Tęczowy Berlin

Berlin obok Londynu i Amsterdamu jest największą metropolią gejowską w Europie. Mieszka tu około 170 tysięcy gejów, nie licząc odwiedzających stolicę Niemiec rzesz branżowych turystów z całego świata. Dynamicznie pulsująca życiem scena ("die Szene"- tłumaczone jako środowisko) gejowskiego życia nie należy już do jednej z wielu istniejących tu "subkultur", lecz uznawana jest powszechnie, dzięki swej wielopłaszczyznowości i bogactwu przejawów za jeden z elementów tworzących obraz miasta. Berlińskie " Gay by night" funkcjonuje jako wizytówka i motyw promocyjny stolicy. Berlińczycy na czele ze swym burmistrzem - gejem dumni są z tego, ze na świecie ich miasto postrzegane jest jako europejska Mekka gejowska.

Każdy znajdzie tu coś dla siebie. Geje i lesbijki, Bi, Transi, Queer-Queens, Drags, Dragkings, -w samym Berlinie jest około 150 lokali gejowskich, zrzeszonych w związku pedalskich resauratorów (Verein schwuler Wirte); wydawane są dwa bezpłatne magazyny gejowskie; są wydawnictwa książkowe i specjalistyczne księgarnie, apteki, kluby sportowe, szkoły tańca dla jednopłciowych par, wreszcie kursy językowe, sklepy odzieżowe dla ciotek i dla fetyszystów, nawet na jednym z głównych placów Berlina jest budka z typowymi berlińskimi kiełbaskami prowadzona oficjalnie pod flagą tęczy przez parę młodych gejów. (ostatnio odkryłem drugą przy Aleksanderplatz, w centrum Berlina Wschodniego, lokal branżowy o wymownej nazwie "Die Szene am Alex"- też były kiełbaski i piwo -i to o 9 rano! Sic!). W Berlinie nadaje swoje audycje dla Szwuli (der Schwul- po niemiecku można tłumaczyć jako: "pedał", słowo to jednak zostało przyswojone (czyt. oswojone) przez środowisko i nie ma już żadnego wydźwięku obraźliwego czy pejoratywnego) Radio Knackpunkt, jest przyznawana nagroda filmowa TEDDY-Film-Award, są niezliczone organizacje, punkty konsultacyjne, miejsca spotkań, stowarzyszenia i wiele wiele innych....

Berlin niczym olbrzymi magnes przyciągał zawsze i do dziś przyciąga homoseksualistów, którzy w ucieczce przed represjami czekającymi ich na konserwatywnej -jak prawie wszędzie na świecie prowincji, wybrali na swoje miejsce ucieczki atrakcje, ale też i trudy, życia i bycia w wielkim mieście.

Historia oficjalnie postrzeganego i uznawanego ruchu gejowskiego w Berlinie rozpoczęła się przed ponad stu laty i łączy się z postacią Magnusa Hirschfelda i jego walką o równouprawnienie oraz zlikwidowanie słynnego paragrafu 175 (dot. prześladowania homoseksualistów i stanowił podstawę zsyłania ich w czasach nazistowskich do obozów koncentracyjnych). Magnus Hirschfeld utworzył w 1919 roku Instytut Seksuologii (Institut für Sexualwissenschaft), w którym opierając się na metodach naukowych realizował cele oświatowe i polityczne. Za pomocą metod naukowej argumentacji próbował Hirschfeld przeprowadzić swoistą reformę seksualną, zaś homoseksualistów wyłączyć z kręgów kryminalnych i kryminogennych, (do których ich wtedy zaliczano). Instytut został jednak w 1933 roku zamknięty przez nazistów a jego bibliotekę, zawierającą między innymi prace Magnusa Hirschfelda i jego współpracowników, zostały publicznie spalone na placu opery (dzisiejszy Bebelplatz).

