Problem bezdomności wśród osób LGBT jest w Polsce dość duży

W tym tygodniu w Polsce obchodziliśmy Dzień Ludzi Bezdomnych. Na całym świecie coraz więcej mówi się o bezdomności także w kontekście młodzieży LGBTQ - jak jest w Polsce?
Sytuacja młodzieży w Polsce jest o tyle trudniejsza, że zgodnie z prawem nie można udzielać pomocy osobom nieletnim bez zgody opiekuna prawnego bądź rodzica. Z perspektywy naszej działalności hostelowej zauważamy jednak, że problem bezdomności wśród osób LGBT jest w Polsce dość duży. I też jest to jeden z głównych powodów zgłaszania się do nas ludzi: gdy np. dana osoba została wyrzucona z domu po tym, jak rodzice dowiedzieli się, że jest osobą transpłciową lub jej/jego orientacja psychoseksualna jest nieheteronormatywna. Mając schronienie, pomoc socjalną, psychologiczną - ludzie dość szybko potrafią jednak znaleźć pracę, funkcjonować w społeczeństwie i poprawić swoją sytuację – mamy już jedną osobę, która opuściła hostel – z sukcesem wyprowadzając swoją sytuację życiową na prostą i w chwili obecnej podejmuje pracę. To taki nasz pierwszy sukces.

W jakich jeszcze okolicznościach ludzie do Was trafiają?
Osoby doświadczają dyskryminacji w różnych placówkach pomocowych i to ze względu na orientację seksualną czy transpłciowość. Dyskryminacja wypływa zarówno ze strony personelu, jak i współmieszkańców. Mieliśmy sytuację osoby, która szukała pomocy w schroniskach i jak najbardziej ją dostawała, ale pamiętajmy, że do takiego miejsca można przyjść do określonej godziny i rano - o określonej porze trzeba je opuścić zabierając wszystko ze sobą. Nie sprzyja to np. podjęciu pracy, nawet przez najbardziej zmotywowanych ludzi. Mieliśmy przypadek, że kończąc drugą zmianę dana osoba nie mogła już znaleźć noclegu w żadnej noclegowni. Potem się okazało, że po bardzo krótkim czasie i w odpowiednich warunkach mogła jednak podjąć pracę i szybko się usamodzielnić. Nie zawsze są to też osoby, które doświadczają bezdomności, ale są nią zagrożone. Np. dzwonią w krytycznym momencie, że nie mają gdzie spędzić nocy, bo zostały wyrzucone z domu lub są na ulicy od niecałego tygodnia, więc jest to dopiero początek tej bezdomności. Na szczęście usłyszały o hostelu.

Można zatem powiedzieć, że hostel w Polsce jest odpowiedzią na ciągle nie do końca zbadany problem, który jednak istnieje? Na zachodzie jest dużo badań, z których jasno wynika, jak duży procent bezdomnych młodych ludzi to LGBT.
Były przeprowadzane badania, ale bardziej pod kątem doświadczenia przemocy. Wykazały, że ok. 12 proc. osób LGB doświadczało przemocy fizycznej na tle homofobii, a 44 proc. przemocy psychicznej, przy czym przypadki te w zdecydowanej większości miały miejsce w najbliższym otoczeniu: czy to w mieszkaniu, sąsiedztwie, szkole. Osoby często musiały zmieniać miejsce zamieszkania, żeby odciąć się od przemocy, a nie zawsze miały taką możliwość - więc były zagrożone bezdomnością. Sytuacja ludzi transpłciowych była jeszcze trudniejsza: doświadczenie przemocy dotyczyło ok. 50 proc., ok 35 proc. z tego miało miejsce w domu i w szkole. Musiała więc nastąpić przeprowadzka. Można oczywiście próbować szukać też pomocy u znajomych, ale często całe najbliższe otoczenie się odwraca i nie ma żadnego wsparcia.

Zbierając zatem informacje: gdy pełnoletnia osoba LGBTQ jest w takiej trudnej sytuacji to może się zwrócić do Was. Ale gdy nie jest pełnoletnia, albo gdy mieszka daleko od Warszawy - co może zrobić? Szukać pomocy wśród znajomych lub w noclegowniach, co jeszcze?
Może zadzwonić na telefon zaufania, może zgłosić się do naszych organizacji po pomoc prawną i wtedy prawnik pomoże poszukać rozwiązań zgodnych z prawem dla danej osoby. Stowarzyszenie Lambda Warszawa prowadzi też porady na gadu gadu, można napisać zachowując swoją anonimowość.

