Queer as Folk Rona Cowena i Daniela Lipmana to rozpisany na pięć sezonów dramat obyczajowy o grupie przyjaciół z Pittsburgha, której życie kręci się wokół klubów, miłości i codziennych potyczek ze światem na początku XXI wieku. Amerykańska adaptacja brytyjskiego serialu Russella T Daviesa stała się jednym z filarów telewizji LGBT.

Queer as Folk zabiera nas do Pittsburgha, na słynną Liberty Avenue, gdzie grupa przyjaciół żyje, kocha, imprezuje i toczy codzienne boje z rzeczywistością początku XXI wieku. W centrum jest Brian Kinney — zimny, charyzmatyczny i bezkompromisowy w swoim podejściu do seksu i wolności — oraz młodziutki Justin Taylor, którego pierwsze spotkanie z Brianem otwiera serię wydarzeń napędzających pięć sezonów. Wokół nich krąży reszta paczki: nieśmiały Michael Novotny, neurotyczny Ted Schmidt, ekscentryczny Emmett Honeycutt i lesbijska para Lindsay Peterson oraz Melanie Marcus, wychowujące dziecko w czasach, gdy tęczowe rodzicielstwo nie miało wsparcia prawa. To opowieść o wybranej rodzinie, klubowej euforii i emocjonalnym ciężarze, jaki niesie życie poza heteronormą.

Zobacz recenzje filmu „Queer as Folk" na YouTube

Serial — produkcja kanadyjsko-amerykańska, przygotowana dla stacji Showtime (USA) i Showcase (Kanada) przez niezależne firmy producenckie, m.in. Cowlip Productions, Tony Jonas Productions, Temple Street Productions i Warner Bros. Television — miał premierę 3 grudnia 2000 roku i zakończył się 7 sierpnia 2005, po pięciu sezonach. Showrunnerzy Ron Cowen i Daniel Lipman — duet prywatny i zawodowy, znany wcześniej z nagrodzonego Emmy telefilmu An Early Frost o AIDS — adaptowali brytyjski pierwowzór Russella T Daviesa z 1999 roku, przenosząc akcję za ocean i rozciągając ją do amerykańskiej skali. HBO podobno chciało zrobić z tego film, ale Showtime postawiło na serial i dało twórcom rzadką w tamtych czasach swobodę z hasłem „idźcie tak daleko, jak chcecie". Co ciekawe, choć bohaterki i bohaterowie żyją w Pittsburghu, wszystkie pięć sezonów nakręcono w Toronto — to kanadyjskie miasto przez lata udawało stalowe serce Pensylwanii.

Recenzje były podzielone, ale dyskusja, jaką serial wywołał, znacznie wykraczała poza branżowe sumy ocen. Metacritic dał pierwszemu sezonowi 61/100, krytycy chwalili odwagę, energię i błyskotliwe dialogi, porównując produkcję do Tales of the City, choć zarzucano jej także efekciarstwo kosztem psychologicznej głębi. Variety doceniało rozmach, Time po latach uznał Queer as Folk za jeden z fundamentów telewizji LGBT. Widzowie zagłosowali oglądalnością — po pierwszym sezonie serial stał się najchętniej oglądaną pozycją Showtime i przyciągnął szeroką publiczność, w tym liczne grono heteroseksualnych widzek. Na koncie ma około 20 nominacji i 7 nagród, w tym Prism Award (2005) i wyróżnienia GLAAD Media Awards — ale, co znamienne, żadnej nominacji do Emmy.

Trzeba pamiętać, w jakim kontekście to powstawało: na początku lat dwutysięcznych małżeństwa jednopłciowe były w USA niedostępne, w wielu stanach obowiązywały jeszcze przepisy antysodomiczne, a reprezentacja LGBT w mainstreamie ograniczała się do epizodów i sympatycznych sąsiadów. Queer as Folk postawił queerowe postacie w centrum i pokazał ich seksualność bez eufemizmów — od pierwszej sceny było jasne, że nikt tu nie zamierza się tłumaczyć. Serial wziął na warsztat HIV/AIDS, coming out, homofobię, rodzicielstwo par jednopłciowych, klubową kulturę i napięcie między widzialnością a stereotypem. Część społeczności miała pretensje: o nadmiar seksu, mało różnorodności rasowej i klasowej, hedonizm przesłaniający politykę. Cowen i Lipman odpowiadali, że woleli być uczciwi wobec doświadczenia niż wygodni dla heteronormatywnej publiczności. Do Polski serial trafił dopiero 1 marca 2010 roku, na kanale nFilm HD, ale szybko zyskał kultowy status — i dziś, ponad dwie dekady od premiery, wciąż pozostaje punktem odniesienia dla każdej rozmowy o queerowej telewizji.