W "roaring twenties" homoseksualizm i androgynizm były przejawem ducha czasu i znajdowały swe odzwierciedlenie w licznych publikacjach, książkach a także w kinie zaangażowanym. W dzielnicy Schöneberg powstają enklawy rozrywki i rozkoszy, gdzie na dyskusjach w salonach i spelunkach spotykali się artyści i pisarze, niezależnie od prezentowanej przez nich orientacji seksualnej. W.H. Auden i Christopher Isherwood czerpali w całej pełni z możliwości oferowanych przez nocne życie Berlina. Swoje berlińskie wspomnienia Isherwood opisał potem w znanych powieściach, "Mr. Norris changes Trains" oraz "Goodbye to Berlin"; na podstawie tej ostatniej nakręcony został słynny film "Cabaret". Auden opisywał w swoich wierszach bardziej ducha miasta i jego atmosferę niż sam Berlin, w jego utworach odnajdujemy też aluzje do istniejącej w stolicy Niemiec napiętej coraz bardziej atmosfery politycznej.

Wraz z przejęciem władzy przez narodowych socjalistów rozpoczyna się w Berlinie okres wielkiej dyskryminacji, któremu towarzyszy zamykanie lokali dla homoseksualistów i lesbijek, deportacje czy wreszcie morderstwa, często dokonywane w majestacie obowiązującego wówczas "prawa". Niektórym prześladowanym udaje się ucieczka. Na przymusową emigrację udaję się między innymi znany i powszechnie ceniony pisarz Klaus Mann.

Po zakończeniu II Wojny Światowej w epoce Adenauera, która pomogła wyjść społeczeństwu niemieckiemu z post-wojennej traumy, homoseksualizm podlegał jednak nadal sankcjom prawnym. We wschodniej części miasta w 1950 słynny paragraf 175 został zmieniony i od 1968 czynności homoseksualne dorosłych zostały zalegalizowane.

Punktem zwrotnym w historii światowego ruchu gejowskiego stał się rok 1969, kiedy goście Stonewall, nowojorskiej knajpy gejowskiej mieszczącej się przy ulicy Christopher Street, stawili czynny opór oddziałom nowojorskiej policji. W rocznicę tych wydarzeń obchodzony jest Gay-Pride-Parades Day, czyli dzień dumy gejowskiej, który w kilka lat później przewędrował przez ocean do Europy stając się jako CSD Parade wizytówką i atrakcją turystyczną wielu stolic starego kontynentu w tym także Berlina.

Na początku lat 70- tych tworzą się w stolicy Niemiec, na fali ogólnych politycznych i socjo- krytycznych przemian, stowarzyszenia i zorganizowane grupy gejowskie, zdominowana głownie przez mężczyzn. W Berlinie Wschodnim, gdzie "koleżanki" spotykają się głownie w dzielnicy Prenzlauer Berg powstaje "Homosexuelle Interessengemeinschaft Berlin". Spotkania grupy odbywają się nieformalnie u znanej berlińskiej megacioty Charlotty von Mahlsdorf. Zaawansowany proces emancypacji gejów i lesbijek rozpoczął się od połowy lat siedemdziesiątych głównie dzięki filmom znanego reżysera Rosy von Praunheim, którego najsłynniejszy film "Nicht der Homosexuelle ist pervers, sondern die Situation in der er lebt" (Nie homoseksualista jest perwersyjny, lecz sytuacja, w której żyje) zrobił furorę nie tylko wśród branżowej publiki i stał się swoistym manifestem wszelkich powstających w tym czasie ruchów emancypacyjnych homoseksualistów niemieckich. Jak grzyby po deszczu zaczęły powstawać także gejowskie kawiarnie, knajpy i lokale, wydawnictwa i księgarnie .W roku 1983 Deutsche AIDS-Hilfe poczęło reprezentować interesy zainfekowanych wirusem HIV i chorych na AIDS a także propagować konieczność uprawiania bezpiecznego seksu. Od tego czasu w całych Niemczech powstało 130 lokalnych jednostek AIDS-Hilfe. Od 1985 wydawany jest w Berlinie magazyn dla gejów i lesbijek- Siegessäule; tematyka lesbijska prezentowana jest w nim od połowy lat 90- tych.
Stolica zjednoczonych Niemiec - Berlin na początku XXI wieku jest koronnym przykładem nowoczesnej, światowej, demokratycznej i tolerancyjnej światowej metropolii, gdzie środowisko homoseksualne istnieje w całej swojej pełni i różnorodności, gdzie każdy może znaleźć coś dla siebie zgodnie z mottem: dla każdego coś miłego.

