Wybory 2007

Na kogo zagłosują geje i lesbijki? Walkę o które postulaty środowiska LGBT zapowiadają partie? Jakie barwy będą mieć kartki wyborcze ponad 2 mln osób? - takie pytania powinny pojawiać się w mediach przy okazji każdych wyborów. Nie pojawiają się jednak nie tylko dlatego, że prasa i telewizja nie ma żadnego interesu w wspieraniu mniejszości seksualnych, po prostu wciąż nie stanowimy elektoratu wyborczego. Wiadomo dlaczego tak jest - geje i lesbijki mają różne poglądy, każdy inaczej ocenia historię, politykę, religię, gospodarkę. Wszystko prawda, warto jednak zwrócić uwagę, że także inne grupy społeczne różnią się między sobą, nawet wielbiciele Tadeusza Rydzyka wybierają różne ugrupowania, a jednak potrafią stworzyć wrażenie, że są jednolitą siłą bez której nie można wygrać wyborów. Czy mniejszości seksualne mają szansę na podobne osiągnięcia?

Prawica

Prawicowa lesbijka? Konserwatywny gej? Nie zawsze musi to oznaczać ukrywanie się i uwewnętrznioną dyskryminację. W amerykańskim filmie dokumentalnym "Fundamenty rodziny" (reż. Artur Dong, 2002) jednym z bohaterów jest działacz republikański, otwarty gej, który stara się zrobić wszystko by jego partia zmieniła stosunek do osób homoseksualnych. Nie jest zresztą sam, także Mary Cheney to lesbijka, córka wiceprezydenta nie ukrywa swojego związku z kobietą, a niemal całe Stany Zjednoczone asystowały w narodzinach jej syna, którego będzie wychowywać wspólnie z partnerką - Heather Poe. W Polsce podobnych historii nie ma i jeszcze długo nie będzie, nasza prawica homofobiczną retorykę uczyniła bowiem swoim znakiem rozpoznawczym. O ile jednak trudno sobie wyobrazić akceptujących własną seksualność gejów czy lesbijki głosujących na PiS, Samoobronę czy LPR, o tyle wśród wyborców i wyborczyń PO jest ich sporo. Przyczyn takiego stan rzeczy jest zapewne wiele, ale kilka wydaje się decydujących. Przede wszystkim Platforma Obywatelska od zawsze stara się prezentować jako nowoczesna partia ludzi otwartych na świat, wypowiedzi na tematy obyczajowe unikano, a do dziś liderzy PO nie mają w tej dziedzinie żadnych pomysłów - raczej jedynie podbijają konserwatyzm innych. Jednocześnie zamieszanie wywołuje specyficzne rozumiane pojęcie "liberalizm", Platforma konsekwentnie określa się jako partia liberalna, tak jest też postrzegana i zwalczana. Problem w tym, że liberalizm odnosi się w tym wypadku tylko do poglądu na gospodarkę, w sprawach zmian kulturowych mamy natomiast do czynienia z konserwatywną prawicą, i wbrew pozorom nie dotyczy to tylko kilku osób skupionych wokół Jana Rokity.

Niechęć Platformy Obywatelskiej w stosunku do jakichkolwiek działań emancypacyjnych na rzecz mniejszości seksualnych ma długą tradycję, nie sposób w tym miejscu przypomnieć wszystkich homofobicznych działań i wypowiedzi. Już w 2001 r. Donald Tusk pytany o zalegalizowane w Holandii małżeństwa jednopłciowe odpowiadał: "Małżeństwa homoseksualne z prawem do adopcji dzieci są obce kulturze polskiej". Z czasem jego wypowiedzi przybrały tylko na... radykalizmie, przy okazji debat nad przyjętą przez Senat ustawą o związkach partnerskich Tusk zapowiedział, że Platforma jest przeciw, gdyż "związek homoseksualny nie jest pożądaną normą prawną, która powinna być wspierana przez państwo". A Jan Rokita podawał trzy powody z powodu których PO nie może się zgodzić na podobną ustawę: "Po pierwsze, w konstytucji jest zapisane, iż małżeństwo jest związkiem mężczyzny i kobiety. Po drugie, zdrowy rozsądek. Po trzecie, silna tradycja i przekonanie większości społeczeństwa".

