Turcja: Masowe zatrzymania podczas Marszów Równości w Stambule i Izmirze

Turecka policja zatrzymała w niedzielę w Stambule co najmniej 50 osób, w tym dziennikarkę, podczas 24. Marszu Równości, który odbył się wbrew zakazowi władz. Dzień wcześniej w Izmirze funkcjonariusze zatrzymali kolejnych 36 uczestniczek i uczestników 14. Pride'u. Według organizatorów represje wpisują się w coraz ostrzejszy kurs państwa wobec osób queer i opozycji.

Urzędy gubernatorskie, podlegające rządowi centralnemu, zakazały zgromadzeń w częściach dzielnic Kadıköy i Beyoğlu, powołując się na "moralność publiczną" i "porządek publiczny". Policja odgrodziła barierkami plac Taksim, a władze ograniczyły kursowanie metra w centralnych punktach miasta. Mimo to demonstrujące osoby zebrały się w kilku dzielnicach jednocześnie, kontynuując stosowaną od lat taktykę rozproszonych, spontanicznych zgromadzeń.

Zatrzymania dziennikarki i osób w drodze na protest

Jak podaje turecki związek dziennikarzy, wśród zatrzymanych znalazła się Müberra Ünsal, posiadająca ważną legitymację prasową. "Dziennikarze relacjonujący Marsz Równości w Stambule w tym roku ponownie spotkali się z bezprawną ingerencją. Mimo wielokrotnego okazywania legitymacji Ünsal została zatrzymana" – poinformował związek na platformie X. Według relacji niektóre osoby zatrzymano już w drodze na manifestację.

?️‍?​​ 24. İstanbul Onur Yürüyüşü | Kadıköy Moda Caddesi üzerinde "Neredesin aşkım" sloganlarıyla yürüyüşe geçen LGBTİ+'lar gözaltına alındı.

? Video: Meral Danyıldız/BirGün pic.twitter.com/l27tzTK8jC

— bianet (@bianet_org) June 28, 2026

Izmirski Pride zakończył się zatrzymaniem 36 osób, które po nałożeniu mandatów administracyjnych zwolniono bez przesłuchania. W oświadczeniu odczytanym podczas marszu organizatorki i organizatorzy z Kaos GL podkreślili, że tegoroczne wydarzenie odbywa się w pierwszym pełnym roku rządowej polityki "Dekady Rodziny", ogłoszonej przez prezydenta po proklamowaniu 2025 "Rokiem Rodziny".

"Nie uznajemy waszych zakazów ani represji. Będziemy współtwórcami regionu, w którym zapanują pokój, równość i wolność" – napisano w oświadczeniu.

Uczestniczki i uczestnicy upomnieli się też o osoby zatrzymane w Ankarze przed szczytem NATO, który odbywa się w tureckiej stolicy. "Naszych przyjaciół nie pytano o NATO – pytano ich o »Dekadę Rodziny«. Solidaryzujemy się ze wszystkimi zatrzymanymi, zwłaszcza z Yıldızem Tarem i Duru Eke, aktywistkami i aktywistami środowisk queerowych" – podkreślono.

Eskalacja represji przed szczytem NATO

W ubiegłym tygodniu tureckie władze zablokowały dziesiątki kont organizacji LGBTI+ w serwisie X. Podczas obław na opozycję poprzedzających szczyt NATO w Ankarze zatrzymano ponad 200 osób, a sąd wydał nakazy aresztowania wobec ponad stu z nich pod zarzutem "członkostwa w organizacji terrorystycznej". Wśród zatrzymanych jest Yıldız Tar, redaktor naczelny Kaos GL.

W Stambule władze odebrały koncesję queerowemu klubowi Tekyön, działającemu od 18 lat. Decyzja zapadła po medialnej nagonce na właściciela, oskarżanego o współorganizację rejsu statku Atlantis dla podróżnych LGBT+. Prorządowy dziennik "Yeni Şafak" poinformował, że organizator rejsu odwołał planowane na 8 lipca zawinięcie do Stambułu.

Marsz Równości w Stambule, niegdyś masowa impreza, po raz pierwszy zakazano w 2015 roku. Od tego czasu praktycznie wszystkie queerowe demonstracje uliczne i kampusowe w Turcji są zakazywane, a często tłumione przy użyciu siły. Prezydent Recep Tayyip Erdoğan ogłosił rok 2025 "Rokiem Rodziny", a następnie rozszerzył tę politykę, proklamując "Dekadę Rodziny", w której społeczność queer wskazał jako jedno z głównych zagrożeń. Aktywistki i aktywiści obawiają się też wielokrotnie zapowiadanego pakietu ustaw, który ma karać więzieniem queerową "propagandę" oraz ograniczyć opiekę medyczną dla osób transpłciowych, łącznie z przywróceniem przymusowej sterylizacji.

Stambulska Izba Adwokacka wywiesiła z okna swojego budynku przy alei İstiklal transparent z napisem: "LGBT to prawa człowieka".