Środowisko, czyli "die Szene"

Schöneberg
Najbardziej znaną dzielnicą "pedalską" jest Schöneberg, gdzie środowisko branżowe spotyka się na każdym kroku a tęczowe flagi i naklejki zdobią nie tylko liczne kawiarnie, bary, hotele i inne instytucje, lecz także budki z piwem, kiełbaskami czy frytkami. Życie branżowe koncentruje się tu od lat w trójkącie: Fuggerstrasse, Eisenacherstrasse oraz Motzstraße. Pierwszym znanym lokalem było Eldorado, który już w latach 20-tych został wzięty w posiadanie przez berlińskich awangardystów.

Także filmowcy już od 1919 roku traktowali Schöneberg, jako naturalne dekoracje dla wielu filmów, w których tematyka homoseksualna odgrywała nie poślednią rolę.

Wiele do dziś istniejących lokali i barów powstało tu już w latach 70- tych, wśród nich Anderes Ufer, sympatyczna gejowska kawiarenka, Tom's Bar oraz Hafen - kamienie węgielne "sceny" koncentrującej się przy Motzstraße w pobliżu Fuggereck. Najbardziej znaną dyskoteką tu jest Disco Connection.

W Schöneberger Kiez istnieje także doskonale rozwinięta sieć punktów informacyjnych i konsultacyjnych dla gejów i lesbijek: Beratungs- und Informationsstellen für Lesben und Schwule, np. dla lesbijek przy Kulmer Straße a także sklepik Mann-O-Meter przy Motzstraße.
Dawny właściciel Pour Elle, - lokalu uznawanego za najstarszy lokal dla lesbijek na terenia całych Niemiec, otworzył przy Hohenstauffenstraße lokal Together- knajpę dla lesbijek i ich przyjaciół.

Prenzlauer Berg
Prenzlauer Berg jest ulubioną dzielnicą zwłaszcza dla studentów zamieniających regularnie noc w dzień. Między stacjami metra Senefelder Platz i Schönhauser Allee jest naprawdę czego poszukać! Godnymi polecenia są Café Amsterdam i Schall & Rauch przy Gleimstraße. Także przy Greifenhagener Straße koncentruje się gejowskie życie dzielnicy np.: Guppi, Villi's- piwiarnia. Schoppenstube jest najstarszą knajpą pedalską Berlina Wschodniego.
Dla "nieco starszych gejów" swe podwoje otwiera Bärenkeller przy Schönhauser Allee. Dla "prawdziwych facetów" szczególnie godne polecenia są bary dla skórzaków Greifbar oraz Stahlrohr.
Zupełnie innym klubem jest Sonntags-Club, założony już w roku 1973 pod nazwą "Homosexuelle Interessengemeinschaft Berlin". Odbywają się tam regularnie spotkania grup młodzieżowych, odczyty i wystawy. Obok, dla miłośników literatury erotycznej - specjalistyczna branżowa księgarnia, gdzie na zakupy w gay and lesbian store eastside można się wybrać szukając nie tylko książek, lecz także biżuterii, nierzadko intymnej, tęczowych akcesoriów a także kaset video i płyt DVD.


