O pryszczach bez upiększeń

Nie ma chyba człowieka całkowicie zadowolonego ze swojego wyglądu. Wiele osób z zazdrością spogląda na rówieśników i marzy, by wyglądać tak atrakcyjnie jak oni. Potem zaś dowiaduje się, że ich "idole" też są głęboko nieszczęśliwi, bo w własnym wyglądzie nie podoba im się to czy tamto. Polska nie jest bogatym krajem, ale na kosmetyki potrafimy wydawać ogromne sumy. Problem w tym, że branża kosmetyczna dużo obiecuje - a niewiele dotrzymuje. Przyczyną niewielkiej skuteczności "cudownych maści" jest limit substancji leczniczych, które wolno dodawać do produktów kosmetycznych. A te, które są w nich zawarte, działają tylko na powierzchni skóry. Tymczasem, kłopoty powstają nie na skórze, lecz w tkance pod nią. Z tego powodu, niektóre preparaty kosmetyczne mogą bardziej zaszkodzić niż pomóc. Środki obiecujące "dogłębnie czystą cerę" lub "zwalczanie bakterii" traktować należy z wielką ostrożnością, ponieważ mogą się w nich znajdować substancje drażniące skórę. W rezultacie - zamiast mniej pryszczy, będziesz miał ich więcej.

Medycyna, zajmująca się chorobami skóry nazywa się dermatologią. Po latach badań, dermatolodzy wiedzą już niemal wszystko o tak zwanym trądziku pospolitym, czyli wysypce, występującej u chłopców i dziewcząt w wieku dojrzewania. Jest to wiedza stosunkowo świeżej daty. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu panowało przekonanie, że kryjące się pod skórą ciemne grudki zwane wągrami lub zaskórnikami to pasożyty, małe robaczki żywiące się produkowanym przez skórę tłuszczem. Ponieważ nie wiedziano, dlaczego pojawiają się niemal wyłącznie u ludzi młodych, wymyślono bajkę, że jest to kara za lenistwo i uprawianie onanizmu. W starej encyklopedii medycyny domowej można przeczytać, że "kto oddaje się marzeniom w dzień słoneczny przy oknie zamkniętym, ten pryszczy dostanie ile jest w szkle okiennym pęcherzyków" :-)
W reakcji na zamieszczone na Innej Stronie artykuły dotyczące problemów z trądzikiem otrzymaliśmy mnóstwo poczty. Oto jeden z listów:

"Jeśli się dobrze przyjrzeć, prawie każdy ma na skórze jakieś świństwa i nieczystości. Mnie także wyskakują pryszcze, ale nie mam ochoty smarować się codziennie kremami. I tak nic to nie pomoże."

A oto inny list: "Moja dziewczyna ma strasznie tłustą skórę i wyskakują jej duże pryszcze. A ja mam skórę suchą, która po umyciu bardzo swędzi i czerwienieje. Za każdym razem muszę się nakremować, inaczej zaraz się łuszczy."

Osobom cierpiącym na trądzik wydaje się, że ich skóra wymaga ciągłych zabiegów. Czyszczą ją tonikami, wcierają kremy - tymczasem najlepszą, bo naturalną ochroną skóry jest produkowany przez nią samą tłusty płaszcz ochronny, zwany sebum. Sebum produkują gruczoły łojowe, znajdujące się w mieszkach włosowych. Pokrywa ono powierzchnię skóry cieniutką warstwą, zapewniając jej odpowiednią wilgotność i elastyczność. Mydło usuwa tłuszcz a skóra staje się bezbronna. Tym bardziej, że istnieje wie różnych "gatunków" skóry - i każdy z nich wymaga odrębnego traktowania. Dermatolodzy odróżniają trzy podstawowe typy skóry: tłustą, suchą i mieszaną. Jaki typ przypadł ci w udziale, zapisane jest w genach. W przypadku skóry tłustej, nadmiar łoju trzeba usuwać bardzo ostrożnie używając mydeł syntetycznych typu "Sebamed" lub "Satina". Skórę suchą należy po myciu nasmarować olejkiem wodnym. Trzeba koniecznie pamiętać, by przed nałożeniem kremu lub olejku dokładnie usunąć wszystkie ślady mydła lub żelu czyszczącego.

Kolejny list: "O powstawaniu pryszczy każdy mówi co innego. Czytałem że nie wolno pić kakao, jeść czekolady, chipsów, ostrych rzeczy u Chińczyka, pomarańczy..."

Prawda o powstawaniu trądziku jest banalna. W wieku dojrzewania, gruczoły umieszczone w skórze zaczynają produkować mnóstwo tłuszczu. Winę za to ponosi hormon męski testosteron, który w niewielkiej ilości produkowany jest też w organizmie dziewcząt. Nie byłoby z tym problemu, gdyby tłuszcz ten mógł swobodnie wydostać się na powierzchnię. Często jednak jest go tak dużo, że ujścia mieszków włosowych się zatykają. Z czasem, w kanalikach tworzy się czopek składający się z łoju i zrogowaciałych komórek włosowych. Tak powstają "białe" zaskórniaki. Kiedy pod wpływem narastającego ciśnienia kanalik się otwiera, tłuszcz znajdujący się u wylotu ciemnieje w zetknięciu z powietrzem. Powstaje ciemny punkcik, zwany "wągrem". Wągry nie są tak uciążliwe jak "białe zaskórniaki". Po pewnym czasie zawarty w nich tłuszcz rozkładany jest przez wszechobecne bakterie. Dochodzi do zapalenia i powstaje sławetny pryszcz. Pryszczy nie wolno pod żadnym pozorem wyciskać! Wyciskanie może doprowadzić do jeszcze gorszego zapalenia, a mianowicie wtedy, kiedy zamiast na zewnątrz - wciśniesz pryszcz w głąb skóry i uszkodzisz mieszek włosowy co pozostawić może trwałe blizny.