Jak wygląda dzień osoby w hostelu przebywającej?
Nie ma żadnej konkretnej reguły, bo każda osoba ma inny plan pracy, którą podejmuje poza hostelem. Jednak 24 godziny na dobę są dostępne psycholożki, psychologowie, jest osoba, która pełni kompetencje pracowniczki socjalnej, można korzystać z porad prawnych, są treningi umiejętności społecznych. Można z tej całej naszej oferty korzystać: czy to w poszukiwaniu pracy, czy w czasie konsultacji psychologicznych. Mamy stałe spotkania społeczności, które odbywają się w niedziele. Ustalamy różne rzeczy: grafik sprzątania, pomysły na najbliższy tydzień. Są zajęcia z lifecoachingu, najczęściej grupowe, ale jest też pomoc indywidualna - o ile jest potrzebna. To jak wygląda dzień zależy od danej osoby, nic nie narzucamy. Jedynie to, żeby wrócić do hostelu do godziny 22. - chyba że jest zapowiedziana sytuacja, także wyjazdowa, ale raczej takie kwestie ustalamy wcześniej.

Jak już wiemy - jest pierwsza osoba, która dzięki hostelowi “wyszła na prostą”, jak to się stało, że do Was trafiła?
Osoba, która hostel już opuściła i o której już wspominałam trafiła do nas po ujawnieniu w domu swojej orientacji psychoseksualnej. I na tym tle wynikło wiele konfliktów. Przebywała też wcześniej w innych ośrodkach pomocowych. Muszę powiedzieć, że to bardzo wzmacniająca historia: ta osoba bardzo podkreślała, że dużo dała jej obecność w miejscu, gdzie mogła swoje sprawy ułożyć, gdzie czuła się bezpiecznie. Po miesiącu opuściła hostel, ale myślę, że będziemy w kontakcie.

Gdyby miała powstać “ściągawka” z działalności hostelu dla naszych czytelników i czytelniczek - to co jest najważniejsze?
To, że nasza lokalizacja nie jest lokalizacją jawną, więc osoba, która się do nas zgłasza robi to drogą telefoniczną lub mailową i wtedy proponujemy spotkanie w siedzibie Fundacji Trans-Fuzja, albo w Stowarzyszeniu Lambda Warszawa. W spotkaniu często uczestniczę ja, albo inna psycholożka i podczas rozmowy decydujemy o przyjęciu do hostelu, ewentualnie proponujemy inną formę pomocy. Osoba zapoznawana jest z regulaminem naszej działalności i wyraża zgodę na jego przyjęcie, ale też zachowanie w tajemnicy adresu hostelu, jak i danych innych mieszkańców. Anonimowość jest bardzo ważna. Pamiętajmy, że my nie rozwiązujemy sytuacji zamieszkania na trwałe, w hostelu można przebywać do trzech miesięcy, a w uzasadnionych sytuacjach pobyt może być przedłużony do sześciu miesięcy. Zapewniamy miejsce, gdzie można przebywać – w pokojach 2-, 3-, albo 4-osobowych, zapewniamy podstawowe artykuły spożywcze. Nie zapewniamy opieki zdrowotnej, czy ubezpieczenia, jesteśmy jednak w stanie pomóc i pośredniczyć w kontakcie z instytucjamii i z załatwieniem wszystkich spraw. Pobyt u nas jest bezpłatny, w trakcie pobytu ustalany jest plan pracy, przez cały czas pobytu wymagane jest utrzymanie abstynencji od środków psychoaktywnych, w tym od alkoholu.

Czy echa medialnej popularności wpłynęły jakoś na działalność hostelu?
Dzięki temu niektóre osoby dowiedziały się o nas, to bardzo ważne. Więc medialną popularność oceniam raczej pozytywnie. Tak poza tym nic się nie dzieje. Oczywiście, komentarze pod artykułami budziły czasem niepokój, ale na szczęście to wszystko pozostaje w Internecie.

Rozmawiała: Magda Dropek