Jesteś ofiarą przestępstwa na tle homofobii? Nie bój się Policji!

To był grudniowy wieczór, krakowski Kazimierz. Jan wracał wraz ze swoim narzeczonym i znajomym. Panowie trochę się do siebie kleili, ale jak sam Jan mówi - ulica była pusta, jedynie w jednej z bram siedziała dziewczyna z chłopakiem. I to ona zaczęła za grupą wykrzykiwać homofobiczne hasła. Szybko doszło do bójki, która dla Jana, jego chłopaka i znajomego skończyła się w szpitalu.

Dwa tygodnie potem na stronie na Facebooku magazynu Replika pojawiła się inna krakowska historia: niby homofobiczne żarty, uderzenie w twarz i interwencja Policji.

Małopolska Policja podkreśla w rozmowie z nami, że nie ma statystyk, które by wskazywały, że w Krakowie zwiększyła się liczba pobić na tle homofobicznym. I apeluje: nie ma się czego bać, a bez zgłaszania takich zdarzeń sprawcy będą czuli się bezkarni.

Z okazji obchodzonego 22 lutego Dnia Ofiar Przestępstw i Tygodnia Pomocy Ofiarom Przestępstw, który od kilku lat organizuje Ministerstwo Sprawiedliwości, przypominamy: o czym należy pamiętać, jeżeli staniemy się ofiarą przestępstwa, w tym na tle nienawiści.

Rzecznik Prasowy Komendy Wojewódzkiej Policji w Krakowie, mł. insp. Sebastian Gleń, mówi w rozmowie z nami, że "Opinia o Policji, która „nie jest przyjazna” jest stereotypem, trochę podobnym do tych, z którymi zmagają się grupy narodowościowe, etniczne czy społeczne. Małopolska Policja jest przyjazna, a przede wszystkim jest profesjonalna. Większość naszych funkcjonariuszy uczestniczyła w szkoleniu zatytułowanym „Kurs specjalistyczny w zakresie zapobiegania i zwalczania przestępstw z nienawiści”. W czasie takiego szkolenia omawiane są zarówno przestępstwa nienawistne, jak i sposób postępowania z ofiarami".

W „Zasadach etyki zawodowej policjanta”, które przywołuje Rzecznik, czytamy:

§6. Postępowanie policjanta w kontaktach z ludźmi powinna cechować życzliwość oraz bezstronność wykluczająca uprzedzenia rasowe, narodowościowe, wyznaniowe, polityczne, światopoglądowe lub wynikające z innych przyczyn.

§8. Wykonując zadania służbowe policjant powinien dostosowywać swoje zachowanie do sytuacji i cech osób uczestniczących w zdarzeniu, w szczególności wieku, płci, narodowości i wyznania, a także uwzględniać uzasadnione potrzeby tych osób.

§9. W trakcie wykonywania czynności służbowych policjant powinien zachować szczególną wrażliwość i takt w stosunku do ofiar przestępstwa lub innego zdarzenia, udzielać im możliwie wszechstronnej pomocy, a także dbać o zachowanie dyskrecji.

Gleń podkreśla także, że nieuzasadniona jest obawa ujawnienia orientacji seksualnej. Dlaczego? Albowiem policjant lub policjantka nie może o nią zapytać, gdyż należy ona do tzw. danych wrażliwych. Po drugie - sami i same decydujemy, czy chcemy ją ujawnić. Warto tu pamiętać, że ofiarami homofobii są nie tylko ludzie LGBT. "To motywacja sprawcy jest tu kluczowa, a rzeczywiste pochodzenie, czy orientacja ofiary nie ma tu znaczenia i policjanci nie muszą jej znać. O ile atak będzie motywowany uprzedzeniem, np. z powodu homofobii, to jest przestępstwem nienawistnym, nawet jeśli jego ofiarą padnie osoba heteroseksualna" - mówi sam Gleń.

"Po trzecie, jest możliwe umieszczenie tych danych w aktach sprawy wyłącznie wtedy, gdy informacje te mają przydatność wykrywczą, dowodową lub identyfikacyjną w prowadzonym postępowaniu (art. 20 ustawy o Policji). Dostęp do tej informacji mają wyłącznie osoby uprawnione do prowadzenia lub nadzorowania postępowania oraz później instytucje wymiaru sprawiedliwości, czyli prokurator oraz sąd. Po czwarte, nie wolno informacji o tzw. danych wrażliwych przetwarzać, czyli nie będą one zestawiane, analizowane czy też przekazywane innym instytucjom (wyjątek stanowi postępowanie sądowe), nawet jeśli zostałyby zanonimizowane" - zaznacza Rzecznik.


Poprosiliśmy też Małopolską Policję o kilka rad w przypadku napaści na tle homofobicznym.

1) Podczas napaści – ratuj życie i zdrowie

Napaść może mieć różny przebieg, zazwyczaj jest to zdarzenie dynamiczne – tu reakcje mogą być różne, ale najważniejsze jest własne życie i zdrowie. Należy się oczywiście bronić. Nie tylko siła fizyczna, ale i krzyk może być pomocny - by zaalarmować otoczenie (przechodniów), czy zwrócenie się do kogoś o pomoc. W przypadku przewagi sprawcy/-ców wynikającej z ich liczby, siły czy posiadania narzędzi niebezpiecznych – rozwiązaniem jest ucieczka.

2) Podczas napaści – gromadź materiał dowodowy (pamiętając jednak o tym co powyżej)

Aby działania wykrywcze były skuteczne, a sprawca został ukarany - Policja musi zgromadzić materiał dowodowy. Ułatwi jej to zapamiętanie i podanie przez ofiarę jak najwięcej szczegółów wyglądu sprawcy i przebiegu napaści. Jest to trudne w sytuacji bardzo dużego stresu, ale nie jest niemożliwe.

Dotyczy to zarówno sposobu działania sprawcy (niespodziewany atak lub sytuacja eskalacji agresji), sposobu wyrażania się przez niego (akcent, charakterystyczne zwroty) oraz szczegółów ubrania i wyglądu. Tu obowiązują zasady „im więcej, tym lepiej” oraz „nie ma nieistotnych szczegółów”.

Ważne jest odnotowanie, np. już po zdarzeniu, dokładnego czasu i miejsca zdarzenia. Pomoże to Policji skorzystać z systemów monitoringu (nawet jeśli kamery nie obejmują miejsca ataku, to sprawca musiał do niego przyjść, można zatem przejrzeć monitoring z miejsc sąsiadujących z miejscem ataku, ale trudno jest analizować materiał, gdy określenie czasu zdarzenia jest b. ogólne, np. „późnym popołudniem” zamiast „16.27”). Z kolei wypowiedzi sprawcy posłużą też określeniu jego motywacji, tj. ustaleniu, czy zdarzenie miało charakter nienawistny.

3) Po napaści – idź na Policję

Osoba, która stała się ofiarą napaści motywowanej nienawistnie – powinna się zgłosić na Policję jak najszybciej.

"Zgłoszenie przestępstwa jest ważne zarówno z punktu widzenia porządku publicznego – sprawca zostanie ukarany, jak i też ma oddziaływanie prewencyjne, bo kolejny potencjalny sprawca będzie miał świadomość, że poniesie konsekwencje. To może zapobiec kolejnym atakom" - reasumuje Gleń.

(oprac. md)