A teraz podstawowe fakty na temat pryszczy:
- Trądzik pospolity nie ma nic wspólnego z "nieczystą skórą". Możesz myć ją co kilka minut a trądzik nie ustąpi. Przyczyna jego powstania leży pod skórą a nie na jej powierzchni. Skłonność do trądziku jest wrodzona.
- Trądzikiem nie można się zarazić! Znaczy to, że kontakt z osobą cierpiącą na trądzik jest całkowicie bezpieczny. Zarazić się można tylko chorobami przenoszonymi przez wirusy i bakterie chorobotwórcze. Bakterie, wywołujące pryszcze nosi na skórze każdy bez wyjątku człowiek.
- Nie zostało dowiedzione, że dieta, czyli to co jesz, ma wpływ na powstawanie pryszczy. Żadne poważne badania nie potwierdziły związku przyczynowego pomiędzy żywnością a trądzikiem. Jednak zdrowe odżywianie się ma generalny wpływ na zdrowie i samopoczucie. Ostrożnie z preparatami witaminowymi! Zbyt wiele witaminy B6 i B12 może pogorszyć objawy!
- Trądzik nie ma NIC wspólnego z seksem! Wiadomo co prawda, że testosteron odpowiedzialny jest za powstawanie trądziku, jednak aktywność seksualna, homoseksualizm lub onanizm nie mają na niego żadnego wpływu.
- Długie włosy też nie mają żadnego znaczenia. Czuprynę która się szybko przetłuszcza należy myć łagodnym szamponem. Ponadto włosy mogą służyć do maskowania trądziku - na przykład na czole.
- Wszystko co drażni skórę, pogarsza trądzik. Nie należy używać zwykłych mydeł. Zamiast olejku do opalania stosować mleczko. Pot z twarzy usuwać czystą wodą. Golić się elektrycznym aparatem a nie maszynką. Nie nakładać makijażu, kremów i pudru.

Wiele ofiar trądziku staje się z upływem czasu dermatologicznymi ekspertami. Niektórzy desperaci wypróbowują dosłownie wszystko, co wpadnie im w ręce. Nie ma się jednak co oszukiwać: Najlepszej porady udzielić ci może tylko lekarz. Najczęściej stosowana terapia polega na ograniczeniu produkcji tłuszczu przez gruczoły łojowe. Preparaty złuszczające, zawierające nadtlenek benzoilu (Benzacne, Benzagel, Clearasil) wspomagają terapię. Cięższe przypadki wymagają podania antybiotyków, które hamują wzrost bakterii i działają przeciwzapalnie. Pamiętaj, że antybiotyki sprzedawane są na receptę a ich przyjmowanie musi pozostać pod kontrolą lekarza! W przypadku braku poprawy po zastosowaniu antybiotyków lekarz może podać izotretinoinę, znaną pod nazwą Roaccutane. Powoduje ona drastyczne zmniejszenie produkcji łoju i znikanie ropnych zapaleń i zaskórników. W zależności od przypadku, terapia trwa od czterech do sześciu miesięcy pod ścisłą kontrolą lekarza.

Na koniec jeszcze jeden list: "W zeszłym roku byłam na wakacjach na wsi i po powrocie miałem niesamowicie czystą cerę na twarzy. Czy to wpływ słońca i świeżego powietrza?"

Dyskusja na temat wpływu sytuacji stresowych na powstawanie trądziku trwa. Pewne jest, że pryszcze powodują u wielu młodych ludzi poważny dyskomfort psychiczny. Po prostu źle się oni czują we własnej skórze. A to na pewno nie sprzyja dobremu wyglądowi. Ostatecznego dowodu na powiązanie psychiki z pryszczami - brak.

Opracowała: Anna Rottmann

Literatura: Henryk Stanisław Różański - "Pryszcze, zaskórniki i plamy. Poradnik samoleczenia i profilaktyki"
Fragment od autora: Opracowując poradnik, starałem się nadać mu najbardziej praktyczną formę. Zaproponowałem w nim jedynie leki i parafarmaceutyki, które można samodzielnie w warunkach domowych sporządzić i stosować. Wykluczyłem z receptur trudno dostępne składniki chemiczne i zioła. Nie wszystkie jednak dostępne składniki będzie można kupić w aptece czy sklepie zielarskim; wiele roślin trzeba będzie samodzielnie pozyskać ze stanu naturalnego (lasy, łąki) lub z własnej uprawy. Na końcu "Poradnika" zamieściłem spis literatury bardzo pomocnej przy rozpoznawaniu roślin leczniczych w terenie.