Wywiady Repliki: Kayah

Masz gejów albo lesbijki wśród swych przyjaciół?

Tak, w moim środowisku jest mnóstwo osób homoseksualnych, ale ja przyjaźnię się z człowiekiem, a nie z jego orientacją seksualną. Mnie nie interesuje kto z kim śpi, jeśli nie sypia ze mną (uśmiech). I to niezależnie czy jest homo, czy hetero.

Byłaś świadkiem jakiegoś homoseksualnego coming outu?

Rzeczywiście, po wielu latach wstydliwości ujawniło się paru moich kolegów, nie zmieniło to mojego stosunku do nich. Wręcz pomyślałam, że nareszcie, bo żal mi było latami patrzeć, jak się męczą, cały czas kontrolując każdy gest i słowo i zamykając się w pułapce cudzych opinii.

Jesteś matką 11-letniego dziś syna. Zastanawiałaś się, jak byś zareagowała, gdyby pewnego dnia on miał ci zrobić coming out?

Brak akceptacji w rodzinie niekoniecznie może oznaczać wrogość. Myślę, że często jest też to wyraz wielkiego żalu za nieprzedłużeniem rodu klasycznym ojcostwem, czy macierzyństwem. Poczuciem straty, że nie będzie klasycznego modelu rodziny. Może to być też strach, że świat nie zaakceptuje naszego dziecka, uznając je za gorsze, słabsze lub wręcz niemoralne. A przecież moralność nie ma nic wspólnego z orientacją seksualną. Znam osoby heteroseksualne, które w moim przekonaniu żyją niemoralnie i nieetycznie, szafując swoim ciałem, wykorzystując innych, manipulując ludźmi itd. Miłość bezwarunkowa, jaką czuję do mojego syna nakazałaby mi zaakceptować jego orientację. Jest to dla mnie oczywiste. Nie mówię, że przyszłoby mi to łatwo, bo jak większość kobiet chciałabym mieć wnuki, ale szanuję go, szanuję jego autonomię.

A ze swymi przyjaciółmi gejami rozmawiasz o seksualności?

Oj, uwielbiam o tym gadać! Ponieważ nie jestem purytanką i właściwie nie znam tematów tabu, poza publicznymi wyznaniami, zawsze chcę się czegoś nowego dowiedzieć. Interesuje mnie, jak obie strony postrzegają świat, miłość i seks. Nie ukrywam też, że pewnego rodzaju edukację seksualną także zawdzięczam rozmowom z gejami. O rany, teraz to już po mnie! (śmiech)

Mamy – geje i kobiety hetero - ten sam obiekt erotycznych zainteresowań, więc mała wymiana doświadczeń może być pożyteczna...

No właśnie!

Purytanką rzeczywiście nie jesteś. Utkwiła mi w pamięci Twoja odpowiedź na pytanie, co Cię pociąga w mężczyznach: "Ładny męski tyłek jest fajny. Zastanawiam się tylko, czy trzeba robić rozgraniczenie na męski i damski. W ogóle atrakcyjny tyłek jest... atrakcyjny".

Wiedziałam, że to zacytujesz.

Co sprawia, że komunikacja na linii Kayah-gejowscy fani jest tak łatwa?

Nie mam pojęcia, czym sobie muzycznie na to zasłużyłam. Jako człowiek chyba moją otwarcie manifestowaną sympatią i tolerancją. Wizerunkowo... nie wiem. Ale faktem jest, że silna część mojej publiczności to homoseksualiści. Może chodzi o pewną wrażliwość i tę tęsknotę za miłością, o której śpiewam, a którą odczuwają inni, szczególnie właśnie w tym środowisku.

Wiesz, że „Supermenka” jest chętnie wykonywana przez polskie drag queens? „Gdybym mogła być mężczyzną jeden dzień...” - takie słowa „śpiewane” przez faceta w kobiecym stroju nabierają dodatkowego znaczenia...

