Wielcy i niezapomniani: Oscar Wilde

Kiedy umierał 100 lat temu w Paryżu, w nędznym hoteliku, zniesławiony, zaszczuty i na skraju nędzy - był okrzyczany symbolem zepsucia i dekadencji. Dziś - jest symbolem okrucieństwa i zakłamania społeczeństwa i polityków, dla których slogany o "wartościach" znaczą więcej niż człowiek.
Oskar Wilde, uznawany jest za największego dramaturga języka angielskiego po Szekspirze. 100-lecie jego śmierci obchodzone jest uroczyście w wielu krajach. Odbywają się premiery sztuk Wilde’a, otwierane są wystawy. Gdyby genialny cynik mógł zza grobu przyglądać się zamieszaniu, jakie wywołał w duszach dzisiejszych strasznych mieszczan, z pewnością skwitowałby je celną pointą.
Wilde miał szczęście, że urodził się dopiero 146 lat temu. W tamtych czasach, w Wielkiej Brytanii - gdzie żył - nie palono już ludzi na stosach. Ale homoseksualizm nazywany był "sodomią", a uprawianie seksu gejowskiego karano więzieniem.

Oskar Wilde urodził się w 1854 roku w Irlandii. Jego matka tłumaczyła na angielski literaturę niemiecką i prowadziła "salon literacki". Jako student uniwersytetu Oxford znany był z fenomenalnej umiejętności błyskawicznego przyswajania tekstu. Potrafił w kilkanaście minut przeczytać trzytomową powieść i dokładnie zrelacjonować jej treść. Później, w Londynie, stał się ulubieńcem eleganckiego towarzystwa. Bywał na salonach, stał się najbardziej prominentnym przedstawicielem nurtu, zwanego "estetyzmem", które epatowało się pięknem dla samego piękna. Wilde był niezrównanym erudytą. Wiele z jego powiedzonek weszło do żywego języka. W 1881 roku opublikował pierwszy zbiorek poezji. Gdy został zaproszony do Stanów Zjednoczonych, rzucił od niechcenia podczas odprawy celnej: "Nie mam nic do oclenia, oprócz mojego geniuszu".

W 1884 roku ożenił się z Constance Lloyd. Małżeństwo było jednak tylko barwą ochronną. Prawdziwą namiętnością Wilde’a byli bowiem piękni, młodzi chłopcy. Pierwszym kochankiem - który został z nim do samego końca, gdy zniekształcony egzemą konał w Paryżu - był Robbie Ross. W roku 1891, Wilde poznał 20-letniego arystokratę, lorda Alfreda Douglasa "młodzieńca o niezwykłej piękności". Rychło okazało się, że młody Alfred zwany Bosie był rozpieszczonym i mściwym egoistą. Wilde prowadził podwójne życie. Był przyjmowany w najlepszych domach, w błyskawicznym tempie publikował powieści "Portret Doriana Greya", "Upiór z Canterville", tragedię "Salome" (znaną potem jako operę z muzyką Richarda Straussa) i salonowe komedie obyczajowe. Nocą, razem z Bosie odwiedzał londyńskie burdele, albo korzystał z usług męskich prostytutek.
W lutym 1895 roku doszło do katastrofy: Wilde wtrącony został do więzienia, oskarżony przez ojca "Bosie", Marquessa of Queensberry, o uprawianie "sodomii", jak nazywano wówczas homoseksualizm. Wbrew radom przyjaciół, Wilde próbował się bronić, zarzucając arystokracie próbę zniesławienia. Jednak dowody świadczyły zbyt wyraźnie przeciwko niemu. Adwokaci odnaleźli chłopców, z którymi się zadawał. Zapadł wyrok: Dwa lata ciężkich robót.
Kiedy Oscar Wilde, w pasiaku, stał na peronie i czekając na odtransportowanie do obozu pracy, zebrał się tłum, który w "słusznym gniewie" wznosił radosne okrzyki i opluwał skazańca. W wiezieniu, rozpieszczony ulubieniec salonów musiał chodzić przez sześć godzin dziennie w kieracie. Wypuszczony na wolność w 1897 roku, był wrakiem. Trzy lata później - zmarł.

W stuletnią rocznicę genialnego poety, pisarza, zamęczonego tylko dlatego że był gejem, można pokusić się o smutną refleksję: Ile nienawiści i okrucieństwa epoki wiktoriańskiej pozostało w myślach słowach i uczynkach ludzi, którzy dziś jeszcze publicznie głoszą, że "pedałów trzeba leczyć" i że są oni "niebezpieczni dla społeczeństwa"?

Odnośniki:

> książki IS: Anna Bojarska - "Biedny Oscar, czyli dwa razy o miłości"
> książki IS: Oscar Wilde - "Teleny"
> różowa lista: lista prominencji gejowskiej
> homowood IS: Wilde - recenzja filmu
> Oscariana - The life and times of Oscar Wilde (ang.)



opracował: Tomek Juszkowski - red. IS