przypadku osób LGBT nie zawsze jest to możliwe w otoczeniu w jakim przebywają na co dzień. Spotkania grupy to również okazja do przyjrzenia się swoim problemom z innej perspektywy tj. innych uczestników grupy, którzy zapewne doświadczają podobnych trudności, jednak postrzegają je odrobinę inaczej. 

Warto dodać, że nasza grupa ma charakter wsparciowo-rozwojowy, co oznacza, że oprócz dzielenia się własnymi doświadczeniami i możliwości uzyskania wsparcia w trudnych chwilach od innych członków, grupa ma na celu nauczyć jej członków definiować się w kontakcie z innymi. My w tym procesie towarzyszymy i służymy pomocą.

Dla kogo są spotkania grupy?

Dla każdego.

Marcin Grabowski, fot. Malwa Olejnik

Czy to nie jest tak, że grupy są zwykle dedykowane bardziej wąskiemu gronu?

Chcemy zapewnić wsparcie wszystkim osobom ze środowiska LGBT, bez względu na tożsamość seksualną i płciową. To pozwoli nam również na budowanie społeczności i uwrażliwienie siebie samych na problemy innych. Myślę, że każdy z nas nie raz był świadkiem sytuacji, gdzie zabrakło zrozumienia dla drugiej osoby, mimo, że obie strony były częścią społeczności LGBT. Spotkania w tak szerokim gronie bardzo różnorodnych osób na pewno pozwala poszerzyć horyzonty i zrozumieć trudności codziennego funkcjonowania. Z drugiej strony, mimo różnorodności, nadal problemem nas wszystkich jest niezrozumienie, uprzedzenia I dyskryminacja, a to skłania do kształtowania podobnych umiejętności – niezależnie od tożsamości płciowej czy orientacji seksualnej. 

Na spotkaniach poruszane są pewnie tematy i problemy, które dla części, jak nie wszystkich uczestników, mogą być trudne. Na tyle, że chcieliby, aby pozostało to w gronie uczestników grupy. Jak to jest z kwestią bezpieczeństwa w takiej sytuacji?

Przykładamy dużą wagę do poczucia bezpieczeństwa na spotkaniach grupy. Z tego względu cykl spotkań odbywa się dwuetapowo. Pierwszym etapem są spotkania otwarte, kiedy można dołączać do grupy. Zazwyczaj są to dwa lub trzy spotkania, podczas których mamy okazję do zapoznania się ze sobą. Nie poruszamy jeszcze wtedy żadnych problematycznych kwestii. Drugim etapem są spotkania zamknięte, kiedy skład grupy jest już ostatecznie ustalony i wszyscy mają choć powierzchowną wiedzę na temat wszystkich uczestników spotkań. Na tym etapie pracujemy nad kwestiami, które członkowie grupy uznają za warte przepracowania.

Czy istnieją jeszcze inne zasady działania grupy wsparcia?

Jedną z takich zasad, odnosząc się jednocześnie z powrotem do kwestii bezpieczeństwa, jest dyskrecja. Kluczowym aspektem dobrej pracy w grupie jest zaufanie, a je jesteśmy w stanie uzyskać tylko wtedy, kiedy wszystkie usłyszane historie pozostaną wewnątrz grupy.

Istotne jest również regularne uczestnictwo w spotkaniach. W przypadku, gdy ktoś nie zjawia się na spotkaniach przez pewien czas (zazwyczaj są to dwa spotkania z rzędu), jest niestety wykreślany z listy uczestników.

A co z osobami niepełnoletnimi?

Osoby niepełnoletnie jak najbardziej mogą brać udział w spotkaniach, jednak ze względów formalnych muszą posiadać zgodę rodziców.

Ania Tereszko, fot. Malwa Olejnik

Wspominaliście o cyklu spotkań i jego etapach. Czy moglibyście w większych szczegółach opisać jak taki cykl wygląda? 

Jeden cykl spotkań trwa 6 miesięcy, same zaś spotkania organizowane są do dwa tygodnie i trwają 1,5 godziny.

Jak wyglądają zapisy na spotkania grupy? Czy można przyjść prosto z ulicy?

Osoby zainteresowane uczestnictwem w spotkaniach zachęcamy do kontaktu mailowego ([email protected]). W przypadku, gdy uzbieramy odpowiednią liczbę chętnych ogłaszana jest data pierwszego spotkania. Mamy świadomość, że dla niektórych osób decyzja przyjścia na takie spotkanie może być trudna, stąd dwa spotkania otwarte zamiast jednego – jeśli osoba zainteresowana nie pojawia się na pierwszym spotkaniu, zapraszamy ponownie na drugie, licząc, że osoba ma szansę nabrać odwagi i zjawić się na kolejnym spotkaniu.

Czy zdarza się, że zgłaszają się osoby, którym musicie odmówić uczestnictwa w grupie wsparcia?

Są osoby, które mimo chęci nie uzyskają korzyści z uczestnictwa w takiej grupie, jednak nigdy nie wygląda to tak, że kategorycznie odmawiamy uczestnictwa. Stąd zapisy. Chcemy wiedzieć, choćby orientacyjnie, z czym przychodzi do nas osoba szukająca takiej formy wsparcia. Może okazać się, że w jej sytuacji znacznie lepszym rozwiązaniem będzie pomoc psychologiczna w formie jednego czy dwóch spotkań indywidualnych czy interwencja kryzysowa - czasem nawet mailowa czy telefoniczna, którą również oferujemy. Nie wspominam tu już o możliwości odesłania do Poradni Zdrowia Psychicznego w przypadku, gdy stwierdzimy, że dany problem wykracza poza nasze możliwości.

Czy są jakieś dane na temat efektów pracy w takiej grupie? Co można zyskać biorąc udział w takich spotkaniach?

Korzyści jest mnóstwo, jednak duża ich część jest mocno zindywidualizowana z racji różnorodnych celów jakie grupa obiera podczas spotkań. Wśród najczęściej wymienianych korzyści dla mniejszościowych grup wsparcia jest silniejsze poczucie przynależności do społeczności, wzrost zaufania do innych, akceptacji oraz pewności siebie.

Dorota Dowgiel - absolwentka pedagogiki resocjalizacyjnej i pracy socjalnej. Ukończyła seksuologię kliniczną, w trakcie szkolenia psychoterapeutycznego w nurcie gestalt. Współprowadziła w Lambdzie Warszawa grupę wsparciowo- rozwojową GSD (Henderson Andrzej sexual diberciti), a także grupę wsparcia dla osób transpłciowych przy Fundacji Trans-Fuzja. Pracuje w Punkcie Konsultacyjno-diagnostycznym  do spraw HIV-AIDS.

Ania Tereszko - lekarz rezydent w trakcie specjalizacji z psychiatrii, psycholog, doktorantka Wydziału Lekarskiego UJCM; członek Stowarzyszenia Queerowy Maj, w ramach wolontariatu działa od 2015 roku; prywatnie zainteresowana seksuologią i psychoterapią w nurcie poznawczo-behawioralnym

KONTAKT: [email protected]