Bodnar: zanim powiadomi się o przestępstwie należy sprawdzić czy do niego doszło

Wpis został usunięty przez administrację po około 30 minutach. Dodatkowo burmistrz miasta Andrzej Malczewski stwierdził, że publikując tęczową wersję herbu oraz pisząc "przecz z narodowcami", chłopak dopuścił się przestępstwa z dwóch artykułów K.k. Polityk powiadomił policję, która badała sprawę pod kontem art. 137 kodeksu karnego, mówiącego o znieważeniu symboli państwowych oraz art. 257 odnoszącego się do znieważenia grupy ludności i nawoływania do nienawiści.

Sprawa została nagłośniona przez media, a grono ekspertów i ekspertek wskazywało, że herb, symbolem państwowym nie jest. Przez co nie może być mowy o przestępstwie. Dodatkowo już wcześniej sądy i prokuratury wskazywały w kilku podobnych sprawach, dotyczących orła na tęczowym tle czy tęczowej aureoli Matki Boskiej Częstochowskiej, że podobne działania nie noszą znamion przestępstwa. 

W sprawę od początku zaangażowany był Rzecznik Praw Obywatelskich, Adam Bodnar. Bodnar w wystąpieniu z 5 marca wskazywał, że "artystyczne przetworzenie herbu Jordanowa przez dodanie tęczowego tła nie było jego znieważeniem". Dodał, że działania burmistrza mogą wywołać "efekt mrożący" i stanowią nieuzasadnioną ingerencję w wolność ekspresji artystycznej i wypowiedzi. 

Swoją odpowiedź do RPO burmistrz Jordanowa przesłał listownie. "Dokonując powyższego zgłoszenia, nie dysponowałem szczegółową wiedzą o autorze przedmiotowej publikacji, stąd też uznaję za całkowicie nieuprawione twierdzenia, abym w swych działaniach miał celowo nękać osobę niepełnoletnią" - pisał Malczewski i stwierdził, że zawiadamiając o możliwości popełnienia przestępstwa poprzez publikację przeróbki herbu opatrzonej "hejterskim komentarzem", spełnił jedynie swój obywatelski obowiązek. 

W odpowiedzi RPO zgodził się, że burmistrz ma obowiązek powiadomienia organów ścigania jeśli dowie się o przestępstwie, jednak zaznaczył, że uprzednio powinien sprawdzić czy w ogóle do niego doszło. Odnosząc się do zarzutu o znieważenie grupy obywateli, Bodnar napisał: "Przestępstwem nie jest też komentarz nastolatka, choć może być on odczytywany jako obraźliwy wobec osób o określonych poglądach politycznych. Ale wpis ten - jako odnoszący się do grupy wyróżnionej ze względu na jej poglądy polityczne - nie ma znamion czynu zabronionego. Według art. 257 K.k. publiczne znieważenie grupy osób lub osoby z motywów uprzedzeniowych jest karane tylko wtedy, jeśli jego powodem jest przynależność narodowa, etniczna, rasowa, wyznaniowa lub bezwyznaniowość" - tłumaczył rzecznik i dodał - "Poinformowanie policji i wydanie oświadczenia o sprawie, nawet jeśli towarzyszyło temu przeświadczenie o obowiązku prawnym, mogło zatem stanowić ingerencję w wolność wypowiedzi jednostki".

Bodnar wskazał ponadto, że według orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, naruszenie wolności wypowiedzi może polegać również na takim działaniu, które zniechęca obywateli i obywatelki do głoszenia określonych poglądów z uwagi na uzasadnioną obawę, że są one przez władzę niepożądane. "Ten tzw. efekt mrożący został uznany za naruszenie art. 10 EKPCz. Na jej gruncie za naruszenie wolności słowa można zatem uznać złożenie przez organ władzy zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez jednostkę za jej wypowiedź" - napisał Bodnar. 

(pk)