Kreuzberg
Kreuzberg był przez wiele lat uznawany za najbardziej kolorową i "odlotową" dzielnicę Berlina. Po upadku berlińskiego muru Kreuzberg z dzielnicy peryferyjnej stał się dzielnica centralną, nie zatracając jednak swego "bohemowego" charakteru. Życie gejowskie koncentruje się tu w okolicach Oranienstraße (O-Straße) oraz Mehringdamm. Dla miłośników piwa polecam tu Bierhimmel utrzymany w stylu lat 50-tych. Koło Mehringdamm, na wysokości Bergmannstraße, znajdują się Bargelb i Barbie Bar. Ostatnio popularnym stał się Café Sarotti. W pobliżu znajdują się pod jednym dachem SchwuZ, Melitta Sundström, Schwules Museum- gejowskie muzeum oraz siedziba stowarzyszenia aha - Allgemeine Homosexuelle Arbeitsgemeinschaft e.V.
SchwuZ od 1977 stanowi centrum spotkań dla gejów i lesbijek. Od Drag Queens do House, Oldies oraz Latin. Słynne na cały świat i chyba jedyne na świecie Schwules Museum -Muzem Pedalstwa istnieje od 1985 organizując wystawy tematyczne, odczyty oraz prezentując zbiory dokumentujące historię i współczesność gejowskiego życia nie tylko w Niemczech.


Friedrichshain
Friedrichshain nie stanowił dotychczas miejsca spotkań dla Gay-and-Lesbian-Community, jednakże w ostatnich trzech latach coś się tu także zmieniło. Wokół Simon-Dach-Straße oraz East Side Gallery koncentruje się gejowskie życie tej mało dotychczas popularnej wśród branży, lecz jakże interesującej dzielnicy. W lokalu Busche, największej pedalskiej dyskotece Europy na wielu poziomach i w licznych pomieszczeniach każdy wytańczyć może siódme i dziesiąte poty. Istniejący obok Kleine Busche, jest mniejszy, ale nie mniej popularny. U Meister Jacobs, można sobie strzelić najbardziej odlotową fryzurę na wieczór i odetchnąć w pobliskiej cafejce. A o tym, co się dzieje na Samariter Straße należy się koniecznie przekonać.

Mitte

Elegancka dzielnica Bezirk Mitte, stanowi idealne miejsce dla nowoczesnego clubbingu. Imprezy dla gejów i lesbijek odbywają się tu regularnie: w Driven Attacks, Kalkscheune oraz female jungle w Ackerkelle spotykają się lesbijki a w Club 69 oraz Honecker Lounge geje. Dla publiczności mieszanej a także dla heterycznych przyjaciół godnymi polecenia są Sage Club oraz Cafe Moskau

Janusz Boguszewicz


Opracowano na podstawie:

Berlin von hinten /Berlin od tyłu; przewodnik dla gejów po niemiecku i angielsku
Schwuler Stadtführer, Deutsch und Englisch
Bruno Gmünder Verlag
Leuschnerdamm 31, Kreuzberg,
Telefon 615 00 30, Fax 615 90 07


Lesbisches Berlin - Die Stadtbegleiterin / Berlin dla Lesbijek
Orlanda Frauenverlag GmbH
Großgörschenstraße 40, Schöneberg,
Telefon 216 36 96, Fax 215 39 58


Sergej / Bezpłatyn magazyn gejowski
Sergej Medien- und Verlags-GmbH
Kopenhagener Str. 14, Prenzlauer Berg,
Telefon 44 34 07 86, Fax 44 34 07 88
[email protected]


Siegessäule / Bezpłatny magazyn dla gejów i lesbijek
Jackwerth Verlag
Kulmer Str. 20a, Schöneberg,
Telefon 23 55 390, Fax 23 55 39 19
[email protected]
http://www.siegessaeule.de


Queer in Berlin / Bezpłatny magazyn dla gejów i lesbijek
Queer Verlag
Danziger Str. 63, Prenzlauer Berg,
Telefon 44 00 92 44, Fax 44 00 92 97
[email protected]


Spartacus 2004/2005
Największy międzynarodowy przewodnik dla gejów
Wyd.: Bruno Gmünder Verlag