Fajnie! Cieszę się. Ta piosenka w ogóle ma wiele równoległych żyć. Kiedy ją pisałam, chciałam o tęsknocie za „prawdziwym” facetem opowiedzieć trochę z przymrużeniem oka. Tymczasem wiele kobiet potraktowało ten tekst dosłownie, przekuwając go na swój manifest niepodległościowy. Zdarzało się, że po koncertach płakały w moich ramionach dziękując za „Supermenkę”, bo uratowała im życie, dzięki sile, jaką odnalazły w sobie, potrafiły przerwać patologiczne małżeństwo, pasmo życiowych niepowodzeń itd. Nigdy bym się tego nie spodziewała.

W jednym z wywiadów powiedziałaś, że pomimo orientacji hetero mogłabyś zrobić "wyjątek dla Me'Shell NdegéOcello" - ciemnoskórej basistki i wokalistki, otwartej lesbijki. Co Cię w niej pociąga?

Oczywiście to był żart, ale rzeczywiście ona jest niesamowita. Przede wszystkim niesamowicie gra. Nieprzeciętny talent, no i jeszcze ten zmysłowy głos... Jest fascynująca i ...bardzo przystojna, jeśli mogę tak powiedzieć.

Testosteron oskarżasz o „łez strumienie, osamotnienie, zdradę i gniew”. Może będąc z kobietą, dostrzegłabyś jakieś „grzechy” estrogenu...?

(śmiech) Kobiety mnie fascynują, to za nimi oglądam się na ulicy, podziwiam je dosłownie za wszystko. Mimo to nie odnalazłam w sobie pędu seksualnego w ich kierunku. Może... jeszcze nie? W mojej rodzinie to nie nowość. Moja babcia ze strony ojca była kuzynką wybitnej pisarki Marii Dąbrowskiej, a ta przecież wiele lat pozostawała w związku z kobietą.
Kobiety głupie można oskarżyć poza głupotą o kłótliwość, zawiść, podstępność i manipulację. Mądre można oskarżyć, że są za mądre. Bo faceci tego na ogół nie lubią. Powiedzmy sobie szczerze, jak się chce psa uderzyć, to kij zawsze się znajdzie. Choć ten wywiad jest w dużej mierze o płciach, to prawdę mówiąc już dawno przestałam świat rozumieć w ten sposób. Oczywiście darzę kobiety siostrzaną miłością i zawsze jako kobieta będę stać po ich stronie, ale ludzie przede wszystkim dzielą się na mądrych i głupich, dobrych i złych, takich z którymi mamy chemię lub nie. Płeć tu nie ma nic do rzeczy. Podobnie jest z patriotyzmem. Kocham mój kraj, moją Warszawę, historię, język itd., ale nie czuję jedności z jakimś głupkiem tylko dlatego, że mówimy oboje po polsku.

„Nie mogłabym się przyjaźnić z antysemitami, ani z homofobami” - to Twoje słowa.

Nie z każdym można dyskutować, nie z każdym warto, zwyczajne argumenty nie trafiają kiedy mówi się innymi językami, a kiedy jeszcze nie ma woli zrozumienia, to już w ogóle klęska...

Dlaczego w polskim przemyśle muzycznym nie ma na razie jawnych gejów ani lesbijek? Nie mamy ani polskiego Eltona Johna czy George'a Michaela ani polskiej Beth Ditto czy Melissy Etheridge.

Jaką mają gwarancję, że nie skończyłoby się to jatką rodem z wiejskiego wesela? Pewnie dlatego nie mają odwagi...



Rozmawiamy w przededniu ukazania się płyty „Kayah & Royal Quartet” czyli zbioru Twoich piosenek wykonanych z kwartetem smyczkowym. Jak doszło do Waszej współpracy?