Najbardziej oburzająca była bez wątpienia reakcja na krakowski Marsz Tolerancji w 2004 r., Platforma zdecydowanie opowiedziała się wówczas przeciwko organizowaniu manifestacji stając w jedynym szeregu z kibolami i Młodzieżą Wszechpolską. Donald Tusk mówił w "Gazecie Wyborczej" dlaczego by nie wydał pozwolenia na podobne zgromadzenie: "Moim zdaniem ze względu na nikłe poparcie dla żądań gejów i lesbijek w Polsce - mam na myśli związki partnerskie - tego rodzaju demonstracje mają charakter prowokacji i afirmacji pewnych zachowań. Raczej nie służą tolerancji i poszanowaniu odmienności, lecz zaostrzają temperaturę dyskursu." Przy okazji żadnej z późniejszych Parad, liderzy PO nie zdobyli się na choćby najmniejszy wyraz poparacia dla gejów i lesbijek, nawet w momencie bezprawnego zakazywania zgromadzeń przez Lecha Kaczyńskiego. Mieliśmy za to popis kiepskiego humoru i bagatelizowania problemu homofobii, np. porównywanie manifestacji gejów i lesbijek do marszu onanistów. Pytany przez media o rozpędzony brutalnie przez policję poznański Marsz Równości 2005, Jan Rokita odparł: "Wy chcecie, abym się zajmował gejami, ja wolałbym już lesbijki." Podobne podejście jest udziałem całej czołówki Platformy Obywatelskiej. Wystarczy przypomnieć wypowiedzi Julii Pitery, która uważała, że "o takich sprawach" nie powinno się w ogóle mówić publicznie czy Stefana Niesiołowskiego wyznającego bez skrępowania, że gejami się brzydzi. Niedawno Grzegorz Schetyna (druga osoba w partii) tak charakteryzował swoje poglądy: "Jestem typowym wyborcą PO: konserwatywnym liberałem. Jestem przeciwnikiem legalizacji aborcji, przeciwnikiem małżeństw homoseksualnych, bo za tym szedłby postulat adopcji przez takie pary dzieci, a na to nigdy nie mógłbym się zgodzić. Obyczajowo jestem dosyć konserwatywny." Powyższa wypowiedź wydaje się niezmiernie typowa dla przedstawicieli Platformy, poglądy skrajnie prawicowe przedstawia się jako zaledwie "dosyć konserwatywne", w ten sposób pozoruje umiarkowanie i sytuuje się w centrum polskiej sceny politycznej, na co nabiera się większość mediów. Najbardziej racjonalnym działaniem wydaje się w tym wypadku wzięcie sobie do serca postulatu Jana Rokity wygłoszonego przy okazji dyskusji na temat gejów i lesbijek: "niech tacy ludzie głosują na partie polityczne, które w tej sprawie mają inne poglądy od nas."

Lewica

Problem z poziomem reprezentowanym przez polską prawicę w kwestach LGBT byłby zapewne mniej odczuwalny, gdyby istniała silna lewica. Tak się jednak nieszczęśliwie składa, że jedynym liczącym się ugrupowaniem, które można uznać za przeciwwagę dla prawicy pozostaje od lat SLD, partia lewicowa głównie z nazwy. Obecnie jako LiD Sojusz idzie do wyborów wspólnie z Partią Demokratyczną i SDPL, prezentując przy okazji nowy program, gdzie o mniejszościach seksualnych napisano jedynie w rozdziale "Polska ludzi wolnych": "Dyskryminacja osób homoseksualnych - jest to w dużej mierze problem ukryty, ze względu na nieujawnianie tożsamości homoseksualnej. Brak jest jasnego i publicznego sprzeciwu ze strony organów władzy publicznej wobec słownej agresji przeciw osobom homoseksualnym." Ten fragment świetnie obrazuje stosunek obecnej lewicy do gejów i lesbijek. Pomijam tu nawet brak postulatu legalizacji związków jednopłciowych co jest standardem w niemal w całej Europie, chodzi raczej o lekceważący stosunek, który polega na bezsensownym odfajkowaniu tematu, nikt bowiem nie ma chyba wątpliowości, że dyskryminacja gejów i lesbijek nie zaczyna ani nie kończy się na agresji słownej.

