Żydówek nie obsługujemy

Wspólnym bohaterem zbioru jest Inny — mocno zakorzeniony w ludzkiej podświadomości, choć rzadko dochodzący do głosu. Codzienność dobrze rozpoznana, raptem, w gwałtownej iluminacji zrywa niewinną maskę i ujawnia absurdalną grozę, a człowiek zmuszony jest u

Hmm… jestem Żydówką, żyje we mnie niebezpieczny odmieniec, upodlony Inny, który stawia życie w stan oskarżenia. Im bardziej jestem pewien swego niewzruszonego świata, tym bliżej zakrada się anty-świat. Z ich zderzenia rodzi się czyściec, przed którym nie ma ucieczki, przez który trzeba przejść, by doświadczyć siebie — z głębi ducha irracjonalnego człowieka, który istniejąc, jednocześnie zaprzecza istnieniu. Bo kto jest prawdziwszym wariantem mojego ja: Polak-mężczyzna, czy Żydówka-kobieta? Menel i śmieć, czy mesjasz-zbawca prowadzący swoje bóstwo-babkę do nieba? Zwyczajny pasażer miejskiego autobusu, czy morderca z nożem, zjeżdżający po tęczy sankami? Cierpiący na ból brzucha pacjent, czy może cudzoziemiec-dworzanin w szpitalnym królestwie Heroda? A takie postacie zaludniają wewnętrzny świat bohaterów zbioru i domagają się odpowiedzi.

Zbiór opowiadań Mariusza Sieniewicza Żydówek nie obsługujemy jest książką zadziorną i prowokacyjną, stawiającą przed czytelnikiem spore wyzwania, ale też zapewniającą rozliczne przyjemności lekturowe. Olsztyński pisarz porusza w nim wciąż bardzo drażliwy temat odmienności, inności i wykluczenia. W opowiadaniu tytułowym – najlepszym w całej książce - przedstawia w konwencji onirycznej historię przemiany, dokonującej się w hipermarkecie, młodego mężczyzny w Żydówkę i późniejszych prześladowań kobiety traktowanej jak towar. W tekście tym autor splótł w jeden bolesny węzeł historyczne traumy i współczesne lęki. Oprócz Żydówki w książce pojawia się cała galeria mniej lub bardziej prześladowanych i marginalizowanych odmieńców: kloszardzi-performerzy z tekstu „Złota akszyn” czy Filip Piszczajko, czyli „Banderas przeciętności” z „Ból brzucha od ucha do ucha”.
Co ważne i wyjątkowe ostatnio, Sieniewicz w nowych tekstach zdecydowanie odchodzi od dominującej w polskiej prozie konwencji realistycznej, stawiając na groteskę. Wszystkie opowiadania z tomu zaczynają się wprawdzie od zwyczajnych, realistycznie ukazywanych scen, ale szybko przechodzą w dziwne, niepokojące wizje. W Żydówek nie obsługujemy króluje żywioł nieokiełznanej wyobraźni, czasami absurdalnej i przewrotnej, to znowu mrocznej. Sieniewicz ma – rzadką u naszych pisarzy – łatwość kreowania niesamowitych, dziwnych sytuacji i motywów, przy tym umie budować z nich spójne, konsekwentne fabularnie opowieści, więc efekt końcowy jest wyborny.
W Żydówek nie obsługujemy Sieniewicz przeprowadził bezwzględną wiwisekcję świadomości zbiorowej Polaków i swojej własnej – wiwisekcję bolesną, ale oczyszczającą. Spora to odwaga. I choćby dlatego, żeby poznać prozę prawdziwie bezkompromisowego pisarza, warto sięgnąć po tę książkę.