Bodnar: "paski" w Wiadomościach naruszają ustawę o radiofonii i telewizji

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich wydało informację, że tzw. paski w Wiadomościach TVP naruszają ustawę o radiofonii i telewizji. Oświadczenie wydano w związku z opinią Rady Języka Polskiego, która w połowie marca uznała informacje przedstawiane na paskach za nierzetelne i nieobiektywne.

Rada Języka Polskiego zaprezentowała w Sejmie sprawozdanie o stanie ochrony języka polskiego za lata 2016-2017, gdzie ocenie zostały poddane m.in. paski informacyjne z Wiadomości pod kątem zgodności z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o języku polskim.

Z badania Rady wynika, że "język polski nie jest traktowany jako dobro społeczne, lecz jako instrument w walce politycznej służący jednemu z podmiotów politycznych w celu kreacji własnej wizji świata i narzucania jej obywatelom".

Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar stwierdził na podstawie sprawozdania Rady, że TVP narusza art. 21 ust. 1 ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, w której napisano: "Publiczna telewizja realizuje misję publiczną, oferując całemu społeczeństwu i poszczególnym jego częściom programy, cechujące się pluralizmem, bezstronnością wyważeniem i niezależnością".

Według Bodnara jednak "ze sprawozdania jednoznacznie wynika, że w zbadanym zakresie telewizja oferuje społeczeństwu przekaz nierzetelny i nieobiektywny". Dodał też, że "dziennikarze telewizji publicznej nie realizują ciążącego na nich zadania z art. 10 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe, polegającego na służbie społeczeństwu i państwu. Dziennikarz ma bowiem obowiązek działania zgodnie z etyką zawodową i zasadami współżycia społecznego, co oznacza wymóg zachowania szczególnej staranności i rzetelności przy zbieraniu i wykorzystaniu materiałów prasowych (art. 12 ust. 1 pkt 1 Prawa prasowego)".

W sprawozdaniu Rady pisano, że "wiele pasków posługuje się nieetycznymi zabiegami językowymi, takimi jak etykietowanie, stygmatyzacja, stereotypizacja, korzystne dla nadawcy operacje na znaczeniu słów".

Bodnar wypowiedział się też na temat programu "Salon dziennikarski" emitowanego przez TVP Info, gdzie w lutym prowadzący Jacek Karnowski rozmawiał ze swoimi gośćmi na temat podpisanej w Warszawie Deklaracji LGBT+: "Dokument określono jako program deprawacji i molestowania dzieci za publiczne pieniądze, a także promocję pedofilii i zachowań zaburzonych. W odniesieniu do osób LGBT używano sformułowań 'dziwaki' i 'osoby zaburzone', a homoseksualność nazwano 'wampiryzmem' i 'zawłaszczaniem bezbronnych dzieci'".

RPO mówił dalej: "Prowadzący program ostrzegał widzów, że przewidziane w Deklaracji działania z obszaru edukacji antydyskryminacyjnej będą wydaniem ich dzieci na 'łup aktywistów'. Postawił również bez podania źródeł tezę, że przekaz proponowany przez lewicę wpływa na zaburzenie tożsamości u dużej grupy młodzieży".

Bodnar dodał, że "wskazane wypowiedzi i określenia należy ocenić jako jednoznacznie homofobiczne i naruszające godność osób LGBT" i "miały one charakter obraźliwy i poniżający, sprzyjający utrwalaniu negatywnych stereotypów na temat tej społeczności i wynikających z nich uprzedzeń. Tego rodzaju przekaz, noszący znamiona mowy nienawiści wobec osób nieheteroseksualnych, nie może być obecny w mediach, w szczególności publicznych".

Wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, "audycje lub inne przekazy nie mogą propagować działań sprzecznych z prawem oraz postaw i poglądów sprzecznych z moralnością i dobrem społecznym, a zwłaszcza nie mogą zawierać treści dyskryminujących lub nawołujących do nienawiści".

RPO zwrócił się do Witolda Kołodziejskiego - przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji - o przyjrzenie się sytuacji i wyrażenie swojego zdania w sprawie sprawozdania Rady Języka Polskiego.

(ab)