Także listy wyborcze układane są według znanego od lat klucza, nawet w dużych miastach, gdzie tradycyjnie istnieje lewicowy elektorat, LiD nie zdobył się na nowe otwarcie, wprowadzenie osób spoza zamkniętego kręgu, o wyoutowanych gejach i lesbijkach nie wspominając. W gruncie rzeczy wciąż realizowana jest polityka znana z czasów rządu SLD, kiedy deklarowana lewicowość spotykała się z realizowanym konsekwentnie systemem wartości polskiej prawicy. I nie chodzi tu tylko o najbardziej spektakularne akcje jak blokowanie senackiego projektu Marii Szyszkowskiej czy wspieranie budowy bizantyjskiego ołtarza prałata Henryka Jankowksiego, ale sytuacje z którymi rząd spotyka się na każdym kroku i tylko od kierunku polityki zależy czy ułatwienia w codziennym życiu zostaną wprowadzone czy nie. We wrześniu 2003 r. Komisja Europejska zaproponowała uproszczenie procedur związanych z przemieszczaniem się obywateli Unii Europejskiej i ich rodzin do innych krajów, Polska skutecznie sprzeciwiła się pomysłowi by za rodzinę uznawać partnerów ze związków homoseksualnych i konkubinatów: "Uważam to za nasz sukces" - mówił Krzysztof Krystowski, wiceminister gospodarki w rządzie Leszka Millera. Można oczywiście łudzić się, że od tamtego czasu wiele się zmieniło, a najbardziej skompromitowani działacze odeszli, ale... tylko do czasu, gdy posłucha się wypowiedzi patrona LiD-u jakim jest bez wątpienia Aleksander Kwaśniewski. Były prezydent pytany przez "Gazetę Krakowską" czy w postulatach centrolewu znajdzie się kwestia legalizacji związków jednopłciowych odpowiedział: "Tak. Sądzę jednak, że na pełne zrównanie w prawach związków homoseksualnych z heteroseksualnymi jest w Polsce jeszcze za wcześnie. Chodzi tu przede wszystkim o możliwość adopcji dzieci. Osobiście jestem w stanie wyobrazić sobie parę homoseksualną, która wychowuje dziecko lepiej niż niejedno sakramentalne małżeństwo, ale moim zdaniem nie dojrzeliśmy jeszcze do pełnego równouprawnienia związków gejów czy lesbijek z tradycyjnymi małżeństwami. Przynajmniej w tej materii." Przy okazji takich wypowiedzi musi pojawić się pytanie w jaki sposób politycy LiD-u mają zamiar wprowadzać w życie postulaty do których sami nie są przekonani.

DRAMAT

Paradoks polskiej sceny politycznej polega na tym, że coraz mniej tu miejsca dla różnorodności, system finansowania partii i wyśrubowane progi wyborcze zamiast wspierania, raczej blokuje wszelką obywatelską inicjatywę. W efekcie przy okazji kolejnych wyborów spotykamy wciąż te same twarze kilku nieciekawych panów w przepoconych garniturkach, którzy przyssali się do poselskich ław. Następuje polaryzacja i do Sejmu wchodzi coraz mniej partii, coraz bardziej do siebie podobnych, wybór staje się już tylko pozorem. Zawsze jednak może być gorzej, dlatego tak ważne jest, aby geje i lesbijki nie tylko chodzili na wybory, ale także świadomie popierali konkretne ugrupowania czy ludzi. Poglądy możemy mieć różne, założenie wyjściowe powinno być jedno: nie głosujemy na partie homofobiczne. Tylko z takim podejściem mniejszości seksualne mają szansę stać się grupą społeczną braną pod uwagę w przyszłości w politycznych kalkulacjach. Dopóki istnieje nierówne traktowanie, dopóty wrzucając kartkę wyborczą należy pamiętać także o kwestii praw LGBT.