Zgłosili się do mnie ponad rok temu z propozycją zagrania wspólnego koncertu z moimi piosenkami w nowych aranżacjach, by zagrać na stworzonym przez nich festiwalu Kwartesencja. To miała być jednorazowa przygoda, ale koncert spotkał się z takim przyjęciem, że posypały się zaproszenia. Fajnie nam było razem, więc je przyjęliśmy. Dalszy ciąg nas zaskoczył, bo koncerty stały się wielce popularne, a emocje, jakie udało się nam wygenerować były tak silne, że uznaliśmy, że warto wejść do studia i to zarejestrować.
Praca w studiu była dość skomplikowana, ponieważ musieliśmy wszystko nagrywać na 100 %, bez powtórek, na żywo, tak jak byśmy rejestrowali koncert, z tą różnicą, że siedzieliśmy dla dobra dźwięku w izolatkach, jednocześnie widząc się jedynie w monitorach. Wyszło wspaniale.

Oprócz Twoich hitów takich jak „Testosteron”, „Tabakiera”, „Jestem kamieniem” czy „100 lat młodej parze”, na płycie jest też cover gejowskiej divy Grace Jones „Libertango (I've seen that face before)”.

Wspólnie uznaliśmy, że brakuje nam czegoś z pazurem, by emocje na koncertach, a tym samym na płycie były kompletne. Kwartet miał już opracowaną tę kompozycję, pozostało mi tylko nauczyć się tekstu i właściwie to zinterpretować. Zawsze dobrze mi się ten utwór kojarzył. Również za sprawą Grace Jones. Trudno jest go śpiewać po swojemu, bo jej wersja była bardzo przekonywująca.

A skąd pomysł na włączenie cygańskiego ludowego numeru „Lume”?

W tej piosence zakochałam się już w dzieciństwie. Zawsze marzyłam by ją zaśpiewać. udało mi się to dopiero teraz. Mam jedynie nadzieję, że poprawnie po romsku. Kwartet jako stricte klasyczny trochę się jej obawiał, ale poradzili sobie z tą ludycznością genialnie. Trudno się dziwić. Jest to jeden z najlepszych kwartetów smyczkowych na świecie, tak bardzo doceniony poza granicami Polski, mogący się pochwalić super recenzjami największych międzynarodowych autorytetów.

Trudno było Ci się odzwyczaić od pierwotnych aranżacji Twoich starych hitów i „przestawić” na klasyczne?

Nietrudno, bo z wieloma z nich rzadko miałam przez te lata kontakt. Najbardziej i najpozytywniej zaskoczyła mnie nasza interpretacja "Jak liść". To majstersztyk aranżacyjny, zagrany z taką dojrzałością i wyczuciem, tak muzykalnie i spójnie, że powinien stać się sztandarem tej płyty.

Jakich spodziewasz się reakcji na płytę, szczególnie wśród starych fanów?

Ciągle ufam, że moi fani dojrzewają wraz ze mną, idziemy równoległą drogą, podejrzewam, że z latami mogą nas fascynować odmienne rzeczy, ale wierzę też, że jeśli docenili moją szczerość, czy wrażliwość już dawno temu, to skoro się w tej kwestii niewiele zmieniło, niezależnie jaką estetykę zaproponuję, będą mi wierni. Jestem przekonana, że ta płyta dostarczy mi także nowych odbiorców. Liczę, że również poza granicami naszego kraju, skąd przychodzą do nas już w tej chwili zaproszenia na koncerty. W Polsce też oczywiście będziemy występować.

A sama czego ostatnio słuchasz?

Klasyki właśnie. Jakąś taką mam teraz dziwną tendencję. A kiedy się zmęczę, słucham muzyki z Afryki, Indii i Brazylii. Odeszłam ostatnio od tanecznej estetyki, co nie znaczy, że do niej nie wrócę.

„Supermenka”, „Na językach” czy „Diamenty” z zeszłorocznej płyty „Skała” nawiązują chyba stylistycznie do złotych czasów gejowskiego disco z lat 70., gdy królowały Donna Summer czy Gloria Gaynor. Ty śpiewasz „Znów otrzepię się z kurzu i ruszę do przodu, wzlecę w górę, wysoko, jak feniks z popiołu”, co rymuje się idealnie z gejowskim hymnem Glorii "I will survive".

Z rąk Glorii Gaynor miałam nawet zaszczyt odbierać nagrodę! Ona już za samo nazwisko może być „GAYowską” ikoną, nie?