Wirusowe zapalanie wątroby typy A i B

Wakacje to czas relaksu i zasłużonego odpoczynku. Rocznie w kraju i za granicą wypoczywa ponad 19 milionów Polaków. Wielu z nas pozostanie nad Bałtykiem lub wyjedzie w Tatry, inni nad Morze Śródziemne, a spora grupa wybierze dalekie egzotyczne podróże. Rzadko zdajemy sobie sprawę z zagrożeń zdrowotnych jakie na nas czyhają. Co zrobić, by z wakacyjnego wyjazdu przywieźć tylko pamiątki i cudowne wspomnienia? Pierwszym krokiem do pełnego bezpieczeństwa są szczepienia ochronne. Przede wszystkim przeciwko tzw. żółtaczce pokarmowej (WZW typu A) i wszczepiennej (WZW typu B). Przed obydwoma rodzajami wirusa uodporni nas szczepionka skojarzona. Dzięki niej możemy być pewni, że przez długie lata nic nam nie grozi. A wyjazdy - te bliskie i te najbardziej egzotyczne - staną się tylko czystą przyjemnością.

Przygotowując się do wyjazdu zwykle zapominamy o najważniejszym - naszym zdrowiu i bezpieczeństwie. Wiele osób za wyjazdowe choroby uważa tylko malarię, dur brzuszny, tężec lub polio, nie przypuszczając nawet, jak łatwo jest zakazić się wirusami żółtaczki typu A lub B. Zagrożenia czyhają wszędzie. Według danych Instytutu Turystki w 2003 roku ponad 15,8 milionów Polaków (powyżej 15. roku życia) uczestniczyło w krajowych wyjazdach turystycznych, a 3,3 milionów w wyjazdach zagranicznych. Z tego blisko 60% podróżujących, którzy wybrali się do krajów o podwyższonym ryzyku zachorowań na WZW typu A, nie było zaszczepionych,
w konsekwencji byli więc narażeni na zachorowania na żółtaczkę pokarmową.

Nawet najbardziej komfortowe warunki podróży i zachowanie zasad higieny nie gwarantują bezpieczeństwa. Wirusem żółtaczki pokarmowej zakazić się można nawet w najlepszym hotelu lub ekskluzywnej restauracji. Wystarczy umyć ręce w zakażonej wodzie lub mieć przypadkowy kontakt z osobą w bezobjawowym stadium choroby. Nawet kostka lodu w szklance z pięknie wyglądającym napojem, przygotowana z zainfekowanej wody, może być źródłem zakażenia. W pełni bezpieczne nie są nawet nasze Mazury, Tatry czy Bałtyk. Duże skupiska ludzi, wysoka temperatura oraz brak podstawowych zasad higieny stwarzają niebezpieczeństwo zachorowań. Do tego przypadkowo spożyte niemyte owoce i warzywa, niedogotowane mięso, niepasteryzowane mleko i - nieszczęście gotowe. A kto nie skusi się na regionalny przysmak z przydrożnej budki czy rybę na papierowej tacce z nadmorskiej smażalni?

Podczas urlopów nie tylko inaczej jemy, ale więcej czasu poświęcamy pielęgnacji urody. Częściej niż zwykle odwiedzamy salony piękności - zakłady fryzjerskie, kosmetyczne, czy jakże popularne latem salony tatuażu. Według badań przeprowadzonych przez Journal of Travel Medicine, 28,8% osób podróżujących poddało się zabiegom kosmetycznym obarczonym potencjalnym ryzykiem naruszenia ciągłości skóry i zakażenia WZW typu B. Jedną z dróg zakażenia tzw. żółtaczką wszczepienną są także kontakty seksualne. Blisko 16% podróżujących przyznało, że przeżyło wakacyjny romans. Lekarze przyznają, że wirusowym zapaleniem wątroby może zakazić się każdy.

- Nigdzie na świecie nie ma miejsc bezpiecznych. Wszędzie istnieje zagrożenie zakażenia wirusowym zapaleniem wątroby typu A oraz B. Szczepienie przeciwko zapaleniom wątroby typu A i B powinno być priorytetem dla wszystkich wyjeżdżających za granicę oraz podróżujących po Polsce. Odporność nabyta dzięki szczepionce procentować będzie podczas następnych wojaży przez wiele lat - mówi dr Piotr Kajfasz z Kliniki Chorób Odzwierzęcych i Tropikalnych Instytutu Chorób Zakaźnych i Pasożytniczych Akademii Medycznej w Warszawie.

Dlatego należy wyjść naprzeciw tym zagrożeniom i zaszczepić się. Aby uzyskać pełną ochronę przed WZW typu A oraz WZW typu B zgodnie ze schematem podstawowym, podaje się trzy dawki szczepionki skojarzonej - druga przypada po miesiącu od pierwszego wkłucia, a trzecia po 6 miesiącach od pierwszej dawki. Odporność uzyskujemy już po 4 tygodniach od przyjęcia pierwszej dawki. Nigdy zatem nie jest za późno, aby ochronić się na długie lata i rozkoszować bezpiecznym wyjazdem na urlop.

Pamiętajmy także, że wszyscy już zaszczepieni przeciwko żółtaczce wszczepiennej (WZW typu B) powinni zaszczepić się przeciwko żółtaczce pokarmowej (WZW typu A) -- należy przyjąć dwie dawki szczepionki, przy czym drugą przyjmujemy w odstępie 6-12 miesięcy od pierwszej dawki. Pierwsza dawka szczepionki zapewnia odporność już po dwóch tygodniach. Jak również zaszczepieni przeciwko WZW typu A przed wyjazdem powinni zaszczepić się przeciwko WZW typu B - dwie dawki przyjmujemy w odstępie miesiąca przed wyjazdem, a trzecią po 6 miesiącach od pierwszej dawki już po powrocie z urlopu.

Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) typu A, tzw. żółtaczka pokarmowa to jedna z najczęściej występujących chorób zakaźnych na świecie. Wywołuje ją wirus HAV (Hepatitis A Virus), przenoszony drogą pokarmową. Stąd też potoczna nazwa choroby - żółtaczka pokarmowa, czy żółtaczka typu A. Według szacunków ponad 500 tys. Polaków jest nosicielami wirusa zapalenia wątroby typu B, przez co stanowią potencjalne zagrożenie dla innych. Do zachorowania może dojść poprzez spożycie zanieczyszczonej wirusem wody pitnej lub mytych w niej owoców i innych surowych pokarmów. Często do zakażenia dochodzi także poprzez bliski kontakt z osobą zakażoną w bezobjawowym stadium choroby, gdy nie jest jeszcze świadoma infekcji. Szczególnie narażone na infekcje są osoby podróżujące. Szacuje się, że ryzyko zachorowania na WZW typu A wśród podróżujących jest 100 razy większe niż ryzyko zachorowania na dur brzuszny i 1000 razy większe niż ryzyko zachorowania na cholerę. Wiele osób mogłoby uniknąć zachorowania na tzw. żółtaczkę pokarmową, gdyby przestrzegało starej kolonialnej zasady: "ugotuj, obierz lub... zapomnij (o jedzeniu)", ale tak naprawdę - wystarczy się zaszczepić.

Z uwagi na niską odporność immunologiczną populacji, szczególnie u dzieci i młodzieży rośnie ryzyko wybuchu epidemii WZW typu A. W Polsce blisko 93% dzieci do 15. roku życia nie ma przeciwciał chroniących przed żółtaczką pokarmową. Choroba szczególnie łatwo rozprzestrzenia się w dużych skupiskach, takich jak żłobki, przedszkola i szkoły.
Na zakażenie żółtaczką typu A narażeni są szczególnie ludzie aktywni, młodzi, często podróżujący. Wcale nie musimy wybierać się w egzotyczne podróże, w dalekie kraje - wirus czyha również w tak lubianych miejscach letniego wypoczynku, jak kraje basenu Morza Śródziemnego, a nawet w naszych polskich kurortach. Od 1990 do 1999 roku odsetek nieodpornych wśród osób do 30-tego roku życia wzrósł z 42% do ponad 70%. Co oznacza, że znakomita większość młodych osób zachoruje na WZW typu A, jeśli będzie miała kontakt z wirusem. Choroba wyłącza z życia zawodowego na około pół roku, kto w tych czasach może sobie pozwolić na taką przerwę w pracy?

Najskuteczniejszą metodą zapobiegania chorobie są szczepienia. Aby zapewnić sobie długotrwałą ochronę należy przyjąć dwie dawki szczepionki podane w odstępie 6-12 miesięcy. Koszt jednej dawki szczepionki to ok. 70 zł dla dzieci i ok. 120 dla dorosłych. Dzieci można szczepić po ukończeniu pierwszego roku życia.

Dostępna jest także tzw. szczepionka skojarzona, zabezpieczająca przed zachorowaniem zarówno na żółtaczkę pokarmową (WZW typu A) jak i wszczepienną (WZW typu B). Należy przyjąć 3 dawki takiej szczepionki, przy czym drugą podajemy po miesiącu od pierwszego szczepienia, a trzecią po upływie 6 miesięcy. Koszt jednej dawki takiej szczepionki to ok. 120 zł.
W Stanach Zjednoczonych, Izraelu, Włoszech i Hiszpanii szczepienia przeciwko WZW typu A są obowiązkowe, w naszym kraju należą do szczepień zalecanych. Polski Program Szczepień Ochronnych rekomenduje je dzieciom w wieku przedszkolnym i szkolnym, osobom wyjeżdżającym do krajów o wysokim ryzyku zachorowania na WZW typu A, osobom pracującym przy produkcji i dystrybucji żywności. Ponadto w wielu krajach szczepienie to jest rekomendowane ze wskazań klinicznych i epidemiologicznych osobom z przewlekłymi schorzeniami wątroby, pracownikom służby zdrowia, pracownikom służb miejskich, mieszkańcom terenów narażonych na ryzyko wybuchu epidemii WZW typu A oraz terenów, gdzie epidemia znajduje się w początkowej fazie rozwoju.

Ceny szczepionek w czasie akcji "Zaszczep się przed wyjazdem", która trwa od 18 maja do końca czerwca 2004:

Szczepionka skojarzona dla dorosłych - ok.130 PLN
Szczepionka skojarzona dla dzieci - ok. 85 PLN
Szczepionka przeciwko WZW typu A dla dorosłych - ok. 130 PLN
Szczepionka przeciwko WZW typu A dla dzieci - ok. 85 PLN
Szczepionka przeciwko WZW typu B dla dorosłych - ok. 50 PLN
Szczepionka przeciwko WZW typu B dla dzieci - ok. 35 PLN

Więcej informacji oraz adresy punktów szczepień pod numerem infolinii Wszystko
o Szczepieniach 0-801 109 509, czynnej od poniedziałku do piątku w godzinach 10-18, koszt połączenia lokalnego oraz na stronie www.szczepienia.pl.